II SA/Go 275/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2022 r. sprawy ze skargi I.L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej I.L. kwotę 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...].06.2018r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB), powołując się na art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), po rozpatrzeniu wniosku I.L. z dnia [...].02.2018 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nadbudowy dachu stacji kontroli pojazdów na działce nr [...] położonej przy ul. [...]. Powyższe postanowienie zostało uchylone w trybie instancyjnym na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 Kpa w wyniku rozpatrzenia zażalenia I.L.

W dniu [...].01.2020r. PINB wydał decyzję nr [...], którą powołując się na art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019r. poz. 1186, dalej jako – p.b.) po rozpatrzeniu wniosku I.L. z dnia [...].06.2017 r. odmówił wydania nakazu rozbiórki nadbudowy dachu stacji kontroli pojazdów na działce nr [...]. Uzasadniając decyzję organ powiatowy wskazał, że brak jest podstaw, by twierdzić, że przyjęte bez sprzeciwu zgłoszenie nie obejmowało swym zakresem przedmiotowych robót budowlanych.

Po rozpatrzeniu odwołania I.L. od w/w decyzji, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) wydał decyzję z dnia [...].04.2020r. znak: [...], którą uchylił powyższą decyzję organu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że organ powiatowy w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji naruszył przepisy procesowe, co z kolei mogło mieć wpływ na dokonane ustalenia w kontekście zastosowanych przez organ powiatowy norm prawa materialnego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy PINB wydał decyzję nr [...] z dnia [...].10.2020 r. Decyzją tą, powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. organ powiatowy odstąpił od nałożenia na A.K. obowiązku wykonania jakichkolwiek czynności lub robót budowlanych przy wykonaniu robót budowlanych obejmujących nadbudowę dachu stacji kontroli pojazdów na działce nr [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że A.K. zgłosił Staroście zamiar wykonywania robót budowlanych polegających na zmianie pokrycia dachu z papy na płytę warstwową budynku stacji kontroli pojazdów położonego na działce nr [...], a organ ten nie wniósł sprzeciwu (pismo z dnia [...].02.2016 r.). Jednakże PINB ustalił, że inwestor w wyniku przeprowadzonych robót dokonał nadbudowy budynku stacji kontroli pojazdów, gdyż zwiększyła się wysokość przedmiotowego budynku oraz jego kubatura. Roboty te wymagały uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Brak ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę na prowadzenie robót budowlanych w w/w obiekcie świadczy o wykonaniu tych robót w warunkach samowoli budowlanej. Organ powiatowy ocenił, że roboty budowlane wykonane zostały zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, biorąc pod uwagę czasookres ich wykonania tj. początek 2016 r. a nawet 2015 r. (według oświadczenia I.L.), jednocześnie nie powodując zagrożenia użytkowania budynku i nieprawidłowego oddziaływania na obiekt. Ponadto organ stwierdził, iż montaż obróbki blacharskiej zakrywającej kilkucentymetrowy otwór do którego wpadają nieczystości, takie jak liście z okolicznych drzew, stanowi bieżącą konserwację, więc nie jest konieczne uzyskanie żadnego zgłoszenia lub też wydawanie nakazów.

Powyższa decyzja PINB nr [...] z dnia [...].10.2020 r. w wyniku rozpatrzenia odwołania I.L. została uchylona w całości, z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, decyzją WINB z dnia [...].12.2020r. znak: [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że dotychczasowe postępowanie organu I instancji nie wyjaśniło w sposób wyczerpujący i prawidłowy przedmiotu sprawy. W ocenie organu odwoławczego wskazana decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, co spowodowało naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 Kpa.

Po wydaniu w/w decyzji kasacyjnej PINB wyjaśnienia złożył w sprawie A.K. (pismo z dnia [...].11.2021 r.) wskazując m.in., że przedmiotowe roboty budowlane wykonał na podstawie ważnego i przyjętego przez uprawniony organ zgłoszenia. Wskazał, że w zgłoszeniu nr [...] określił, że prace będą polegały na położeniu płyty warstwowej, co mogło spowodować nieznaczne podwyższenie budynku. Wyjaśnił, że obiekt zakupił w 2007 r. od syndyka w bardzo złym stanie technicznym. Na podstawie zgłoszenia nr [...] dokonał doraźnego zabezpieczenia dachu. Ponieważ dwie warstwy supremy, wylewka betonowa i papa nie nadawały się do remontu (były zamoknięte i porozwarstwiane), zostały usunięte, dach pokryto nową warstwą papy w celu doraźnego zabezpieczenia, co spowodowało jego obniżenie o około 14 cm. W roku 2009 odtworzył ocieplenie na części dachu, zaś w 2016 r. na pozostałej części, przywracając tym samym poprzednią wysokość. Prace te zostały wykonane na podstawie kwestionowanych zgłoszeń.

Po otrzymaniu w/w wyjaśnień PINB wydał decyzję nr [...] z dnia [...].11.2021 r., którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., po rozpatrzeniu sprawy wykonywania robót budowlanych obejmujących nadbudowę dachu stacji kontroli pojazdów bez wymaganego pozwolenia na budowę, nakazał A.K. doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez demontaż dachowych płyt warsztatowych wraz z legarami drewnianymi stanowiących dystans w budynku stacji kontroli pojazdów.

Decyzja ta została uchylona z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, decyzją WINB z dnia [...].01.2022 r. znak: [...]. Przesłanką wydania orzeczenia kasacyjnego była okoliczność, że w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji nie podjął żadnych czynności wyjaśniających i nie uwzględnił wskazań organu odwoławczego zawartych w poprzedzającej decyzji WINB odnośnie okoliczności, jakie należało wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy wskazał przede wszystkim na konieczność weryfikacji ustaleń organu I instancji w kwestii zgodności przedmiotowej inwestycji z zasadami wiedzy technicznej i sztuką budowlaną, ewentualnego zagrożenia dla użytkowników nadbudowanego budynku oraz wpływu na przylegający do nadbudowy budynek I.L.

