II SA/Łd 15/22

Dnia 24 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Protokolant starszy specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2023 roku sprawy ze skargi G.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi W.L., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy al. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", w związku z art. 54 i art. 59 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.s.", uchyliło decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] listopada 2021 r. w całości i skierowało G.P., bez jego zgody, do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych, tj. Domu Pomocy Społecznej [...] im. [...] na czas nieokreślony.

Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją organ I instancji, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 54 ust. 1, art. 56 pkt 3, art. 59 ust. 1 u.p.s., skierował G.P., przebywającego w [...], do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał przepisy mające zastosowanie w sprawie oraz przedstawił ustalenia stanu faktycznego, wskazując, że z postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lutego 2020 r., sygn. akt [...], wynika, iż G.P. kwalifikuje się do umieszczenia w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Organ poinformował stronę, że decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wyda Starosta właściwy ze względu na miejsce położenia domu. Decyzja została doręczona stronie w dniu 4 listopada 2021 r.

Od powyższej decyzji G.P. wniósł odwołanie z dnia 5 listopada 2021 r., którego brak formalny został uzupełniony w dniu 15 listopada 2021 r. Powyższej czynności dokonał zachowując ustawowy termin na wniesienie odwołania. Odwołujący zażądał natychmiastowej zmiany decyzji [...] z dnia [...] listopada 2021 r., wskazując, że opinia na podstawie której podjęto decyzję, jest nieprawdziwa. Wskazał, że jest osobą publicznie znaną i szanowaną, jest zdrowy psychicznie i umysłowo, chętnie pomaga osobom potrzebującym, od wielu lat walczy z patologią w Gminie M..

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, uchyliło w całości decyzję organu I instancji i skierowało skarżącego bez jego zgody do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych, tj. Domu Pomocy Społecznej [...] im. [...] na czas nieokreślony.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że z przedstawionych w sprawie dokumentów wynika, iż Sąd Rejonowy w S. Wydział [...] z wniosku Specjalistycznego Psychiatrycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w Ł., Szpital im. [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r., sygn. akt [...], postanowił umieścić G.P. w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Orzeczenie uprawomocniło się w dniu 15 lipca 2020 r., bowiem wniesiona od powyższego wyroku apelacja została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego w Łodzi [...] Wydział [...] z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...]. Odpis prawomocnego orzeczenia został doręczony do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w dniu [...] października 2021 r. (data pieczęci wpływu). W wykonaniu postanowienia Sądu Rejonowego w S. Kierownik GOPS w [...] wydał decyzję administracyjną kierującą G.P. do domu pomocy społecznej.

Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że orzeczenie Sądu ma charakter bezwzględnie obowiązujący dla postępowania administracyjnego w zakresie wystąpienia przesłanek warunkujących umieszczenie osoby kierowanej do domu pomocy społecznej, o jakich mowa w art. 54 ust. 1 u.p.s. Orzeczenie Sądu zastępuje również zgodę strony na umieszczenie w placówce. W takiej sytuacji rola organu administracji sprowadza się jedynie do wykonania tego orzeczenia i wydania decyzji o profilu dostosowanym do schorzenia osoby kierowanej. Wyjaśnienie przyczyn i ocena, czy osoba wskutek choroby nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób należy do Sądu, a nie do organu administracji. Organ kierujący do tej placówki nie ma uprawnień do badania zasadności umieszczenia takiej osoby, jeżeli została ona skierowana na podstawie orzeczenia sądu.

Mając na uwadze powyższe organ II instancji stwierdził, że w tej sytuacji okoliczności podniesione przez G.P. w odwołaniu związane ze stanem zdrowia nie mogą zostać uwzględnione w postępowaniu administracyjnym, bowiem organy administracji publicznej nie posiadają uprawnień do dokonywania oceny prawidłowości orzeczeń zapadłych w postępowaniu przed sądem.

W ocenie Kolegium, organ I instancji w decyzji kierującej G.P. do domu pomocy społecznej określił jedynie jego typ, natomiast nie wskazał konkretnej placówki, w której zainteresowany ma przebywać, konieczne stało się dokonanie korekty sentencji decyzji organu I instancji. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że art. 54 ust. 2 u.p.s. wprowadza swoistą rejonizację, polegającą na konieczności umieszczania osób w domach pomocy społecznej zlokalizowanych w miejscowości położonej najbliżej miejsca zamieszkania tej osoby. Oznacza to, że wyboru konkretnego domu pomocy społecznej dokonuje się już w postępowaniu o skierowaniu do takiej placówki. Na poparcie powyższego Kolegium odwołało się do poglądów orzecznictwa.

