II SA/Łd 937/23

Dnia 6 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie: Sędzia WSA Agata Sobieszek - Krzywicka Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lutego 2024 roku sprawy ze skargi D. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 sierpnia 2023 roku znak: SKO.4110.109.2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wypłatę świadczeń rodzinnych oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z 22 sierpnia 2023 r. znak: SKO.4110.109.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza Konstantynowa Łódzkiego z 22 czerwca 2023 r. nr 5100.1406.2023 o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 28 maja 2023 r. o wypłatę świadczeń rodzinnych na dziecko W.D.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 22 czerwca 2023 r. Burmistrz Konstantynowa Łódzkiego odmówił D.D. wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 28 maja 2023 r., złożonego 5 czerwca 2023 r., o wypłatę świadczeń rodzinnych na dziecko W.D.: zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka od 20.01.2021 r. do 01.08.2021 r. i świadczenia rodzicielskiego za okres od 20.01.2021 r. do 14.05.2021 r. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał motywy podjętego rozstrzygnięcia. Ponadto pouczył stronę o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia.

W dniu 17 lipca 2023 r. w siedzibie organu pierwszej instancji D. D. złożyła pismo z 14 lipca 2023 r. zatytułowane odwołanie, w którym zaskarżyła postanowienie organu pierwszej instancji.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z 22 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 134 w zw. z art. 141 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.p.a."), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

W jego uzasadnieniu Kolegium przytoczyło brzmienie art. 61a § 1 i 2 k.p.a., art. 141 § 1 i 2 k.p.a., art. 144 k.p.a., a następnie wyjaśniło, że warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie zażalenia, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z art. 144 w związku z art. 141 § 2 k.p.a., zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Stosowne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi zostało zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Przedmiotowe postanowienie zostało skutecznie doręczone D.D. 4 lipca 2023 r. Świadczą o tym data i podpis złożony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji. Fakt doręczenia postanowienia w tym dniu potwierdziła też strona w piśmie z 14 lipca 2023 r., co oznacza, iż 7-dniowy termin do złożenia zażalenia biegł od 5 lipca 2023 r. i upłynął 11 lipca 2023 r. (wtorek). Zażalenie - pismo opatrzone datą 14 lipca 2023 r. wpłynęło do organu pierwszej instancji 17 lipca 2023 r., a zatem złożone zostało z uchybieniem określonego w art. 141 § 2 w związku z art. 144 k.p.a. terminu do jego wniesienia. Stosownie zaś do art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., w przypadku złożenia zażalenia po upływie ustawowego terminu organ zobligowany jest stwierdzić uchybienie terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Konsekwencją przekroczenia ustawowego terminu jest bezskuteczność zażalenia, bowiem wraz z upływem terminu do wniesienia zażalenia - postanowienie organu pierwszej instancji stało się ostateczne. Termin do wniesienia zażalenia jest terminem ustawowym, zawitym, co oznacza, że wniesienie zażalenia po terminie jest bezskuteczne. W razie przekroczenia tego terminu, organ nie bada zażalenia pod kątem merytorycznym, lecz w trybie art. 134 k.p.a. stwierdza uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Rozpatrzenie odwołania / zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa, oznaczałoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym / zażaleniowym decyzji ostatecznej / postanowienia ostatecznego, a zatem rozstrzygnięcia, które korzysta z ochrony trwałości.

Powyższe postanowienie Kolegium, D.D. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o jego uchylenie, uchylenie wydanych uprzednio decyzji organów obu instancji oraz zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie wypłaty świadczeń rodzinnych.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zeprezentowane w motywach zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd rozpoznał sprawę niniejszą w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym mając na uwadze dyspozycję art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie.

Według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie sądowej kontroli poddano postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi wydane, na podstawie art. 134 w zw. z art. 141 § 2 i art. 144 k.p.a., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia organu pierwszej instancji z 22 czerwca 2023 r.

Zgodnie z brzmieniem art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Po myśli art. 141 § 1 i 2 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 k.p.a.).

W przywołanym wyżej art. 134 k.p.a., ustawodawca posłużył się kategorycznym zwrotem "stwierdza", co oznacza, że na organie odwoławczym ciąży bezwzględny obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) w każdym przypadku, gdy takie uchybienie miało miejsce. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) musi być jednoznaczne i mieć pełne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Warunkiem wydania rozważanego postanowienia jest w pierwszej kolejności bezsporne ustalenie daty, w której organ skutecznie doręczył stronie decyzję (postanowienie) wydaną / wydane w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, bowiem bieg terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy doręczenie było prawidłowe. Zatem, organ winien dysponować niebudzącym wątpliwości dokumentem zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji przez adresata lub inną osobę.

