II SA/Ol 1044/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania Karty Dużej Rodziny oddala skargę.

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że A. M. w dniu 27 czerwca 2023 roku złożył w Urzędzie Miasta [...] wniosek o przyznanie Karty Dużej Rodziny dla siebie, małżonki J. W. oraz trójki swoich dzieci: M. M., P. M. oraz P. M..

Decyzją z dnia 26 lipca 2023 r. [...] Prezydent [...] (dalej jako: "organ I instancji") odmówił J. W. (dalej jako: "skarżąca", "strona") przyznania Karty Dużej Rodziny. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że do wniosku o wydanie Karty Dużej Rodziny dołączono postanowienie Sądu Rejonowego w [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich, z którego wynika, że A. M. został pozbawiony władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem M. M.. W tej sytuacji uznano, że Karta nie przysługuje, bowiem A. M. nie posiadał na dzień złożenia wniosku władzy rodzicielskiej wobec trójki dzieci (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o Karcie Dużej Rodziny). Skoro zaś rodzicowi trójki dzieci Karta Dużej Rodziny nie może zostać wydana, małżonek takiego rodzica także nie może jej otrzymać.

Odwołanie od wskazanej decyzji wniósł w imieniu skarżącej jej małżonek A. M.. Podniósł, że sprawował władzę rodzicielską nad małoletnim M. M. w latach 2007 do 2018. W tych też latach M. M. był na jego utrzymaniu. Obecnie płaci na syna alimenty, co oznacza, że częściowo jest także na jego utrzymaniu. Dlatego uważa, że Karta Dużej Rodziny winna zostać przyznana.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 19 września 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniosło, że A. M. (dalej jako: "mąż skarżącej") jest ojcem trójki dzieci poniżej 18 roku życia, ale postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 15 marca 2018 r. (sygn. akt [...]) pozbawiono męża skarżącej władzy rodzicielskiej nad najstarszym synem M. M., na którego płaci on alimenty. Wskazano, że z obowiązujących przepisów prawa (m.in. art. 4 ust. 3 ustawy o Karcie Dużej Rodziny) wynika, że aby dostać Kartę Dużej Rodziny rodzice na dzień składania wniosku nie mogą być pozbawieni w stosunku do co najmniej trojga dzieci władzy rodzicielskiej ani ograniczeni we władzy rodzicielskiej przez umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej. Ten zaś warunek w niniejszej sprawie nie został zachowany, gdyż mąż skarżącej na dzień złożenia wniosku o przyznanie Karty mając trójkę dzieci posiadał władzę rodzicielską wobec dwójki dzieci, a wobec jednego syna był jej pozbawiony. Dlatego argumenty wskazujące, że mąż skarżącej płaci alimenty na dziecko, a nadto, że do 2018 roku posiadał władzę rodzicielską nad nim, powinny zostać potraktowane jako bezskuteczna polemika z prawidłowymi ustaleniami organu I instancji leżącymi u podstaw odmowy przyznania Karty Dużej Rodziny.

Skargę na decyzję Kolegium wywiodła skarżąca działając poprzez swojego męża. Podniesiono, że Karta Dużej Rodziny wydawana jest osobie mającej na utrzymaniu kiedykolwiek troje lub więcej dzieci. Wskazano, że taką osobą jest mąż skarżącej, który jest ojcem M. M., P. M. i P. M.. Mąż skarżącej podkreślił, że M. M. jest synem, do którego prawa rodzicielskie utracił w 2018 roku, zatem przez 11 lat prawa te posiadał. Powodem przedstawionym przez matkę małoletniego M. M. w Sądzie w [...] było pozbawienie go władzy w celu samodzielnego podejmowania decyzji dotyczących sposobu kształcenia i leczenia syna. Ponadto matka małoletniego chciała pozbawić go kontaktu z dzieckiem, jak i możliwości decyzji o sposobie organizacji pozaszkolnego czasu wolnego syna. Nie zmienia to według męża skarżącej faktu, że syn M. pozostaje w dalszym ciągu na jego utrzymaniu. Płaci na niego alimenty w wysokości 850 zł miesięcznie od 01.01.2023 roku (wyrok Sądu Rodzinnego w [...] z dnia 12.09.2023 r.) W świetle przepisów skarbowych, spadkowych, prawa rodzinnego jest zatem ojcem trójki dzieci. Syn M. M. nie został umieszczony w pieczy zastępczej, nie przebywa również w żadnym z ośrodków zamkniętych. Jest pod opieką swojej biologicznej matki. Przywołano przepis art. 4 ust. 3 ustawy o Karcie Dużej Rodziny, wskazując, że nie ma on zastosowania, ponieważ żadne z dzieci nie zostało umieszczone w pieczy zastępczej, a prawa rodzicielskie zostały ograniczone wobec męża skarżącej tylko i wyłącznie w stosunku do jednego dziecka.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia

z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji

w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,

a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r., poz. 1634, zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako: "p.p.s.a.") uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy

(art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł

do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 19 września 2023 r., którym to rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z 26 lipca 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej Karty Dużej Rodziny.

