II SA/Op 229/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 kwietnia 2023 r., nr SKO.40.2280.2022.oś w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie opłaty za transport, utrzymanie i konieczne leczenie zwierząt 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącego M. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. S. (dalej także jako: "skarżący", "strona" lub "wnioskodawca"), jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej jako: "SKO" lub "Kolegium") z dnia 27 kwietnia 2023 r., nr SKO. 40.2280.2022.oś, którym - na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm. - zwanej dalej k.p.a.) - odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Popielów z dnia 15 marca 2022 r., nr BOS.6140.8/2.2021.RK, nakładającej na skarżącego karę pieniężną za transport, utrzymanie i konieczne leczenie odebranych zwierząt.

Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny.

Decyzją z dnia 24 września 2021 r. Wójt Gminy Popielów (dalej także jako: "organ I instancji"), na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2022 r. poz. 572, z późn. zm. - zwanej dalej: "ustawą"), orzekł o czasowym odebraniu M. S. zwierząt rasy [...] w ilości 62 szt., utrzymywanych na działce nr a, obręb K.1 i o przekazaniu ich pod czasową opiekę K. T. prowadzącemu gospodarstwo rolne w miejscowości L.

W dniu 24 września 2021 r. Gmina Popielów zawarła z K. T. umowę tymczasowej opieki nad ww. zwierzętami, a w dniu 9 grudnia 2021 r. M. S. zrzekł się praw odebranych mu zwierząt na rzecz Gminy Popielów. W zrzeczeniu stwierdzono, że nie zwalania ono zrzekającego się z obowiązku zwrotu poniesionych przez Gminę Popielów kosztów związanych z odebraniem zwierząt, powstałych od dnia ich odebrania do dnia zrzeczenia się praw do nich.

Następnie, zawiadomieniem z dnia 3 listopada 2021 r., organ I instancji poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o obciążeniu skarżącego kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt w związku z decyzją z dnia 24 września 2021 r. W zawiadomieniu tym organ pouczył stronę o treści art. 10 § 1, art. 73 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. Z adnotacji umieszczonej na ww. dokumencie wynika, że zawiadomienie to zostało odebrane przez skarżącego osobiście w siedzibie organu w dniu 8 grudnia 2021 r.

Decyzją z dnia 15 marca 2022 r. organ I instancji, na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy orzekł o naliczeniu M. S. opłaty za transport, utrzymanie i konieczne leczenie zwierząt objętych decyzją z dnia 24 września 2021 r. za okres od dnia 24 września 2021 r. do dnia 9 grudnia 2021 r. w wysokości 19 540,16 zł. Przesyłka zawierająca powyższą decyzję, została nadana listem poleconym i przesłana na adres skarżącego K. [...]1. Z powodu niemożności jej doręczenia do rąk adresata, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym [...]. Zawiadomienie o ww. fakcie oraz o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. W dniu 24 marca 2022 r. przesyłkę awizowano ponownie. W dniu 31 marca 2022 r. zwrócono ją nadawcy, tj. do Urzędu Gminy w Popielowie, w związku z niepodjęciem jej przez adresata w wyznaczonym terminie.

Z akt sprawy wynika również, że decyzję z dnia 15 marca 2022 r. M. S. odebrał osobiście w Urzędzie Gminy w Popielowie w dniu 16 maja 2022 r.

Pismem z dnia 24 maja 2022 r. (data wpływu do organu 26 maja 2022 r.), skarżący reprezentowany przez pełnomocnika adwokata A. S.1 - wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 15 marca 2022 r., kwestionując koszty tymczasowej opieki nad zabranymi zwierzętami w wysokości 17.000,00 zł i domagając się uchylenia decyzji w tym zakresie.

Postanowieniem z dnia 7 lipca 2022 r. Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Strona nie zaskarżyła tego orzeczenia.

Następnie, pismem z dnia 29 lipca 2022 r. (data nadania) skarżący, nadal reprezentowany przez pełnomocnika, złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Popielów z dnia 15 marca 2022 r. We wniosku tym podał, że ww. orzeczenie nie zostało skutecznie doręczone, ponieważ zostało skierowane na adres K. [...]1, podczas gdy od marca 2022 r. mieszka pod adresem K. [...]2. Do wniosku dołączył odwołanie z dnia 24 maja 2022 r. W odrębnym piśmie z dnia 3 sierpnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył dwa oświadczenia z dnia 2 sierpnia 2022 r., tj. M. S.1 - brata skarżącego i E. S. - bratowej skarżącego, z treści których wynika, że M. S. mieszka w ich domu w K. nr [...]2 od grudnia 2021 r.

W toku prowadzonego postępowania Kolegium przesłuchało w charakterze strony M. S. w dniu 21 listopada 2022 r., oraz w charakterze świadków, na okoliczność zamieszkania strony pod numerem [...]2 lub pod numerem [...]1 w K. sąsiadów, tj. w dniu: 9 stycznia 2023 r. – R. S., P. S., A. D., M. J. oraz C. J., a w dniu 13 marca 2023 r. – G. P., J. S., A. K. i U. K. Na przesłuchanie nie stawili się, mimo dwukrotnego wezwania, zamieszkali pod adresem K. [...]1 – K. S. i A. S. Wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie Kolegium czy, a jeżeli tak, to jaki jest stopień pokrewieństwa z K. S. i A. S.

W tak ustalonym stanie faktycznym wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 r. Kolegium, na podstawie art. 59 § 2 k.p.a., odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odwołując się do treści art. 58 § 1 k.p.a., Kolegium stwierdziło, że skarżący dochował 7- dniowego terminu do wniesienia prośby o przewrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 15 marca 2022 r. i wraz z tym terminie wniósł również odwołanie. Podkreśliło, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Uwzględniając powyższe wskazało, że w niniejszej sprawie ocena, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, nie sprowadza się wyłącznie do uznania, że nie ma dowodów potwierdzających w sposób niewątpliwy zamieszkanie przez M. S. pod adresem K. [...]2 "w okresie jesienno - zimowym" 2021 r. Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazała się żadną inicjatywą, celem uprawdopodobnienia, że wniesienie odwołania z naruszeniem ustawowego terminu nie było przez nią zawinione. Nie zareagowała nawet na wezwanie Kolegium do wyjaśnienia, kim są K. S. i A. S. i od kiedy mieszkają w budynku nr [...]1 w K. Ponadto, wnioskodawca nie uczestniczył w przesłuchaniach świadków, chociaż był każdorazowo informowany (do rąk pełnomocnika) o terminie ww. czynności procesowej. Kolegium podniosło też, że przepis art. 58 § 1 k.p.a. nie uzależnia wprawdzie przywrócenia terminu od stopnia zawinienia strony, jednakże w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że nawet lekki stopień zawinienia, np. niedbalstwo, rozumiane jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy, wyłącza możliwość zastosowania omawianej instytucji procesowej. O braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej, jaką jest wniesienie w terminie odwołania można mówić tylko wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (np. nagła choroba, powódź, pożar itp.), czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy przyczyna niedochowania terminu musi być niezależna od strony i istnieć przez cały okres (tu: 14-dniowy). W świetle powyższego - w przekonaniu Kolegium - argument skarzącego, że nie zawiadomił Wójta Gminy Popielów o zmianie miejsca zamieszkania, ponieważ nie wiedział, że ma taki obowiązek, nie zasługiwał na akceptację. W tym zakresie wyjaśniło, że w zawiadomieniu z dnia 3 listopada 2021 r. o wszczęciu postępowania w przedmiocie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i leczenia odebranych zwierząt, organ nie zawarł wprawdzie informacji, o której w art. 41 § 1-2 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, i że w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny, ale zaniechanie organu w tym zakresie nie ma wpływu na treść podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia. Podkreśliło, że w piśmie z dnia 3 listopada 2021 r., odebranym osobiście przez M. S. w siedzibie organu w dniu 8 grudnia 2021 r., dwukrotnie wymieniony jest jego adres zamieszkania – K. [...]1 (w treści zawiadomienia oraz w rozdzielniku). Bez względu zatem od kiedy skarżący zamieszkuje pod adresem K. [...]2 powinien poinformować o tym Wójta Gminy Popielów. Skarżący wiedział również, że zostało wszczęte postępowanie w sprawie obciążenia go kosztami transportu, utrzymania i leczenia odebranych zwierząt, zatem oczywistym jest, że postępowanie to zostanie zakończone stosowną decyzję, która zostanie przesłana na dotychczasowy adres. Ponadto odległość pomiędzy "nowym" i "starym" miejscem zamieszkania to zaledwie kilka domów przy tej samej ulicy. Skoro zatem przy ocenie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu należy odwołać się do obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, to zdaniem Kolegium, uznać należy, iż M. S. nie wykazał się żadną starannością, by w terminie wnieść odwołanie od decyzji z dnia 15 marca 2022 r., nr BOS.6140.8/2.2021.RK.

Kolegium zwróciło również uwagę, że wniosek z dnia 29 lipca 2022 r. ma na celu zakwestionowanie wejścia do obrotu prawnego - poprzez doręczenie w trybie zastępczym - decyzji z dnia 15 marca 2022 r. Dodało, że w tej kwestii wypowiedziało się w postanowieniu z dnia 7 lipca 2022 r. stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Podkreśliło też, że w uzasadnieniu tego orzeczenia szczegółowo odniesiono się do kwestii skuteczności doręczenia M. S. decyzji o obciążeniu kosztami transportu, utrzymania i leczenia odebranych mu zwierząt. Natomiast strona nie zaskarżyła tego postanowienia, składając - zamiast tego - rozpatrywany aktualnie wniosek.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, który w skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie i nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego w sprawie oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 58 § 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie. W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł: o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy Popielów z dnia 15 marca 2022 r.; zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że kwestionowane postanowienie jest wadliwe, zaś stanowisko organu zaprezentowane w jego uzasadnieniu jest całkowicie chybione, ponieważ uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Argumentował, że ocena dowodów z zeznań świadków dokonana przez organ budzi zdumienie albowiem wszyscy świadkowie zeznali, iż skarżący bywał, mieszkał i był widywany na posesji K. [...]2, a nie K. [...]1. Tymczasem Kolegium odmówiło świadkom tym wiarygodności. W tym względzie dowolna okazała się też interpretacja przez Kolegium niestawiennictwa K. i A. S., którzy wiele lat temu wyprowadzili się z posesji (domu rodzinnego) pod adresem K. [...]1, co po raz kolejny dowodzi niewszechstronnego potraktowania przez Kolegium zebranego w sprawie materiału. W konsekwencji uznał, że brak prawidłowego doręczenia i awizowania przesyłki uniemożliwia przypisania stronie niezamieszkującej pod wskazanym przez organ gminy adresem jakiegokolwiek stopnia winy w niedotrzymaniu terminu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1643, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie było bowiem postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że akt ten został wydany z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Instytucja procesowa przywrócenia terminu uregulowana została w art. 58 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Natomiast prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2, w myśl art. 58 § 3 K.p.a., jest natomiast niedopuszczalne.

Stosownie do treści powołanych przepisów podkreślić trzeba, że istotną okolicznością warunkującą zastosowanie instytucji przywrócenia terminu i wydania w tym przedmiocie merytorycznego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że doszło do uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, tj. inaczej mówiąc, że upłynął już termin do dokonania określonej czynności. W przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie przywrócenie terminu dotyczy wniesienia odwołania związane jest to z koniecznością ustalenia, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, od którego należało liczyć termin do wniesienia odwołania i termin ten bezskutecznie już upłynął.

Na podstawie wskazanych regulacji przyjąć należy, że przywrócenie uchybionego terminu uzależnione jest od łącznego spełnienia czterech przesłanek. Po pierwsze od wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu. Po drugie od zachowania 7-dniowego terminu do złożenia prośby, który biegnie od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Po trzecie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zainteresowany zobowiązany jest dokonać czynności, dla której ustanowiony był termin objęty wnioskiem. Po czwarte zainteresowany zobowiązany jest do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Niespełnienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., nawet przy zaistnieniu pozostałych, czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Rolą organu jest zatem ustalenie, czy wszystkie zostały spełnione. Podkreślić jednak wyraźnie trzeba, że trzy pierwsze przesłanki mają charakter formalny. Merytoryczna ocena wniosku - w kontekście braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, może być zatem dokonana dopiero wtedy, gdy wniosek spełnia wszystkie te wymogi (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1056/19 i wskazane tam orzecznictwo, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie podstawą odmowy przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji z dnia 15 marca 2021 r. stanowiła okoliczność, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W tym zakresie wyjaśniło, że nie dało wiary oświadczeniom złożonym przez brata i bratową skarżącego jak również wyjaśnieniom skarżącego, że w dacie doręczenia w trybie zastępczym decyzji Wójta Gminy Popielów z dnia 15 marca 2022 r. skarżący mieszkał pod adresem K. [...]2 i tam było jego centrum życiowe. Uzasadniając swoje stanowisko wskazało, że zarówno w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy Popielów z dnia 14 maja 2022 r. jak i we wniosku z dnia 29 lipca 2022 r. strona cały czas wskazuje adres zamieszkania K. [...]1 a nie K. [...]2. Ponadto, żaden z przesłuchanych świadków nie potwierdził w sposób niewątpliwy, że skarżący mieszka na posesji brata ograniczając się do lakonicznej informacji, że tam jest widywany. Cześć świadków podaje, że wcale strony nie widują albo, że nocuje on pod adresem K. [...]1, bądź że ta posesja jest niewidoczna z powodu wysokiego ogrodzenia. Podkreśliło Kolegium, że w aktach sprawy są skutecznie doręczone w dniu 17 lutego 2023 r. zwrotne potwierdzenie odbioru wezwań na przesłuchanie w charakterze świadka K. S. i A. S. skierowane na adres K. [...]1. Ponadto zarówno w odwołaniu od decyzji z dnia 24 maja 2022 r., jak i we wniosku z dnia 29 lipca 2022 r. strona cały czas podaje adres zamieszkania K. [...]1, a nie K. [...]2. W świetle powyższego Kolegium nie dało wiary zeznaniom G. P., że od paru lat nie świeci się tam światło i nikt tam nie mieszka i w konsekwencji odmawiając przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Kolegium przyjęło, że skarżący nie uprawdopodobnił, braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Co ważne samo Kolegium stwierdziło, że brak pouczenia strony o treści art. 41 § 1-2 k.p.a., nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ze stanowiskiem tym nie zgodził się skarżący, który wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, jako przyczynę niezawinionego uchybienia terminu wskazał fakt niezamieszkiwania w miejscu ustalonym przez organ pierwszej instancji, gdzie kierowana była korespondencja w sprawie, tj. decyzja z dnia 15 marca 2022 r.

