II SA/Op 246/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Judecki po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. i M. S. na pismo Dyrektora Oddziału terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w Opolu z dnia 12 czerwca 2023 r., nr OPO.WKUZ.GZ.4243.137.2023.JG.129 w przedmiocie wydzierżawienia nieruchomości postanawia odrzucić skargę.

W. S. i M. S. (dalej jako: "skarżący") pismem z dnia 22 czerwca 2023 r. wnieśli skargę na pismo Dyrektora Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w Opolu (dalej jako: "organ") z 12 czerwca 2023 r., nr OPO.WKUZ.GZ.4243.137.2023.JG.129 którym organ, w odpowiedzi na zażalenie skarżących z dnia 1 czerwca 2023 r. na czynności przetargowe odnoszące się do przetargów ograniczonych licytacyjnych i przetargów ograniczonych ofert pisemnych na dzierżawę nieruchomości rolnych położonych w obrębach J., Z. i N. na terenie gminy N.1 i w obrębach G. i S. na terenie gminy D., powiat [...], województwo opolskie, działając na podstawie art. 29 ust. 6 w związku z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2329), pozostawił ich zastrzeżenia bez rozpoznania.

Organ wskazał, że w dniu 5 maja 2023 r. ogłosił przetarg na dzierżawę nieruchomości rolnych położonych w obrębach J., Z. i N. na terenie Gminy N.1 i w obrębach G. i S. na terenie gminy D., powiat [...], województwo opolskie. W dniu 19 maja 2023 r. skarżący złożyli wniosek o zakwalifikowanie do ww. przetargów. W dniu 29 maja 2023 r. organ opublikował listę osób zakwalifikowanych do przetargu oraz osób, które nie złożyły wszystkich wymaganych dokumentów z zaznaczeniem brakujących dokumentów. Skarżący nie zostali zakwalifikowani do przetargów i złożyli zażalenie na czynności przetargowe odnoszące się do przetargów ograniczonych licytacyjnych i przetargów ograniczonych ofert pisemnych. W odpowiedzi organ, opisanym we wstępie pismem z dnia 12 czerwca 2023 r., poinformował skarżących o pozostawieniu ich zastrzeżeń bez rozpoznania.

Pismem z dnia 22 czerwca 2023 r. skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, za pośrednictwem organu, pismo zatytułowane: "Pismo procesowe", w którym odnieśli się do pozostawienia zastrzeżeń bez rozpoznania, a także wnieśli o polubowne wydzierżawienie im gruntów lub przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez sąd administracyjny w Opolu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, jako niedopuszczalnej. Zdaniem organu, zaskarżone pismo nie stanowi decyzji administracyjnej, a przedmiotowa sprawa, jako sprawa z zakresu prawa cywilnego, dotycząca działań związanych z przeprowadzeniem przetargu na dzierżawcę nieruchomości, nie podlega kognicji sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych.

Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.

Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), w którego wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (por. art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.).

Zaskarżone pismo nie należy do żadnej z wyżej wskazanej kategorii. Dotyczy przetargu ograniczonego na dzierżawę nieruchomości rolnej Skarbu Państwa. Tryb odwoławczy od przeprowadzonego przetargu wyczerpująco regulują przepisy art. 29 ust. 6 – 14 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2329 z późn zm.). Rozpatrując zastrzeżenia na czynności związane z przeprowadzeniem przetargu organ m.in. pozostawia zastrzeżenia bez rozpoznania w przypadku ich wniesienia po terminie (por. art. 29 ust. 9 pkt 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa).

Sąd podziela pogląd, że rozstrzygnięcie organu, dotyczące rozpoznania zastrzeżeń skarżącego co do przetargu jest jedynie cywilnoprawnym oświadczeniem o wystąpieniu (lub niewystąpieniu) nieprawidłowości w czynnościach przetargowych i w istocie stanowi element procedury zawierania umowy cywilnoprawnej, niezależnie od tego w jakiej formie stanowisko to zostanie wyrażone, nie może być ono zaliczone do aktów i czynności z zakresu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 492/11). Skutkiem zaś tego skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna.

Podkreślić należy, że w judykaturze jednoznacznie przyjmuje się, że prawidłowość przeprowadzenia procedury przetargowej może być zweryfikowana wyłącznie w postępowaniu wszczętym powództwem do sądu powszechnego. Takie stanowisko wyrażone zostało m. in. w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 1994 r. sygn. akt III CZP 96/94, OSNC 1995/1/11 i powtórzone w uchwale z dnia 13 lutego 2003 r., sygn. akt III CZP 95/02, OSNC 2003/11/146. Tak też przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 207/10. Wskazane orzeczenia odnoszą się co prawda do procedur przetargowych przeprowadzanych w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednak z uwagi na publicznoprawny charakter podmiotów przeprowadzających przetarg, a także ograniczenia w dysponowaniu mieniem państwowym, można je odnieść również do zasad gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i KOWR.

Powyższej oceny nie zmienia, przytoczony w skardze, art. 29 ust. 13 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ("Do obliczania terminów, o których mowa w ust. 6, 7 i 11, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego"). Zawiera on odesłanie do przepisów k.p.a., ale tylko we wskazanym tam zakresie sposobu liczenia terminów.

W tym stanie rzeczy, skargę, jako nienależącą do właściwości sądu administracyjnego, należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.