Rozpatrując ponownie sprawę w dniu [...].02.2022 r. PINB przeprowadził oględziny, podczas których inspektorzy sprawdzili m.in. stan techniczny przedmiotowego obiektu. Następnie w dniu 18.02.2022 r. swoje uwagi do sprawy wniosła I.L. Do uwag tych ustosunkował się PINB pismem z dnia [...].02.2022 r. znak: [...].

W dniu [...].02.2022 r. PINB wydał decyzję nr [...]. Decyzją tą, powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. organ odstąpił od nałożenia na A.K. obowiązku wykonania jakichkolwiek czynności lub robót budowlanych przy wykonaniu robót budowlanych obejmujących nadbudowę dachu stacji kontroli pojazdów na działce nr [...]. W uzasadnieniu w/w decyzji organ opisał przebieg postępowania oraz wskazał, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...].02.2022 r. inspektorzy zbadali bezpieczeństwo konstrukcji budynku stacji kontroli pojazdów zgodnie z przepisami działu V rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nie stwierdzono uszkodzeń i zniszczeń elementów konstrukcyjnych budynku oraz przemieszczeń i odkształceń o niedopuszczalnej wielkości. Nie stwierdzono również występowania lokalnych uszkodzeń, w tym rys, które mogą ujemnie wpływać na przydatność użytkową, trwałość i wygląd konstrukcji, jej części, a także przyległych do niej niekonstrukcyjnych części budynku. Nie stwierdzono odkształceń i przemieszczeń ujemnie wpływających na wygląd konstrukcji i jej przydatności użytkowej oraz uszkodzeń części niekonstrukcyjnych budynku i elementów wykończenia. W ocenie PINB oznacza to, że stany graniczne nośności i stany graniczne przydatności do użytkowania w żadnym z elementów budynku i w całej konstrukcji nie zostały przekroczone - § 204 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Natomiast ze względu na okoliczność, że konstrukcja odpowiada Polskim Normom uznano, że warunki bezpieczeństwa konstrukcji zostały spełnione (§ 204 ust. 4).

Dalej w uzasadnieniu decyzji nr [...] z dnia [...].02.2022 r. PINB odniósł się do zarzutów i uwag zgłoszonych w dniu 18.02.2022 r. przez I.L. Wskazał m.in., że prowadzone postępowanie dotyczy samowolnej nadbudowy dachu budynku stacji kontroli pojazdów w części objętej nieskutecznym zgłoszeniem z dnia [...].01.2016 r., dotyczącym robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę polegających na zmianie pokrycia dachu z papy na płytę warstwową na przedmiotowej stacji kontroli pojazdów. Ponadto, powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie organ wskazał, że korytarz nie zalicza się do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i nie ma obowiązku oświetlania go światłem dziennym. Organ wskazał również, że każdy z właścicieli nieruchomości ma obowiązek powstrzymywania się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Natomiast roszczenia w tym zakresie należy kierować do sądów powszechnych.

W ocenie PINB, ze względu na okoliczność, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z zasadami wiedzy technicznej oraz nie powodują zagrożenia użytkowania budynku, zgodnie z dyspozycją art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. należało orzec, jak w sentencji decyzji.

Pismem z dnia [...].03.2022 r. odwołanie od decyzji PINB nr [...] z dnia [...].02.2022r. wniosła I.L. Skarżąca podniosła, że w prowadzonym postępowaniu powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane obowiązujące w czasie wykonywania nadbudowy stacji kontroli pojazdów, tj. w latach 2015 - 2016, z których wprost wynikał obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę na wykonanie tego rodzaju robót budowlanych. Wskazała w tym zakresie, na art. 29 ust. 4. Skarżąca podniosła, że A.K. dokonał zgłoszenia w dniu 12.01.2016 r. "post faktum", bo roboty związane z nadbudową stacji kontroli pojazdów zostały wykonane w roku 2015 r. Zgłoszenie to Starosta przyjął bezkrytycznie, nie zważając na zapisy wydanej przez siebie decyzji z dnia [...].01.2016 r. znak: [...], w której poinformował o konieczności uzyskania w powyższej sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę oraz o obowiązku uzyskania przed przystąpieniem do prac objętych pozwoleniem zgód wymaganych przez przepisy odrębne, w szczególności Kodeks cywilny i ustawę o własności lokali, czyli zgody I.L. na wykonanie robót. Skarżąca podniosła również, że wykonane roboty budowlane polegały na nadbudowie budynku, bowiem na istniejące poszycie z papy na pełnym deskowaniu zostały zamontowane płyty warstwowe z pianki poliuretanowej licowane obustronnie blachą fałdową o grubości około 12 cm. Ponadto płyty zostały zamontowane na dokładanych łatach drewnianych poziomowanych na klockach drewnianych, co spowodowało zwiększenie wysokości budynku o około 20-30 cm. Zmieniło to parametry techniczne budynku - wysokość i kubaturę. Skarżąca wskazała także, że do zgłoszenia robót nie została dołączona ocena stanu technicznego budynku czy też ekspertyza techniczna, która wskazywałaby na możliwość dokonania takiej nadbudowy. Starosta pominął również kwestię oddziaływania nadbudowy na budynek Skarżącej, natomiast w wyniku nadbudowy nastąpiło przesłanianie istniejącego od zawsze okna klatki schodowej w jej budynku na wysokość około 10 - 12 cm ponad parapet okna, co powoduje tworzenie się worków śnieżnych. Jest to niezgodne z normą budowlaną PN-EN 1991-1-3 oraz wskazuje na oddziaływanie nadbudowanego obiektu poza granice działki, na której jest położony. Ponadto w ocenie Skarżącej nadbudowę zrealizowano niezgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, warunkami wykonywania i odbioru robót budowlanych oraz sztuką budowlaną. Skarżąca zarzuciła również, że w zawiadomieniu o oględzinach dokonanych w dniu [...].02.2022 r. PINB obok art. 79 § 1 Kpa powinien powołać również art. 84 ust. 1, art. 62 ust. 3, art. 48, art. 49b, art. 50a i 51 ust. 1 pkt 1 p.b. Ponadto inspektorzy podczas tej czynności dowodowej nie okazali upoważnienia do dokonania oględzin wystawionego przez PINB, ani też nie okazali dokumentów stwierdzających posiadane przez nich uprawnienia budowlane do dokonania oględzin. Podczas oględzin inspektorzy przedstawili przygotowany wcześniej protokół ustalenia stanu faktycznego, który został lapidarnie uzupełniony. W protokole tym została stwierdzona nieprawda, że kalenica dachu nie przesłania światła okna w klatce schodowej. Kontrolujący nie zażądali od inwestora dokumentów związanych z obiektem, tj. książki obiektu budowlanego i dokumentów związanych z nadbudową. Ponadto kontrolujący stwierdzili brak spękań budynku, jednak bez poparcia tego faktu oceną lub ekspertyzą techniczną. Ponadto, również bez odpowiedniego opracowania technicznego stwierdzili, że przedmiotowe samowolne roboty, zrealizowane bez pozwolenia, zostały wykonane zgodnie z zasadami wiedzy technicznej.