W rozpatrywanej sprawie niespornym jest, że postanowienie Burmistrza Konstantynowa Łódzkiego z 22 czerwca 2023 r. nr 5100.1406.2023 o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zasiłku rodzinnego z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka od dnia 20.01.2021 r. do dnia 01.08.2021 r. oraz świadczenia rodzicielskiego od dnia 20.01.2021 r. do dnia 14.05.2021 r., zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 4 lipca 2023 r., co D.D. potwierdziła własnoręcznym podpisem na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji. Zgodnie z pouczeniem, którego treść jest jasna i klarowana, od wspomnianego wyżej postanowienia stronie przysługiwało w terminie 7 dni od daty doręczenia zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które należało wnieść za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie. Dodać w tym miejscu trzeba, że sporne postanowienie zostało doręczone skarżącej w jednej przesyłce wraz z decyzją organu pierwszej instancji z 27 czerwca 2023 r. nr 5200.2346.2023.

Wobec powyższego 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia biegł w tym wypadku od 5 lipca 2023 r. do 11 lipca 2023 r. (wtorek) i upłynął bezskutecznie.

W dniu 17 lipca 2023 r. D.D. złożyła w siedzibie organu pierwszej instancji pismo z 14 lipca 2023 r. zatytułowane "Odwołanie" od decyzji nr 5200.2346.2023 z dn. 27.06.2023 r. i postanowienia nr 5100.1406.2023 z dn. 22.06.2023 r. otrzymanych dnia 4 lipca 2023 r. [...]. Rzeczone pismo organ prawidłowo potraktował jako zażalenie, skoro w jego treści skarżąca wyraźnie wyartykułowała wolę zaskarżenia postanowienia z 22 czerwca 2023 r. o konkretnym numerze sprawy. W treści rozważanego pisma skarżąca podniosła szereg zarzutów głównie natury merytorycznej. Nie wyjaśniła jednak przyczyn uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, jak również nie wniosła o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W realiach kontrolowanej sprawy uchybienie terminu jest oczywiste i nie zostało skutecznie podważone przez skarżącą zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i sądowego. W tym stanie rzeczy bezwzględnym obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi było wydanie, na podstawie art. 134 k.p.a., poddanego obecnie kontroli tutejszego Sądu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Podejmując wspomniane rozstrzygnięcie organ drugiej instancji nie naruszył przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a wyłącznie stwierdzenie tego rodzaju uchybień obligowałyby Sąd do jego usunięcia z obrotu prawnego.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 marca 2022 r. sygn. akt II OSK 854/21 (Lex nr 3327525) jednym z warunków skutecznego skorzystania ze środka zaskarżenia jest zachowanie terminu siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Termin ten jest terminem prekluzyjnym, a zatem jego uchybienie powoduje, że wniesienie zażalenia przez stronę po jego upływie jest bezskuteczne. Oznacza to, że postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a. zamyka postępowanie odwoławcze. Jednocześnie konsekwencją wniesienia zażalenia po upływie 7 - dniowego terminu, zgodnie z art. 134 k.p.a., jest obowiązek stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Bez znaczenia jest, czy do uchybienia terminu doszło z winy skarżącego czy też nie.

Mając na uwadze treść skargi, która koncentruje się głównie na kwestiach merytorycznych (odmowie wypłaty świadczeń rodzinnych), pomijając zupełnie aspekt procesowy (uchybienie terminu do wniesienia zażalenia), wyjaśnić trzeba, że w rozpatrywanej sprawie z uwagi na przedmiot zaskarżenia, którym skarżąca uczyniła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 22 sierpnia 2023 r., poza zakresem rozważań i zainteresowania Sądu pozostawała ocena zgodności z prawem postanowienia Burmistrza Konstantynowa Łódzkiego z 22 czerwca 2023 r., wydanego w związku z wnioskiem skarżącej z 28 maja 2023 r., który wpłynął do organu 5 czerwca 2023 r., o wypłatę niezapłaconych świadczeń rodzinnych. Postanowienie organu pierwszej instancji jest ostateczne i zgodnie z zasadą trwałości korzysta z domniemania legalności. Rozpatrzenie zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznaczałoby bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu zażaleniowym ostatecznego postanowienia, korzystającego z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.