II SA/Gl 903/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 29 kwietnia 2025 r. nr WINB-WOA.7722.69.2025.DS w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania oddala skargę.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, wydanym na skutek zażalenia wniesionego przez obecnie skarżącego M.M., Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 4 marca 2025 r. Postanowieniem tym organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego w P. przy ul. [...].

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał m.in., że w dniu 12 lutego 2025 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Postanowieniem z dnia 4 marca 2025 r. organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że odnosi się ono do jego wniosku o zawieszenie postępowania dotyczącego samowolnej budowy budynku gospodarczego. Wskazał, że brakuje w nim daty wniosku, co jest istotne ze względu na ożywioną korespondencję pomiędzy skarżącym a organem. Ponadto zarzucił brak uzasadnienia faktycznego i prawnego, ponieważ jego zdaniem na postanowienie służy zażalenie. Ponadto postanowienie zawiera celowo błędne pouczenie.

Uzasadniając niedopuszczalność zażalenia na postanowienie organu I instancji, organ odwoławczy podkreślił, że na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania zażalenie nie przysługuje. Stwierdził, iż istotą art. 101 § 3 k.p.a. jest pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc na postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego. Uzasadnienia takiego założenia poszukiwać przede wszystkim należy w zasadzie szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) wymagającej od organu administracji publicznej wnikliwego i szybkiego działania w sprawie, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przywołał szereg orzeczeń sądów administracyjnych.

W dalszej kolejności organ odwoławczy odniósł się do włączonych do niniejszego postępowania skarg skarżącego z 20 i 21 marca 2025 r., do kwestii możliwości przeprowadzenia mediacji, a także do zarzutu prawidłowego datowania dokumentów.

Wniesioną do tut. Sądu skargą, skarżący objął zaskarżone postanowienie oraz "inne sprawy" w związku postępowaniem prowadzonym przez organ I instancji. Zarzucił:

1. Przewlekłe prowadzenie postępowań.

2. Włączenie do postępowania zażaleniowego innych spraw.

3. Naruszenie art. 36 k. p. a.

4. Nieprawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie datowania wpływu pisma z dnia 14 lutego 2025 r.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o:

1. Wymierzenie organowi grzywny lub grzywien z powodu przewlekłego prowadzenia postępowań.

2. Zbadanie kwestii łączenia rozpatrywanych spraw.

3. Rozstrzygnięcie w sprawie datowania wpływu pisma z dnia 14 lutego 2025 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację świadczącą o jego niezadowoleniu ze sposobu i tempa prowadzonego postępowania.

Z uwagi na treść uzasadnienia tut. Sąd zwrócił się do skarżącego o wyjaśnienie, czy jego intencją było również zaskarżenie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia w niniejszej sprawie. W piśmie z dnia 3 lipca 2025 r. skarżący oświadczył, że jego zamiarem jest również zaskarżenie postanowienia organu odwoławczego z dnia 29 kwietnia 2025 r. Stwierdził ponadto, że postanowienie to zostało już zaskarżone, a sprawa toczy się przed tut. Sądem pod sygn. akt II SA/Gl 787/25.

Zarządzeniem z dnia 10 lipca 2025 r. wydanym w sprawie II SAB/Gl 101/25, Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu, na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., zarządził rozdzielenie skargi skarżącego na skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na skargę na zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie przywołać wypadnie przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność. W niniejszej sprawie tym przedmiotem jest postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie organu I instancji odmawiające zawieszenia postępowania. Pozostałe kwestie podnoszone przez skarżącego zarówno w skardze, jak i w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, wykraczają poza tak rozumiane granice niniejszej sprawy. Kwestie te mogą być przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w odrębnych sprawach. Jak zresztą wynika z akt sprawy, na skutek rozdzielenia skargi doszło do rozpoznania zarzutów skarżącego w kwestii przewlekłości postępowania. Sprawa ta toczyła się pod sygn. akt II SAB/Gl 101/25 i została zakończona postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2025 r. o odrzuceniu skargi.

Odnieść się też przyjdzie do sprawy przywołanej przez skarżącego w piśmie z dnia 3 lipca 2025 r., a mianowicie do sprawy zawisłej przed tut. Sądem pod sygn. akt II SA/Gl 787/25. Wbrew przeświadczeniu skarżącego, skarga w tej sprawie nie dotyczyła postanowienia zaskarżonego w niniejszym postępowaniu lecz postanowienia organu odwoławczego z dnia 25 kwietnia 2025 r. w przedmiocie rozpoznania ponaglenia na przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarga ta została odrzucona jako niedopuszczalna prawomocnym postanowieniem tut. Sądu z dnia 3 lipca 2025 r.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, przechodząc do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie, stwierdzić przyjdzie, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przede wszystkim podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania nie przysługuje zażalenie. Stanowisko to nie budzi wątpliwości w praktyce stosowania prawa i jest jednolicie postrzegane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 873/22; z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 1501/17; z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 987/17; z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2296/12).

Rozwijając rozważania w tym zakresie przypomnieć wypadnie, że zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Z kolei w myśl art. 101 § 3 k.p.a., na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie. Treść art. 101 § 3 k.p.a. należy odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Skoro w przepisie tym użyto określenia postanowienie "w sprawie odmowy podjęcia postępowania" i ustawodawca rozumie przez to jedynie postanowienie negatywne, to tak samo należy przyjąć, że postanowieniem "w sprawie zawieszenia postępowania", na które przysługuje zażalenie jest wyłącznie postanowienie o zawieszeniu postępowania. Za taką interpretacją art. 101 § 3 k.p.a. przemawia również wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu. Istotą bowiem nowelizacji art. 101 § 3 k.p.a. było pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 3827/18).

Wobec powyższego, skoro skarżący złożył zażalenie na postanowienie organu I instancji z dnia 4 marca 2025 r., odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie, to organ odwoławczy prawidłowo, na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., stwierdził jego niedopuszczalność. Skarżący jednak nie został pozbawiony ochrony prawnej. Postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie może bowiem zaskarżyć w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie. Możliwość taka wynika z art. 142 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.

W świetle powyższego również za prawidłowe pod względem formalnym należało uznać brak uzasadnienia postanowienia organu I instancji oraz zawarte w nim pouczenie.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Dodać jeszcze wypadnie, że powołane wyroki sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl