II SA/Kr 168/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Mirosław Bator SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2021 r. sprawy ze skargi Gminy Kęty na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 11 grudnia 2020 roku, znak: [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych skargę oddala

Dyrektor Zarządu Zlewni w Żywcu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "Dyrektor- ZZ w Żywcu PGW WP") decyzją z dnia 9 października 2020 r., [...] , określił Miastu i Gminie Kęty opłatę stałą w wysokości 2702,00 zł za odprowadzanie przepustami nr 1-8 - wód opadowych i roztopowych z drogi powiatowej nr 1853K do Młynówki Czanieckiej za okres od l stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Burmistrz Gminy Kęty, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 271 ust. 7 ustawy Prawo wodne poprzez przedwczesne wszczęcie postępowania i wydanie decyzji określającej wysokość opłaty stałej dla Gminy Kęty za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., czyli przed upływem terminu płatności za III i IV kwartał 2020 r. pociągające za sobą wadliwość całego postępowania i wydanej decyzji z uwagi na brak zaistnienia przesłanki z art. 271 ust. 7 Prawa wodnego, tj. "zaniechania obowiązku poniesienia opłat za usługi wodne", a tym samym brak wymagalności należnej opłaty stałej oraz art. 9 ust. 3, art. 267 pkt. 1, art. 268 ust. 1 pkt 3a, art. 270 ust. 11, art. 271 ust. 1 pkt 3a i art. 298 pkt 1 ustawy Prawo wodne poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące naliczeniem Gminie Kęty opłaty za usługi wodne nienależnie, a w szczególności uznanie, iż odprowadzanie wód opadowych do Młynówki Czanieckiej - urządzenia wodnego (kanału) będącego własnością Gminy Kęty - stanowi usługę wodną objętą obowiązkiem ponoszenia opłaty stałej. Burmistrz Gminy Kęty zarzucił też naruszenie postępowania procesowego, tj. naruszenie art. 7, art. 77 § l oraz art. 80 Kpa poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności ograniczenie ustaleń w zasadzie do stwierdzenia istnienia pozwolenia wodnoprawnego, bez analizy okoliczności wynikających z jego treści i nierozpoznania istoty sprawy, tj. ustalenia:

a) Czy Gmina Kęty zaniechała wykonania obowiązku poniesienia opłaty stałej za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.,

b) Czy Gmina Kęty jako właścicielka kanału Młynówki Czanieckiej zobowiązana jest do ponoszenia opłaty za usługi wodne.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie decyzją z dnia 11 grudnia 2020r. nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 271 ust. 4 pkt. l, ust. 5a, ust. 6 i ust. 7 oraz art. 300 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2020 r., póz. 310 z późn. zm. - dalej jako: "Prawo wodne"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podano, iż zgodnie z art. 16 pkt 21 Prawa wodnego, przez kanał należy rozumieć sztuczne koryta prowadzące wody w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna co najmniej 1,5 m przy ich ujściu lub ujęciu. W świetle tej definicji, jak również w myśl art. 22 pkt 4 Prawa wodnego, kanały są urządzeniami wodnymi, które prowadzą wody śródlądowe płynące, a więc odprowadzanie do nich wód opadowych należy traktować na równi z ich wprowadzaniem do środowiska wodnego, co w świetle art. 268 ust. l pkt 3 lit. a) Prawa wodnego podlega opłacie za usługi wodne, w tym opłacie stałej. Opłata stała stanowi bowiem formę rekompensaty za gotowość środowiska do udostępnienia zasobów wodnych na potrzeby adresata pozwolenia wodnoprawnego. Jak wskazał np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 września 2020 r. (IV SA/Wa 272/20), "opłata stała za usługi wodne jest ściśle powiązana z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym, co oznacza, że podmiot legitymujący się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne z niego wynikające" (por. też np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 listopada 2019 r., II SA/Bk 614/19). Opłata stała określona w zaskarżonej decyzji naliczona została podmiotowi w oparciu o treść pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty Oświęcimskiego z dnia 16 stycznia 2012 r., znak: [...] , na wykonanie i przebudowę urządzeń wodnych (przepustów) oraz na szczególne korzystanie z wód polegające na wprowadzaniu przepustami nr 1-8 ścieków opadowych i roztopowych z drogi powiatowej nr 1853K - ul. Kęckie Góry Południowe w Kętach, klasy L oraz terenów przyległych do wód - Młynówki Czanieckiej. Przepis art. 271 ust. 5a ustawy Prawo wodne, który wszedł w życie 23 listopada 2019 r., a zatem obowiązuje w odniesieniu do opłaty stałej za usługi wodne ustalanej za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., stanowi, że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. W związku z tym, że przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne udzielone dla Gminy jest ostateczne i do dnia wydania niniejszej decyzji nie wygasło, nie zostało cofnięte ani nie utraciło mocy z innych przyczyn, organ l instancji prawidłowo uznał, że w/w usługi wodne polegające na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych do wód Młynówki Czanieckiej podlegają obowiązkowi uiszczenia opłaty stałej.

Nadto organ l instancji miał prawo wydać decyzję określającą opłatę stałą za 2020 rok mimo, iż nie upłynęły jeszcze wskazane w informacji rocznej terminy uiszczenia III i IV raty opłaty stałej, co wynika z art. 271 ust. 6 i 7 Prawa wodnego. Na prawidłowość powyższego stanowiska wskazuje również art. 300 ust. 1 Prawa wodnego, który zawiera przepisy odsyłające do odpowiedniego stosowania przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, organ wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego między innymi w przypadku, gdy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku. A zatem niezapłacenie przez podatnika części podatku (odpowiednio jednej z rat kwartalnych opłaty stałej za usługi wodne) skutkuje określeniem wysokości całości zobowiązania podatkowego za dany okres. W przypadku opłaty stałej, która jak wyżej wskazano ma charakter opłaty rocznej, należy określić jej wysokość za dany rok kalendarzowy.

Odnośnie prawidłowości zakreślenia 14-dniowego terminu do zapłaty raty opłaty stałej, terminy opłaty stałej są określane w ustawie Prawo wodne poprzez odwołanie się do miar kalendarza, odpowiednie zastosowanie znajduje art. 47 § 2 Ordynacji podatkowej (w związku z art. 300 ust. 1 Prawa wodnego), wedle którego jeżeli przepisy prawa podatkowego określają kalendarzowo terminy płatności podatku, zaliczki na podatek lub raty podatku, a decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego nie została doręczona co najmniej na 14 dni przed terminem płatności podatku, pierwszej zaliczki na podatek lub pierwszej raty podatku, obowiązuje termin określony w § 1. Art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W konsekwencji, z powodu doręczenia informacji rocznej po upływie dwóch kwartałów roku 2020, Dyrektor ZZ w Żywcu miał legalne podstawy, aby zastosować wobec Gminy Kęty reguły wyznaczania płatności danin publicznoprawnych z art. 47 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, tj. w terminie 14 dni licząc od dnia doręczenia informacji rocznej. Tym samym, brak uiszczenia przez Gminę Kęty rat opłaty stałej za l i II kwartał 2020 r. w terminie wskazanym w informacji rocznej Nr [...] , tj. 14 dnia od dnia doręczenia tej informacji, oznaczało, iż strona zaniechała wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 271 ust. 7 w zw. z ust. 6 ustawy Prawo wodne.

Skargę na ww. decyzję wniosła Gmina Kety, zarzucając naruszenie:

- art. 28 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 lub 4 kpa poprzez skierowanie decyzji obu instancji do nieistniejącego podmiotu, nie będącego stroną, a mianowicie do "Miasta i Gminy Kęty", gdy tymczasem jedyną istniejącą stroną postępowania mogła być jedynie Gmina Kęty. Powyższe skutkować winno zatem stwierdzeniem nieważności zaskarżonych decyzji.

- art. 271 ust. 7 ustawy Prawo wodne w zw. z art. 47 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez przedwczesne wszczęcie postępowania i wydanie przez Organ pierwszej instancji decyzji określającej wysokości opłaty stałej za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., tj. przed upływem terminu płatności za III i IV kwartał 2020 r., pociągające za sobą wadliwość całego postępowania i wydanej decyzji z uwagi na brak zaistnienia przesłanki z art. 271 ust. 7 Prawa wodnego, tj. "zaniechania obowiązku poniesienia opłat za usługi wodne", a tym samym brak wymagalności rzekomo należnej opłaty stałej;

- art. 9 ust. 3, art. 267 pkt 1, art. 268 ust. 1 pkt 3a, art. 270 ust. 11, art. 271 ust. 1 pkt 3a i art. 298 pkt 1 ustawy Prawo wodne poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące naliczeniem Gminie Kęty opłaty za usługi wodne nienależnie, a w szczególności uznanie, iż odprowadzanie wód opadowych do Młynówki Czanieckiej - urządzenia wodnego (kanału) będącego własnością Gminy Kęty - stanowi usługę wodną objętą obowiązkiem ponoszenia opłaty stałej, gdy tymczasem Gmina Kęty nie powinna być uznana za podmiot objęty obowiązkiem ponoszenia ww. opłaty stałej za usługi wodne;

- art. 7, art. 7a § 1 art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez niepodjęcie przez Organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności ograniczenia ustaleń dokonanych przez Organ I i II instancji, stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia, w zasadzie do istnienia pozwolenia wodnoprawego, bez analizy okoliczności wynikających z jego treści i nie rozpoznania istoty sprawy, tj. ustalenia:

- czy Gmina Kęty zaniechała wykonania obowiązku poniesienia opłaty stałej za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.,

- czy Gmina Kęty jako właścicielka kanału Młynówki Czanieckiej zobowiązana jest do ponoszenia opłaty za usługi wodne,

- zaniechanie obowiązku interpretacji i zastosowania przepisów na korzyść Strony skarżącej;

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, Sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 19 marca 2021 r.