W odwołaniu wskazano ponadto, że nadbudowa spowodowała nałożenie dodatkowego ciężaru na stary dach, który oparty jest na ścianie budynku Skarżącej, co spowodowało przeciążenie i zniszczenie stropu w piwnicy jej budynku. Stan techniczny budynku wraz ze stanem nośności konstrukcji został oceniony dość precyzyjnie, z powołaniem na odpowiednie przepisy techniczno-budowlane, niemniej Skarżąca poddaje w wątpliwość, czy inspektorzy dokonali odpowiednich obliczeń konstrukcyjnych i odpowiednich odkrywek.

Decyzją dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy powyższą decyzję PINB z dnia [...] lutego 2022 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odnosząc się do treści odwołania w pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że z przekazanych dokumentów sprawy wynika, iż pismem z dnia [...].01.2016 r. A.K. zgłosił Staroście zamiar wykonania robót budowlanych obejmujących "zmianę pokrycia dachu z papy na płytę warstwową" na przedmiotowym budynku stacji kontroli pojazdów. W aktach sprawy znajduje się kopia tego zgłoszenia z zamieszczoną tam adnotacją pracownika Starostwa Powiatowego o treści "nie wniesiono sprzeciwu", opatrzona datą [...].02.2016 r. Z akt sprawy wynika również, że już wcześniej - w 2009 r. A.K. zgłosił w/w organowi zamiar realizacji robót polegających na wymianie pokrycia dachowego z papy na płytę obornicką w budynku stacji kontroli pojazdów, które to zgłoszenie stanowiło przedmiot pisma Starosty z dnia [...].11,2009 r. o braku sprzeciwu. Niemniej, podczas oględzin dokonanych w dniu [...].09.2020 r. oraz w dniu [...].02.2022 r. PINB ustalił, że w wyniku wykonanych robót budowlanych przedmiotowy budynek stacji kontroli pojazdów uległ podwyższeniu, a zatem nie posiada takich samych parametrów użytkowych (wysokość), jak przed wykonaniem robót. W protokole oględzin dokonanych w dniu [...].02.2022 r. zapisano, że przedmiotowy budynek stacji kontroli pojazdów wykonany został w technologii tradycyjnej murowanej z dachem płaskim i jest jednokondygnacyjny, zaś strop budynku wykonany został z płyt stropowych korytowych otwartych (płyty posiadają żebra podłużne), ułożony na belkach kratowych stalowych. Natomiast na płytach stropowych znajduje się papa, na której ułożono legary drewniane stanowiące dystans i zamontowano płyty warstwowe (obustronna okładzina z blachy stalowej, wypełnienie z pianki poliuretanowej). Na istniejącym dachu krytym papą zostały ułożone legary drewniane i zamontowano płyty warstwowe o grubości około 10 cm z okładziną z blachy stalowej i wypełnieniem z pianki poliuretanowej. Płyty ułożono z całych elementów (nie łączone), dach nie posiada świetlików, kąt nachylenia dachu wynosi - 6°. Podwyższenie obiektu, nawet o nieznaczną wielkość metryczną, stanowiło nadbudowę budynku, natomiast wykonanie takiego zakresu robót, zgodnie z art. 28 p.b., wymagało uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, bowiem nie zostało zwolnione z takiego obowiązku na mocy art. 29 tej ustawy. Z tego względu, jak już wskazywał WINB w poprzedniej decyzji z dnia [...].01.2022 r., dokonane przez A.K. w/w zgłoszenia robót dotyczące dachu budynku stacji kontroli pojazdów należało ocenić jako dokonane niezgodnie z prawem, zaś brak sprzeciwu organu administracji architektoniczno-budowlanej do zgłoszenia robót budowlanych naruszającego przepisy, jako wadliwy. Zarówno powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, jak i wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego, wykonując swoje zadania na podstawie przepisów Prawa budowlanego, są uprawnieni i jednocześnie zobowiązani do oceny, czy roboty budowlane wykonane przez inwestora na podstawie zgłoszenia nie były jednak objęte silniejszą formą reglamentacji prawno-budowlanej, jaką jest wymóg uzyskania pozwolenia na budowę bądź też czy roboty te wykonano zgodnie z warunkami określonymi w art. 30 ust. 1 tej ustawy (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17.03.2021r. sygn. akt IISA/Lu 19/21 -LEXnr 3212158). Aby zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych było skuteczne, musi być dokonane przed rozpoczęciem inwestycji, której dotyczy oraz może dotyczyć wyłącznie inwestycji, której budowa wymaga tylko zgłoszenia, a nie uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. W przeciwnym wypadku takie zgłoszenie jest jedynie próbą obejścia prawa. Natomiast czynność faktyczno-prawna dokonana w sytuacji nieprzewidzianej w przepisach prawa jest czynnością faktyczną a nie prawną i nie wywołuje oczekiwanych skutków prawnych, a może jedynie narazić zgłaszającego na dodatkowe konsekwencje prawne, jeżeli taką czynnością naruszono inne przepisy prawa.

Organ wskazał, że wykonany w przedmiotowej sprawie zakres robót – nadbudowa obiektu, wymagał uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, nie zaś jedynie dokonania zgłoszenia. W związku z tym podnieść należy po pierwsze, że w sytuacji, gdy roboty budowlane wymagające uzyskania pozwolenia na budowę, zostały zrealizowane w następstwie zgłoszenia, w odniesieniu do którego nie został wniesiony sprzeciw, wówczas zastosowanie znajduje naprawczy tryb postępowania uregulowany w art. 50 i art. 51 tej ustawy (patrz: wyrok i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05.05.2016r. sygn. akt II OSK 1944/14 - LEX ’ nr 2083413). Po drugie, brak byłoby w omawianym przypadku zastosowania trybu postępowania z art. 48 p.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia przedmiotowego postępowania, bowiem przepis ten, w ówczesnym brzmieniu (tj. do czasu jego zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 13.02.2020r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw - Dziennik Ustaw z 2020r. pozycja 471, która weszła w życie w zasadniczej części z dniem I9.09.2020r.) dotyczył wyłącznie takiej części obiektu budowlanego zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, która miała charakter samodzielny funkcjonalnie i niezależny od pozostałej części wybudowanej zgodnie z prawem, która mogłaby zostać rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego. Natomiast w przypadku nadbudowy istniejącego budynku w ten sposób, że stanowi ona integralną część budynku dotychczasowego i połączona jest z nim na trwale, brak jest podstaw do zastosowania restrykcyjnej normy art. 48 p.b. (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie w/w ustawy nowelizującej). Taka sytuacja stanowi przypadek, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 p.b., umożliwiający uruchomienie trybu postępowania na podstawie art. 51 p.b. Bez wątpienia natomiast ułożenie na istniejącej wcześniej konstrukcji dachu budynku warstwy spełniającej rolę pokrycia dachowego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, nie powoduje powstania samodzielnej funkcjonalnie i technicznie części tego budynku. Na powyższą okoliczność wskazywał WINB już poprzednio, w wydanej w przedmiotowej sprawie decyzji kasacyjnej z dnia [...].04.2020r. znak: [...].

W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie zachodziła konieczność doprowadzenia przedmiotowej inwestycji do zgodności z prawem przez powiatowy organ nadzoru budowlanego poprzez wydanie orzeczenia merytorycznego w oparciu o przepisy art. 51 p.b. Przepisy art, 51 ust. 1 pkt 1 - 3 p.b. normują różne i rodzaje decyzji administracyjnych, które mogą zostać wydane w wyniku przeprowadzonego | postępowania naprawczego. Rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu naprawczym zależy od wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. W prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu organ nadzoru budowlanego, po dokonaniu stosownych ustaleń, ocenia czy mamy do czynienia ze stanem niezgodnym z prawem na skutek działań inwestora skutkujących naruszeniem przepisów prawa. Jeżeli okaże się, że nie ma możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem organ nadzoru budowlanego wydaje jedną z decyzji przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. (nakaz zaniechania dalszych robót bądź rozbiórka obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego). Decyzja taka kończy postępowanie. Natomiast jeżeli w wyniku prowadzonego postępowania okaże się, że jest możliwe doprowadzenie prowadzonych, bądź już wykonanych, robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, a nie mamy do czynienia z istotnym odstępstwem od projektu budowlanego albo warunków pozwolenia na budowę, wówczas organ jest obowiązany, stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, które mają doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie jest wówczas kontynuowane zgodnie z ust. 3 omawianego artykułu. Jeżeli zaś w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego okaże się, że wszystkie czynności lub roboty, które ewentualnie można nakazać w sprawie zostały już dobrowolnie wykonane bądź nie ma potrzeby ich wykonywania ze względu na brak wątpliwości, co do poprawności wykonanych prac pod względem techniczno-budowlanym, organ powinien zakończyć prowadzone postępowanie legalizacyjne wydając decyzję o odstąpieniu od nakładania obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. i orzec w ten sposób co do istoty sprawy. Przy czym nakaz doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego obok nakazu rozbiórki jest najdalej idącą, a zarazem najbardziej dolegliwą sankcją za naruszenie przepisów szeroko pojętego prawa budowlanego i w związku z tym należy stosować ją jako ostateczność. Celem nadrzędnym wskazanych nakazów w stosunku do obiektu budowlanego jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a nie karanie inwestora za to, że naruszył przepisy prawa. Dopiero w sytuacji, gdy po dokonaniu oceny stanu faktycznego i prawnego organ nadzoru budowlanego ustali, że nie ma możliwości doprowadzenia wykonywanych lub już wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 lub 3 tej ustawy, jest on uprawniony i zarazem zobligowany do orzeczenia obowiązku doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 03.03.202Ir. sygn. akt IISA/Gd 875/20 - LEXnr 3158523).

W ocenie WINB w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, wynikającego z faktu wydania przez WINB decyzji kasacyjnej z dnia [...].01.2022 r. organ I instancji podjął odpowiednie czynności wyjaśniające i uwzględnił wskazania organu odwoławczego zawarte w w/w decyzji odwoławczej odnośnie okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Organ odwoławczy wskazał przede wszystkim na konieczność weryfikacji ustaleń organu I instancji w kwestii zgodności przedmiotowej inwestycji z zasadami wiedzy technicznej i sztuką budowlaną, ewentualnego zagrożenia dla użytkowników nadbudowanego budynku oraz wpływu na przylegający do nadbudowy budynek I.L. W ocenie WINB przeprowadzone w tym zakresie w dniu [...].02,2022 r. oględziny zostały dokonane w zakresie koniecznym do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie. Mianowicie PINB ustalił protokolarnie, że elementy konstrukcyjne stacji kontroli pojazdów takie jak ściany i filary znajdują się w dobrym stanie technicznym, brak jest widocznych pęknięć oraz rys pionowych, poziomych i ukośnych, zarówno wewnątrz obiektu jak i na zewnątrz, powłoki malarskie wewnętrzne znajdują się w dobrym stanie estetycznym, na elementach stalowych wewnątrz obiektu brak jest widocznej korozji. Również strop znajduje się w dobrym stanie technicznym, brak jest widocznych pęknięć oraz rys. Także belki kratowe stalowe są w dobrym stanie technicznym, bez widocznych śladów korozji i nieszczelności. W dobrym stanie technicznym znajduje się także elewacja budynku, posadzka, bramy wjazdowe do budynku, opierzenia, rury spustowe i rynny. Organ ocenił ogólny stan techniczny budynku jako dobry. Stwierdził, że estetyka obiektu jest zadowalająca. W ocenie PINB budynek nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia osób przebywających w nim oraz w bliskim jego sąsiedztwie oraz użytkowany jest zgodnie z jego przeznaczeniem.