Kolegium wyjaśniło przy tym, że w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej wskazać należy nie tylko profil (typ) domu, ale i konkretną placówkę, w której ma przebywać dana osoba. Przepis ten jest skorelowany z treścią art. 59 ust. 2 u.p.s., zgodnie z którym decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej, zaś w przypadku regionalnych domów pomocy społecznej decyzję wydaje marszałek województwa. Wskazanie w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej konkretnej placówki, jest warunkiem ustalenia organu właściwego do wydania decyzji o umieszczeniu osoby w takiej placówce, gdyż decyzja o umieszczeniu ma już charakter wyłącznie wykonawczy.

Analizując akta sprawy organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji podjął czynności zmierzające do zbadania przesłanek dotyczących wyboru domu pomocy społecznej, w tym jego lokalizacji, a także czasu oczekiwania na przyjęcie jeszcze przed wydaniem decyzji. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji w wyniku dokonanych uzgodnień ustalił, że domem pomocy społecznej o odpowiednim profilu oraz zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania G.P. jest Dom Pomocy Społecznej [...] im. [...] i nie ma przeciwskazań, aby w nim umieścić osobę kierowaną. Organ pominął jednak wskazanie tej konkretnej placówki w sentencji decyzji.

Zdaniem Kolegium, realizując postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lutego 2020 r., sygn. akt [...], oraz mając na uwadze obowiązujące przepisy związane z kierowaniem osób do domu pomocy społecznej uzasadnione było wydanie orzeczenia reformacyjnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył G.P., prosząc o anulowanie zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że decyzja została wydana bez uwzględnienia jego bieżącego stanu zdrowia i w tym zakresie należy wziąć pod uwagę zaświadczenie lekarza prowadzącego, którego kserokopię załączył do skargi. Zdaniem skarżącego, z zaświadczenia tego wynika, że nastąpiła remisja, czyli ustąpienie choroby. Skarżący podniósł również, że jest osobą znaną publicznie, przez wiele lat pracował na stanowisku odpowiedzialnym za bezpieczeństwo w firmie [...]. Prowadził własne życie, mieszka z rodziną w jednym domu, posiada własną rentę i utrzymuje się samodzielnie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że zaświadczenie lekarskie z dnia [...] marca 2021 r., na które powołuje się skarżący domagając się zmiany ostatecznej decyzji, wprawdzie wskazuje cel jego wydania: "Do Sądu Rejonowego w S.", jednakże odpis prawomocnego orzeczenia został doręczony do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w dniu [...] października 2021 r. (data pieczęci wpływu), czyli już po wydaniu tego zaświadczenia lekarskiego. Z treści przekazanych przez Sąd dokumentów nie wynika, aby nastąpiła zmiana postanowienia Sądu, wobec czego – zdaniem Kolegium - strona nie może się skutecznie powoływać na nowy dowód w sprawie. W tym stanie rzeczy – w ocenie organu odwoławczego - podniesione przez skarżącego okoliczności związane z wykonywaniem odpowiedzialnej pracy zawodowej, posiadaniem własnych środków finansowych, czy też związanych z życiem publicznym, nie mogą być brane pod uwagę przy skierowaniu do domu pomocy społecznej na podstawie orzeczenia Sądu. Nadto pismem (data wpływu do Sądu: 16 lutego 2022 r.) skarżący przedstawił stan swojego zdrowia, przebyte choroby i sytuację rodzinną.

Pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, pismem z dnia 11 kwietnia 2022 r. wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Na rozprawie w dniu 24 maja 2023 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że nie zostały pokryte ani w całości, ani w części.

Postanowieniem z dnia 14 listopada 2023 r. Sąd przywrócił termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej w tej sprawie decyzji uchylającej decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] listopada 2021 r. w całości i kierującej G.P., bez jego zgody, do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych, tj. Domu Pomocy Społecznej [...] im. [...] na czas nieokreślony, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a co za tym idzie, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący został postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lutego 2020 r., sygn. akt [...], umieszczony w Domu Pomocy Społecznej bez jego zgody. Wskazane postanowienie zostało wydane z wniosku (a zatem z inicjatywy) Specjalistycznego Psychiatrycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w Ł. Szpital im. [...]. Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...], oddalił apelację. Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. skierował G.P., przebywającego w [...] , do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Organ II instancji w wyniku odwołania skarżącego, uchylił w całości decyzję organu I instancji, bowiem słusznie stwierdził, iż w decyzji kierującej G.P. do domu pomocy społecznej organ I instancji określił jedynie jego typ, natomiast nie wskazał konkretnej placówki, w której zainteresowany ma przebywać, konieczne stało się zatem dokonanie korekty sentencji decyzji organu I instancji.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły regulacje zawarte w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego.