Skarga podlega oddaleniu, jako niezasadna.

Brak jest podstaw do uwzględnienia najdalej idącego zarzutu skargi tj. nieważności decyzji z powodu skierowania jej do podmiotu nieistniejącego bądź nie mającego w danej sprawie interesu (obowiązku) prawnego. Kontrolowane postępowanie, jak wprost wynika z akt i uzasadnienia decyzji, prowadzone było wobec podmiotu mającego interes prawny w sprawie lecz jedynie w wyniku oczywistej omyłki lub nieprecyzyjności w decyzji, nastąpiło błędne jej oznaczenie. W świetle art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. jego zadaniem jest wyeliminowanie przypadków, w których akt administracyjny nie mógł wywołać przewidzianych w nim skutków z uwagi na jego skierowanie do niewłaściwej osoby, niedysponującej uprawnieniami strony ze względu na rozstrzygnięcie o jej prawach i obowiązkach jako osoby niebędącej stroną (por. wyrok NSA z 14.02.2013 r., II OSK 1935/11, wyrok NSA z 28.04.2010 II GSK 543/09 oraz wyrok NSA z 6.05.1987 r., IV SA 1050/86). W kontrolowanej sprawie nie nastąpiła wadliwość w tym zakresie, lecz oczywista omyłka co do oznaczenia podmiotu zobowiązanego.

W zakresie zaś określenia opłaty stałej przed upływem terminu płatności za III i IV kwartał 2020 r., wprost taka podstawa wynika z art. 271 ust. 6 i 7 Prawa wodnego. Zgodnie z art. 271 ust. 6 Prawa wodnego podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. Natomiast w myśl art. 271 ust. 7 Prawa wodnego, jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne zaniechał wykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 6, właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty stałej w drodze decyzji. W świetle zatem tych regulacji nie wniesienie raty w terminie uzasadnia zastosowanie ust. 7, tj. wydanie decyzji za cały rok, gdyż opłata stała ma wymiar roczny i ponosi się ją za rok kalendarzowy. Na roczny charakter opłaty stałej wskazuje również art. 271 ust. 1 Prawa wodnego, który wskazuje, że opłatę stałą ustala się w formie informacji rocznej. W konsekwencji, przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji na podstawie art. 271 ust. 7 Prawa wodnego jest określenie opłaty stałej w pełnej wysokości, czyli za cały rok kalendarzowy, a nie raty lub rat opłaty stałej. Jak wyżej wskazano, zaniechanie obowiązku, o którym mowa w ust. 6 oznacza brak uiszczenia choćby jednej z rat składających się na kwartalny system zapłaty opłaty stałej za usługi wodne. Nadto w świetle art. 47 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, brak uiszczenia przez Gminę Kęty rat opłaty stałej za l i II kwartał 2020 r. w terminie wskazanym w informacji rocznej tj. 14 dnia od dnia doręczenia tej informacji, oznaczało, iż strona zaniechała wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 271 ust. 7 w zw. z ust. 6 ustawy Prawo wodne.

Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty odnoszące się do materialnych podstaw obciążenia strony skarżącej sporną opłatą ze względu na koszty jakie ponosi w związku z pobieraniem wody czy też z uwagi na to, iż nie powinna być w ogóle obciążana takim obowiązkiem ponoszenia opłaty. Zasadnie organy uwypukliły, iż opłata stała za usługi wodne jest ściśle powiązana z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym, co oznacza, że podmiot legitymujący się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne z niego wynikające. W kontrolowanej sprawie Opłata stała określona w zaskarżonej decyzji naliczona została podmiotowi chodzi o treść pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty Oświęcimskiego z dnia 16 stycznia 2012 r., znak: [...] , skoro zatem przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne udzielone dla Gminy Kęty jest ostateczne i do dnia wydania decyzji o opłacie nie wygasło, nie zostało cofnięte ani nie utraciło mocy z innych przyczyn, w niniejszym postępowaniu nie można kwestionować zasadności opłaty stałej.

Z uwagi na to, skoro skarżone organy zgodnie z prawem ustaliły wszystkie istotne przesłanki do obciążenia sporną opłatą stałą, to w świetle art. 7, art. 7a § 1 art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa nie doszło braku wymaganych ustaleń stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia, czy też nie rozpoznania istoty sprawy.

Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.