Odnosząc się do tak zarysowanego przedmiotu sporu, w pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W myśl art. 41 § 2 k.p.a., w razie zaniedbania przez strony, ich przedstawicieli i pełnomocników obowiązku polegającego na informowaniu w toku postępowania organu administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

W ugruntowanym orzecznictwie sądowym i doktrynie prawa administracyjnego dominuje pogląd, zgodnie z którym zastosowanie art. 41 § 2 k.p.a. jest możliwe jedynie wówczas, gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach wypływających z niedopełnienia obowiązku normowanego w art. 41 § 1 k.p.a. Wynika to z ogólnej zasady określonej w art. 9 k.p.a., stanowiącym, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Niedopełnienie tych obowiązków przez organ stanowi naruszenie prawa. Należy stwierdzić, że obowiązkiem organu jest pouczenie strony przy pierwszym doręczeniu o treści art. 41 k.p.a. W orzecznictwie i doktrynie akcentuje się również, że wszczynając postępowanie organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić adres do doręczeń oraz pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych niedochowania takiego obowiązku (por. postanowienie NSA 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OZ 481/21 i powołane tam orzecznictwo oraz literatura).

Z powyższego wynika, że na organie administracji spoczywa obowiązek pouczenia strony o treści przepisu art. 41 § 1 i § 2 k.p.a., natomiast brak pouczenia w tym zakresie stanowiłby naruszenie art. 9 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, powodujące jednocześnie nieskuteczność prawną doręczenia pod dotychczasowym adresem mimo zaniechania przez stronę powiadomienia o jego zmianie lub braku wskazania nowego adresu do doręczeń lub braku wskazania pełnomocnika do doręczeń w kraju. Brak pouczenia, pouczenie niepełne lub błędne powoduje, że uchybienie terminu do wniesienia skargi (w niniejszej sprawie odwołania) jest niezawinione przez stronę, a tym samym nie może szkodzić stronie. Dlatego taka okoliczność może być podstawą wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 30/14; z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 61/12 i z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt II GSK 734/09).

Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że organ I instancji nie pouczył strony o treści art. 41 k.p.a. Brak pouczenia w tym zakresie, wymaganego wobec zasady informowania określonej w art. 9 k.p.a., uniemożliwia przyjęcie skutku doręczenia, o którym mowa w art. 41 § 2 k.p.a. na adres niezweryfikowany w jakikolwiek sposób. Podkreślić należy, że obowiązek powiadomienia organu administracji o zmianie adresu zamieszkania, powstaje jedynie w sytuacji, gdy strona zostanie zawiadomiona o wszczęciu jakiegokolwiek postępowania i dodatkowo pouczona o treści art. 41 § 1 i 2 k.p.a.

Naruszenie przez organ pierwszej instancji powyższych przepisów, doprowadziło w konsekwencji do naruszenia przepisów o doręczeniach i kolejnych nieprawidłowości w postępowaniu, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z tym, Kolegium nie miało podstaw do przyjęcia, iż prawidłowe było doręczenie stronie decyzji organu I instancji z dnia 15 marca 2022 r., gdyż przepis art. 41 § 2 k.p.a., wprowadzający domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, może mieć zastosowanie tylko w razie pouczenia strony o skutkach zaniedbania obowiązku zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie, o zmianie adresu w toku postępowania.

Natomiast art. 129 § 2 k.p.a. określa, iż termin na wniesienie odwołania rozpoczyna bieg od dnia doręczenia decyzji stronie. Wobec tego, że w niniejszej sprawie - ze wskazanych wyżej powodów - nie doszło do doręczenia stronie decyzji organu I instancji, termin do wniesienia odwołania nie został uchybiony i organ jest zobowiązany do rozpoznania odwołania.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzekł w pkt 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., Sąd postanowił natomiast o kosztach postępowania sądowego, na które składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964) oraz zwrot równowartości opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.