Podstawę prawną złożonego w rzeczonej sprawie wniosku stanowił przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2021 r., poz. 1744), dalej jako: "ustawa". Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, wprowadzonym ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 1428), prawo do posiadania Karty przysługuje członkowi rodziny wielodzietnej, przez którą rozumie się rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek. Od 1 stycznia 2019 r. doszło do poszerzenia kręgu beneficjentów Karty o rodziców, którzy kiedykolwiek mieli na utrzymaniu co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek.

Przepis art. 4 ust. 2 ustawy stanowi natomiast, że członkami rodziny wielodzietnej są:

1) rodzic (rodzice) - przez którego rozumie się także rodzica (rodziców) zastępczych lub osobę (osoby) prowadzącą rodzinny dom dziecka;

2) małżonek rodzica;

3) dziecko - przez które rozumie się także dziecko, nad którym rodzic sprawuje rodzinną pieczę zastępczą, oraz osobę przebywającą w dotychczasowej rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1426 i 1429).

Stosownie zaś do art. 4 ust. 3 ustawy prawo do posiadania Karty nie przysługuje rodzicowi, którego sąd pozbawił władzy rodzicielskiej lub któremu sąd ograniczył władzę rodzicielską przez umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej, chyba że sąd nie pozbawił go władzy rodzicielskiej lub jej nie ograniczył przez umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej w stosunku do co najmniej trojga dzieci. Ponadto prawo do posiadania Karty nie przysługuje rodzicowi zastępczemu lub prowadzącemu rodzinny dom dziecka, w przypadku gdy sąd orzekł o odebraniu im dzieci z uwagi na niewłaściwe sprawowanie pieczy zastępczej (art. 4 ust. 4 ustawy).

W rozpoznawanej sprawie ustalono, że A. M. jest ojcem trójki dzieci poniżej 18 roku życia: P. M. (ur. 14.09.2012 r.), P. M. (ur. 20.10.2015 r.), które wspólnie wychowuje ze skarżącą, oraz M. M. (ur. 25.08.2007 r.), aktualnie wychowanego przez matkę - byłą żonę A. M.. Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 15 marca 2018 roku (sygn. akt [...]) pozbawiono męża skarżącej władzy rodzicielskiej nad najstarszym synem, na którego płaci on jednak alimenty (oświadczenie we wniosku).

Bezsprzecznie zatem mąż skarżącej na dzień złożenia wniosku o przyznanie Karty, mając trójkę dzieci, posiadał władzę rodzicielską wobec jedynie dwójki dzieci, natomiast wobec jednego syna (M. M.) został jej pozbawiony.

W okolicznościach tej sprawy zachodzi zatem negatywna przesłanka uzyskania Karty Dużej Rodziny wynikająca z art. 4 ust. 3, z uwagi właśnie na okoliczność, że mąż skarżącej został prawomocnie pozbawiony władzy rodzicielskiej. Bez znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy pozostają powody jakie legły u podstaw pozbawienia męża skarżącej władzy rodzicielskiej nad najstarszym synem. Niewątpliwie natomiast na skutek takiego orzeczenia sądu sprawuje on władzę rodzicielką aktualnie nad dwójką dzieci. Skarżąca natomiast wychowując ze swoim mężem łącznie dwójkę dzieci, nie spełnia warunków posiadania Karty Dużej Rodziny. Dla uzyskania tego uprawnienia nie mają znaczenia argumenty podnoszone w skardze, a wskazujące na okoliczność, że mąż skarżącej płaci alimenty i utrzymuje swojego najstarszego syna. Okoliczności te nie zmieniają faktu pozbawienia męża skarżącej władzy rodzicielskiej nad jego najstarszym dzieckiem, a co za tym idzie nie niwelują zaistnienia wobec niego tej negatywnej przesłanki prawa do posiadania Karty Dużej Rodziny.

Zaznaczyć przy tym należy, że przepis art. 4 ust. 3 ustawy, formułując negatywną przesłankę posiadania Karty, odnosi ją tylko do rodzica, którego pozbawiono władzy rodzicielskiej. Tym samym w przypadku spełnienia przesłanek z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy pozostali członkowie rodziny zachowują prawo do Karty. Traci zatem to uprawnienie jedynie rodzic, wobec którego orzeczono pozbawienie władzy rodzicielskiej. Poprzez taką konstrukcję prawną prawa do Karty Dużej Rodziny ustawodawca nie karze pozostałych członków rodziny skutkami pozbawienia władzy rodzicielskiej rodzica. Zaznaczyć należy jednak wyraźnie, że w okolicznościach niniejszej sprawy (pozbawienie męża skarżącej władzy rodzicielskiej nad jego najstarszym synem z poprzedniego związku) skarżąca również nie spełnia przesłanek uzyskania prawa do Karty Dużej Rodziny, ponieważ ze swoim mężem mają na utrzymaniu łącznie dwójkę dzieci.

Reasumując, należy stwierdzić, że skarżona decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzi przesłanka uzasadniająca ich uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto w decyzji tej wskazano okoliczności i fakty, które zostały udowodnione, na których oparł się organ wydając swoje rozstrzygnięcie. Uzasadnienie obydwu decyzji jest wystarczające i wskazuje motywy podjętego rozstrzygnięcia, a organy dokonał kompleksowej i prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego.

W związku z powyższym, skargę jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.