Jednym ze świadczeń z pomocy społecznej jest pobyt i usługi w domu pomocy społecznej (art. 36 pkt 2 lit.o u.p.s.). Prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych (art. 54 ust. 1 u.p.s.). Zasadniczo przyznanie tego rodzaju świadczenia wymaga zgody osoby, której ma ono dotyczyć (art. 54 ust. 2 u.p.s.). W sytuacji zaś, gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub też po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej, centrum usług społecznych lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna – prokuratora (art. 54 ust. 4 u.p.s.). W korelacji z tym unormowaniem pozostaje art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 685), powoływanej dalej jako: "u.o.z.p.", zgodnie z którym, osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej. Jednocześnie w myśl art. 39 ust. 1 u.o.z.p. jeżeli osoba, o której mowa w art. 38, lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody. Z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez zgody osoby, której miałoby to dotyczyć, może wystąpić również kierownik szpitala psychiatrycznego, o czym przesądza art.39 ust. 2 u.o.z.p. Warunkiem złożenia takiego wniosku jest to, by przebywająca w nim osoba była niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a jednocześnie potrzebowała stałej opieki i pielęgnacji, natomiast nie wymagała dalszego leczenia w tym szpitalu.

Należy również zwrócić uwagę, że stosownie do art. 40 ust. 1 u.o.z.p., zapewnienie realizacji postanowienia sądowego o przyjęciu do domu pomocy społecznej osoby, o której mowa w art. 38, należy do starosty powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby.

Z powyższych przepisów wynika zatem, że to sąd opiekuńczy, który orzeka w przedmiocie umieszczenia danej osoby w domu pomocy społecznej bez jej zgody, ocenia istnienie prawnych przesłanek w tym zakresie. Przed wydaniem stosownego postanowienia to sąd powszechny bada, czy w stosunku do osoby wymagającej skierowania do DPS zachodzą przesłanki do przymusowego umieszczenia jej w takiej placówce. Oczywistym zatem jest, że przepisy art. 38 i art. 39 u.o.z.p. mają zastosowanie jedynie w postępowaniu sądowym poprzedzającym wydanie orzeczenia, o jakim mowa w art. 39 ust. 3 u.o.z.p. (zob. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1298/14, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA".) Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1974 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Skutkiem powyższego związania jest to, że organ właściwy do wydawania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej nie ma uprawnienia do badania zasadności umieszczenia takiej osoby, jeżeli została ona skierowana na podstawie orzeczenia sądu. Prawomocne orzeczenie sądowe zastępujące zgodę danej osoby na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej w dalszej kolejności obliguje organ do jego wykonania przez wydanie stosownej decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej.

Decyzja organu administracji publicznej o skierowaniu do domu pomocy społecznej, poprzedzona orzeczeniem sądu opiekuńczego o umieszczeniu danej osoby bez jej zgody w domu pomocy społecznej - ma charakter wykonawczy (zob. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1694/15, CBOSA).

W tym stanie rzeczy, organ wydał prawidłową decyzję, w której skierował skarżącego do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych. Działał bowiem w wykonaniu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w S., stwierdzającego potrzebę umieszczenia skarżącego w domu pomocy społecznej bez jego zgody.

Skarżący w złożonej skardze podniósł, że jego stan zdrowia poprawił się, a wręcz choroba ustąpiła i na poparcie powyższego przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia [...] marca 2021 r. W zaświadczenie tym wskazano, że skarżący leczony jest w rozpoznaniu schizofrenia, aktualnie w częściowej remisji. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż dokument ten został wystawiony po wydaniu ww. postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lutego 2020 r. Zasadnie podniosło zatem Kolegium w odpowiedzi na skargę, że z treści przekazanych przez Sąd dokumentów nie wynika, aby nastąpiła zmiana postanowienia Sądu, wobec czego – zdaniem Kolegium - strona nie może się skutecznie powoływać na nowy dowód w sprawie.

W odniesieniu do powyższego należy zwrócić uwagę, że na podstawie art. 41 ust. 1 u.o.z.p., można występować do sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej, o ile nastąpią zmiany, które mogłyby mieć znaczenia dla umieszczenia i przebywania pacjenta w domu pomocy społecznej. Sąd w niniejszym postępowaniu nie jest jednak uprawniony do badania tej kwestii, gdyż ocenia tylko legalność, czyli zgodność z prawem, wydanych decyzji (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 960/13, CBOSA).

Zatem dopóki orzeczenie sądu powszechnego nie zostanie zmienione w trybie przewidzianym w art. 41 u.o.z.p., postanowienie sądu opiekuńczego należy traktować jako zgodę na przyjęcie danej osoby do domu pomocy społecznej na stałe (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 313/20, CBOSA).

Reasumując, w ocenie Sądu w składzie niniejszym należało uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W sprawie zaistniały bowiem wszystkie przesłanki z art. 54 u.p.s. do umieszczenia skarżącego we wskazanym domu pomocy społecznej. Przedstawiony przez skarżącego dowód w postaci ww. zaświadczenia lekarskiego nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ nie zostało zmienione postanowienie sądu powszechnego o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej, a tylko to ostatnie uzasadniałoby zmianę zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz. 18) – pkt 2 sentencji wyroku.