W przedmiotowym budynku nie zostało zatem udokumentowane istnienie nieprawidłowości mogących powodować wątpliwości co do jakości użytych wyrobów budowlanych lub zrealizowanych robót budowlanych, czy też stanu technicznego tego obiektu budowlanego. W tym zakresie organ powiatowy przeprowadził wyczerpujące oględziny. Przy czym w ocenie WINB wynik tych oględzin nie wymagał uzupełnienia o środek dowodowy z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego (ocena lub ekspertyza techniczna). W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...].02.2022r. PINB dokonał również ustaleń w kwestii kąta nachylenia połaci dachowych na przedmiotowym budynku stacji kontroli pojazdów wskazując, iż wynosi on około 6°. Ustalenia w tym zakresie były istotne dla oceny poprawności wykonanych robót w kontekście przepisów techniczno- budowlanych określających wymagania spadków dachów w zależności od zastosowanego materiału pokrycia. I tak, z Polskiej Normy PN-89/B-02361 Pochylenie połaci dachowych wynika, że minimalna wartość pochylenia połaci dachowych w przypadku zastosowania termoizolacyjnych płyt warstwowych z okładziną z blachy stalowej powinna wynosić 5% (Tablica 3 - Pokrycia z blach). Zatem w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wymagania zawarte w w/w normie. Ponadto z ustaleń tutejszego organu dokonanych w toku postępowania odwoławczego (notatka służbowa z dnia [...].04.2022r.) wynika, że teren działki nr [...], nie jest objęty ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem brak jest dla tego terenu przepisów prawa miejscowego wprowadzających ewentualne ograniczenia co do wartości pochylenia połaci dachowych na obiektach tam usytuowanych, czy też co do rodzaju zastosowanego materiału pokrycia dachowego.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu WINB wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest przez organ nadzoru budowlanego. Nadzór budowlany to fachowy pion administracji publicznej. W inspektoratach nadzoru budowlanego na stanowiskach inspektorów nadzoru zatrudnione są osoby, które posiadają co najmniej uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie oraz specjalistyczną wiedzę z zakresu prawa budowlanego, w tym sztuki budowlanej i norm technicznych. Kontrolując wykonanie robót budowlanych inspektor nadzoru budowlanego jest w stanie samodzielnie określić prawidłowość wykonania tych robót. Odnosi się to również do oceny stanu technicznego budynku (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02.12.2021 r. sygn. akt IIOSK170/19).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie prezentowany był pogląd, że pracownicy organów nadzoru budowlanego powinni co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego obiektu budowlanego. Jeśli w wyniku tych ustaleń stwierdzone zostanie istnienie jakichkolwiek nieprawidłowości, pracownicy mogą również samodzielnie określać, jakie czynności należy przedsięwziąć w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu umożliwiającego jego bezpieczne użytkowanie. Natomiast przepis art. 81 c ust. 2 p.b., przyznający organom nadzoru budowlanego kompetencje do żądania odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, może być stosowany dopiero wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego nie jest wystarczająca do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29.11.2019r. sygn. akt II OSK 2877/18 oraz z dnia 20.02.2009 r. sygn. akt II OSK213/08 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Ewentualne nałożenie obowiązku w trybie art. 81c ust. 2 p.b. musi wynikać z prawidłowo zebranego materiału dowodowego i dopiero wówczas, gdy tak zebrany materiał dowodowy zrodzi istotne wątpliwości, których organ sam nie będzie w stanie usunąć, można rozważyć zastosowanie środków przewidzianych w art. 81 c ust. 2 omawianej ustawy. Natomiast z treści protokołu oględzin dokonanych przez PINB w dniu [...].02.2022 r. wynika wprost, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła taka sytuacja.

W odniesieniu do zarzutów zawartych w odwołaniu, w ocenie organu II instancji, oględziny dokonane w dniu [...].02.2022 r. zostały przeprowadzone z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego. Protokół oględzin został sporządzony zgodnie z wymaganiami art. 68 Kpa. Strona postępowania – I.L. brała czynny udział w oględzinach, natomiast z treści sporządzonego z tej czynności protokołu nie wynika, aby na którymkolwiek etapie oględzin powzięła ona jakiekolwiek wątpliwości co do kompetencji pracowników PINB do dokonania tej czynności dowodowej, bądź żądała okazania dokumentów potwierdzających posiadane w tym zakresie uprawnienia.

Dalej organ wskazał, że obowiązkiem organu nadzoru budowlanego wynikającym z przepisów art. 50 i art. 51 p.b. jest doprowadzenie zrealizowanej inwestycji do zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Przy czym w ramach prowadzonego postępowania, zmierzając do wydania decyzji w trybie przepisów art. 51 ust. 1 p.b., organ nadzoru budowlanego obowiązany jest wyjaśnić, czy wykonane w warunkach samowoli budowlanej roboty budowlane spełniają wymagania określone w obowiązujących przepisach techniczno - budowlanych (warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, uwzględniające wymagania, o których mowa w art. 5 Prawa budowlanego, określone zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1065).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji PINB dokonał analizy zgodności robót zrealizowanych przez A.K. z przepisami techniczno - budowlanymi określonymi w w/w rozporządzeniu i nie stwierdził jakichkolwiek naruszeń w tym zakresie. Analiza ta została natomiast dokonana na podstawie protokolarnych ustaleń dokonanych w dniu [...].02.2022r. przez organ I instancji, potwierdzających bezpieczeństwo konstrukcji przedmiotowego budynku. W ocenie WINB brak jest podstaw do kwestionowania zarówno samych ustaleń, jak i kompetencji PINB do dokonania prawidłowej oceny w tym zakresie.

W związku z podniesionym w odwołaniu zarzutem, że nadbudowa dachu budynku stacji kontroli pojazdów przesłania częściowo światło otworu okiennego w budynku I.L., w pierwszej kolejności organ wskazał, że regulacje zawarte w w.w. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych (...) dotyczące naturalnego oświetlenia pomieszczeń odnoszą się do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (§ 13 i § 57 rozporządzenia), natomiast z dokumentów sprawy wynika, że otwór okienny umieszczony w ścianie szczytowej budynku należącego do I.L., do której przylega przedmiotowy budynek stacji kontroli pojazdów, znajduje się w pomieszczeniu korytarza w tym budynku. Korytarz nie jest natomiast pomieszczeniem przeznaczonym na pobyt ludzi, lecz pełni funkcję komunikacyjną w budynku mieszkalnym. Zatem z przepisów wskazanego rozporządzenia nie sposób wprowadzić wymogu oświetlenia naturalnym światłem dziennym dla pomieszczeń nie przeznaczonych na stały pobyt ludzi, do których zaliczyć można pomieszczenia pełniące funkcję korytarzy. Niezależnie od powyższego, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak również z treści protokołu oględzin dokonanych w dniu [...].09.2020 r. oraz w dniu [...].02.2022 r., w tym w szczególności dołączonej do protokołów dokumentacji fotograficznej, wynika, że poszycie dachowe stacji kontroli pojazdów znajduje się poniżej tafli szyby wskazanego otworu okiennego sąsiedniego budynku. Również ze zdjęć dołączonych do protokołów kontroli nie wynika, aby poszycie dachowe budynku stacji kontroli pojazdów znajdowało się na poziomie powyżej tafli szyby wskazanego otworu okiennego w budynku. W związku z tym, niezależnie od funkcji pomieszczenia, do którego okno to należy, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym zarzut, że wykonane pokrycie dachu rzeczywiście przesłania światło otworu okiennego w budynku Skarżącej.

WINB podniósł, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich może opierać się wyłącznie na obiektywnej ocenie dotyczącej przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności wymagań techniczno-budowlanych oraz norm dotyczących wykonywania robót budowlanych. Natomiast rozstrzyganie ewentualnych sporów związanych z wykonaniem robót budowlanych, w tym również sporów dotyczących odszkodowań za ewentualne straty, jakie wynikły na skutek wykonania tych robót, możliwe jest na drodze powództwa cywilnego przed sądami powszechnymi.

Reasumując, organ odwoławczy podzielił stanowisko zawarte w decyzji organu I instancji.

Od powyższej decyzji WINB z dnia [...].04.2022 r. utrzymującej w mocy decyzję PINB z dnia [...].02.2022 r. I.L. złożyła skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w przedmiotowym postępowaniu należy opierać się na ustawie Prawo budowlane, które obowiązywało w czasie wykonywania nadbudowy stacji kontroli pojazdów tj. w latach 2015 – 2016. Wykonanie przedmiotowych robót wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ponieważ uległy zmianie parametry techniczno użytkowe obiektu - została zwiększona wysokość i kubatura budynku. A.K. dokonał w dniu 12.01.2016 r. zgłoszenia robót "post faktum", bo roboty związane z nadbudową stacji kontroli pojazdów zostały wykonane w roku 2015, jako zgłoszenie robót nie wymagających uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, które Starosta przyjął bezkrytycznie. Zgłoszenie robót niewymagających uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę mogłoby dotyczyć remontu poszycia dachu czyli wymiany poszycia z papy na poszycie o tych samych parametrach technicznych.

Skarżąca podniosła, że wykonane roboty budowlane związane były z nadbudową budynku ponieważ na istniejące poszycie z papy na pełnym deskowaniu zostały zamontowane płyty warstwowe z pianki poliuretanowej licowane obustronnie blachą fałdową o grubości około 12 cm. Ponadto płyty zostały zamontowane na dokładanych łatach drewnianych poziomowanych na klockach drewnianych co spowodowało zwiększenie wysokości budynku o około 30 cm. Zostały zatem znacznie zmienione parametry techniczne budynku tj. jego wysokość i kubatura. Do zgłoszenia robót me została dołączona ocena stanu technicznego budynku czy też ekspertyza techniczna, które wskazywałyby na możliwość dokonania takiej nadbudowy. Pominięto również kwestię oddziaływania projektowanej nadbudowy, która nie mieści się w granicach działki nr [...], ponieważ w wyniku nadbudowy nastąpiło przesłanianie istniejącego od zawsze okna klatki schodowej w budynku na działce [...]. Kalenica nadbudowanego budynku zasłania istniejące okno na wysokość około 10 cm powodując tworzenia się worków śnieżnych, co jest niezgodne z obowiązującą normą budowlaną PN-EN 1991-1-3 oraz wskazuje na oddziaływanie nadbudowanego obiektu poza granice dziatki, na której jest położony. Ponadto nadbudowę zrealizowano niezgodnie z warunkami technicznymi jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Płyty nie są zabezpieczone brzegowo i przesłaniają istniejący otwór okienny co jednoznacznie wskazuje na znaczne zwiększenie jego wysokości.

Skarżąca podniosła, że w dniu [...].02.2022 r. inspektorzy dokonali oględzin budynku stacji kontroli pojazdów (4 raz). Nie okazali upoważnienia do dokonania oględzin, które winno być wystawione przez PINB ani też nie okazali dokumentów stwierdzających posiadane przez nich uprawnienia budowlane do dokonania powyższych oględzin. Podczas oględzin przedstawili przygotowany wcześniej protokół ustalenia stanu faktycznego, który podczas oględzin został lapidarnie uzupełniony. W protokole została stwierdzona nieprawda, że kalenica dachu nie przesłania światła okna w klatce schodowej. Kontrolujący nie zażądali od właściciela stacji kontroli pojazdów – A.K. dokumentów związanych z obiektem tj, książki obiektu budowlanego i dokumentów związanych z nadbudową budynku. Kontrolujący stwierdzili brak spękań budynku sąsiedniego bez poparcia tego faktu oceną stanu technicznego czy ekspertyzy technicznej obiektu. Inspektorzy PINB sami stwierdzają w wydanej decyzji, że roboty zostały wykonane w sytuacji samowoli budowlanej zgodnie z art. 28 p.b. wobec braku ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednakże bezpodstawnie stwierdzają, że roboty zostały wykonane z zasadami wiedzy technicznej. Nie przedłożono oceny stanu technicznego ani ekspertyzy budowlanej. Kontrolujący Inspektorzy PINB w wydanej decyzji oceniają w sposób dość precyzyjny stan techniczny budynku wraz ze stanem nośności konstrukcji powołując się na odpowiednie Rozporządzenia Ministra Infrastruktury nie dokonując stosownych obliczeń konstrukcyjnych ani odpowiednich odkrywek. W myśl obowiązującej ustawy Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego winien opierać się przy wydawaniu decyzji i postanowień na ocenach technicznych obiektu czy ekspertyzach budowlanych dostarczonych na żądanie przez inwestora. W decyzji PINB powołuje się na rozporządzenie Ministra infrastruktury o warunkach jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zakresie naświetlenia pomieszczeń światłem dziennym stwierdzając, że naświetlenie klatki schodowej mimo przesłaniania dachem jest wystarczające nie zważając na fakt oddziaływania nadbudowanego obiektu na sąsiednia działkę i konieczność w związku z tym uzyskania prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę związanej z nadbudowa budynku. W wydanej decyzji PINB stwierdza, że nie ma obowiązku stosowania okien w pomieszczeniach komunikacji wewnętrznej w lokalach mieszkalnych. PINB w uzasadnieniu decyzji powołuje się na to, że roboty budowlane wykonane zostały z zasadami wiedzy technicznej oraz nie powodują zagrożenia użytkowania budynku zgodnie z dyspozycją art. 51 ust. 1 pkt. 2 p.b. nie mając do tego podstaw w postaci stosownych ocen stanu technicznego czy odpowiednich ekspertyz. PINB we wszczętym j ponownie postępowaniu nie nakazał A.K. dostarczenia stosownych dokumentów w trybie art. 50 w związku z art. 3 pkt 6, p.b.

Skarżąca wskazała, że wykonanie nadbudowy zostało przeprowadzone bez pozwolenia na budowę, nadbudowa zasłoniła światło jej okna oraz zniszczyła strop w jej piwnicy. Sprawa nadbudowy dachu na stacji kontroli pojazdów ciągnie się od [...].06.2017 r. Sprawa od początku prowadzona była przewlekle i z rażącym naruszeniem prawa. Przewlekłość i bezczynność organu powiatowego była wielokrotnie orzekana przez WINB przez okres 5 lat prowadzenia sprawy .

Skarżąca zauważyła, że nadbudowa dachu zakończona została w październiku 2015 r., a aby zgłoszenie było skuteczne orzeczenie powinno być uprawomocnione przed rozpoczęciem budowy. Tak wiec zgłoszenie które dokonał inwestor post factum jest nieskuteczne i stanowi tylko próbę obejścia prawa. Nadbudowa wymagała pozwolenia na budowę, a więc wykonania projektu budowlanego przez osobę uprawnioną, zatwierdzenia przez konserwatora zabytków, zatwierdzenia przez budownictwo i powiadomienia stron postępowania. Jako strona skarżąca nie wyraziłaby zgody na podwyższenie dachu, który zasłonią światło jej okna i niszczy strop w jej budynku. Ponadto w prowadzonej sprawie nie zostały powiadomione wszystkie strony postępowania tj. nie zostali powiadomieni sąsiedzi, i którzy powinni być przesłuchani w PINB na tę okoliczność jako świadkowie nadbudowy. Świadkowie mogą potwierdzić, że nadbudowa została wykonana w 2015 r., a nie jak A.K. załatwił zgłoszenie z datą 2016 r.

Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja WINB opiera się ona na nieprawidłowo wykonanych oględzinach, inspektorzy nie okazali się dokumentami, że są osobami kompetentnymi, nie dokonali obliczenia obciążenia konstrukcji dachu bowiem stary dach oparty byt na ścianie jej budynku więc położenie płyt dwuwarstwowych obciążyło dodatkowo ścianę jej budynku, co spowodowało zniszczenie stropu w mojej piwnicy. Panie inspektor nie zgodziły się oglądnąć stropu w budynku skarżącej, a opisały w protokole oględzin jedynie estetykę w 1/3 budynku stacji kontroli pojazdów. Oględziny, które nie uwzględniły badania stropu w jej budynku są źle wykonane, niekompletne i oznaczają, że panie inspektor były nierzetelne. Materiał zastosowany do nadbudowy ma znaczenie bo zwiększa zaleganie śniegu przez blachę falistą oraz ze względu na strefę konserwatorską, także w tej kwestii PINB też jest niedoinformowany. Odnośnie okna w przedpokoju, które zostało zasłonięte na 10 cm przez samowolną nadbudowę dachu skarżąca podniosła, że zasłonięcie częściowe okna spowodowało tworzenie się worków śnieżnych w tej sprawie PINB i WINB milczy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Powyższa kontrola sprawowana jest wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Mając na uwadze tak zakreślone granice kognicji Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przypomnienia wymaga, iż zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie okoliczności faktycznych, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się opierał jak i przyczyn które spowodowały, iż innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto uzasadnienie prawne decyzji musi także zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Oznacza to, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest konieczne dla późniejszego prawidłowego zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego lub ich wykładni w stanie faktycznym sprawy, który nie może budzić żadnych wątpliwości. Istotą uzasadnienia jest poinformowanie strony o motywach, które legły u podstaw wydania przez organ administracji takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Wobec tego niedopuszczalnym jest pomijanie w nim istotnych, z punktu widzenia zapadłych rozstrzygnięć, okoliczności czy też przedstawianie ich w tak skrótowej czy enigmatycznej formie, w której strona nie jest w stanie poznać przyczyn, jakie legły u podstaw wydania decyzji, zwłaszcza jeżeli jest to decyzja odmownie załatwiająca jej wniosek.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie spełnia wskazanych powyżej wymagań, ponieważ organ nie odniósł się do wszystkich okoliczności stanu faktycznego i prawnego danej sprawy administracyjnej.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja WINB utrzymująca w mocy decyzję PINB o odstąpieniu od nałożenia na inwestora obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych. Podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnych organów I i II instancji stanowił art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. Zgodnie z treścią tego przepisu przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

W toku postępowania na podstawie przeprowadzonych oględzin obiektu budowlanego ustalono, że stan techniczny budynku stacji kontroli pojazdów jest zgodny z przepisami techniczno – budowlanymi. Organ na tę okoliczność wyjaśnił, że elementy konstrukcyjne tego budynku takie jak ściany i filary są w dobrym stanie technicznym, brak jest widocznych pęknięć oraz rys pionowych, poziomych i ukośnych, zarówno wewnątrz jak i zewnątrz budynku, powłoki malarskie wewnętrzne są w dobrym stanie estetycznym, na elementach metalowych wewnątrz obiektu brak jest widocznej korozji. Również strop znajduje się w dobrym stanie technicznym, brak jest widocznych pęknięć oraz rys. Belki kratowe są w dobrym stanie technicznym, bez widocznych śladów korozji i nieszczelności. Ogólny stan techniczny budynku organ ocenił jako zadawalający. Zdaniem organu budynek nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia osób przebywających w nim oraz w bliskim sąsiedztwie oraz użytkowany jest zgodnie z przeznaczeniem. Ponadto nie udokumentowano nieprawidłowości mogących powodować wątpliwości co do jakości użytych wyrobów budowlanych lub zrealizowanych robót budowlanych, czy też stanu technicznego tego obiektu. Zauważyć zatem trzeba, że dokonując oceny zgodności obiektu z wymogami wynikającymi z przepisów techniczno - budowlanych organ odstąpił od wyjaśnienia i nie odniósł się wprost do okoliczności podnoszonych przez stronę, a dotyczących oddziaływania budynku stacji kontroli pojazdów - po wykonaniu robót budowlanych przy wymianie dachu - na sąsiedni budynek znajdujący się na działce nr [...], stanowiący własność skarżącej. W toku postępowania strona podnosiła, że na skutek wykonania robót budowlanych przy wymianie dachu doszło do nadmiernego obciążenia stropu jej budynku, skutkiem czego w piwnicy budynku wystąpiły pęknięcia stropu. Na dowód powyższego strona przedłożyła do akt sprawy dokumentację fotograficzną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odniósł się do stanu technicznego budynku stacji kontroli pojazdów, brak jest natomiast jednoznacznego odniesienia się do twierdzeń skarżące dotyczących oddziaływania na budynek sąsiedni. W szczególności z uzasadnienia decyzji nie wynika czy sygnalizowane pęknięcia stropu budynku są wynikiem robót budowlanych przy wymianie dachu oraz czy budynek stacji kontroli pojazdów w obecnym stanie wpływa negatywnie na stan techniczny sąsiedniego budynku posadowionego na działce nr [...], stwarzając zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu który twierdzi, że przepis art. 81c ust. 2 p.b. nie obliguje organ do nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy budowlanej, lecz co do zasady organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do samodzielnej oceny stanu technicznego obiektu budowlanego. W stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy, mając na względzie istotę postępowania legalizacyjnego, organ winien zatem odnieść się do twierdzeń strony co do wpływu i skutków wykonanych robót budowlanych na budynek skarżącej.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na skutek samowolnie wykonanych robót budowlanych przy wymianie dachu pomiędzy oknem w budynku na działce nr [...] (stanowiącym własność skarżącej), a dachem budynku na działce nr [...] (budynek stacji kontroli pojazdów) powstała wolna przestrzeń, w której gromadzi się śnieg oraz nieczystości (np. liście). W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii tej nieprawidłowości, w szczególności nie ocenił czy stanowi ona naruszenie przepisów techniczno - budowlanych, a tym samym czy zachodzi konieczność jej usunięcia, a jeżeli tak to w jakim trybie, nadto kto jest zobowiązany do usunięcia tej nieprawidłowości. W mawianym zakresie sprawa nie została przez WINB rozpoznana, w szczególności organ ten nie wskazał również czy przychyla się do stanowiska organu I instancji, który twierdzi, że omawianą nieprawidłowość należy usunąć w trybie przepisów regulujących obowiązek prawidłowego utrzymania obiektu budowlanego (art. 61 i nast. p.b.). Zauważyć przy tym trzeba, że skutki samowoli budowlanej winny być usuwane w postępowaniu legalizacyjnym (por. wyrok NSA sygn. akt II OSK 766/20).

Następnie wskazać trzeba, że w ocenie organu stan faktyczny rozpatrywanej sprawy stanowi przypadek samowoli budowlanej o której mowa w art. 50 i 51 p.b. W toku postępowania skarżąca konsekwentnie podnosiła, że wymiana dachu na budynku stancji kontroli pojazdów faktycznie nastąpiła w 2015 r., a zatem przed dokonaniem zgłoszenia w dniu 12 stycznia 2016 r. Na poparcie swego stanowiska strona zgłaszała wnioski dowodowe m.in. poprzez przeprowadzenie dowodów z materiałów fotograficznych oraz zeznań świadków, domagając się wyjaśnienia tej okoliczności sprawy. Postępowanie wyjaśniające w tym zakresie nie zostało przeprowadzone. W ocenie Sądu, w ramach obowiązku informowania i wyjaśnienia stronom postępowania przesłanek rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, w uzasadnieniu decyzji organ winien wyjaśnić stronie wpływ podnoszonej przez nią okoliczności dotyczącej faktycznej daty wykonania robót budowlanych na wynik niniejszej sprawy. W uzasadnieniu decyzji WINB nie ustosunkował się do twierdzeń oraz zarzutów strony podnoszonych w omawianym zakresie, co należy kwalifikować jako naruszenie przepisów prawa procesowego. W wypadku ustalenia, że podnoszona przez skarżącą okoliczność może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, koniczne będzie przeprowadzenie na tę okoliczność postępowania wyjaśniającego, a następnie - połączona z oceną prawną - powtórna ocena zebranego materiału dowodowego, która uwzględni wymogi z art. 80 kpa.

Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem organ odwoławczy rozpoznając sprawę nie odniósł się do wszystkich elementów stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. zaskarżona decyzja została uchylona. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.