II SA/Gl 829/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi A. M. (M.) na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 14 kwietnia 2023 r. nr NWXIV.7581.2.11.2023 w przedmiocie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę.

Po rozpatrzeniu wniosku A.M. z dnia 26 października 2022 r. Starosta [...] decyzją z

7 marca 2023 r. nr [...] orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty na rzecz odwołującego odszkodowania za nieruchomość położoną w K. , obrębie [...] , oznaczoną działką [...] (księga wieczysta [...]) z tytułu jej zajęcia pod linię kolejową. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 37a ust. 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P. " (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2542 - dalej u.p.k.p.).

Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Powołał się przy tym na art. 64 ust. 2 Konstytucji RP oraz zasady wynikające z art. 6 - 9 k.p.a.

Zaskarżoną obecnie decyzją Wojewoda Śląski utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazał, że prawomocną decyzją z 8 czerwca 2022 r. nr NWIV.752.14.2018 Wojewoda Śląski stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości położonej w K. , obrębie [...] , oznaczonej działką [...] o pow. 0,1855 ha stanowiącej własność A. M.([...]) oraz nabycie z mocy prawa przez P. SA użytkowania wieczystego tej nieruchomości (pozostającej 28 lutego 2003 r. we władaniu P. SA) wraz z prawem własności posadowionego na niej budynku podstacji trakcyjnej, urządzeniami zabezpieczenia ruchu kolejowego oraz pozostałą infrastrukturą towarzyszącą.

Zgodnie z art, 37a ust. 1 u.p.k.p. grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające 28 lutego 2003 r. we władaniu P. SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub P. SA stały się 1 czerwca 2003 r, z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7. W myśl natomiast ust. 7 art. 37a ustawy, odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od 1 czerwca 2003 r. do 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym P. SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Skoro wniosek strony o odszkodowanie został dopiero 26 października 2022 r. to nie mógł on zostać rozpatrzony pozytywnie.

Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć obu instancji wskazując na treść art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że: "Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej". Norma ta jest w odniesieniu do praw majątkowych doprecyzowaniem zasady równości wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Istotą tej zasady jest zakaz różnicowania ochrony praw majątkowych ze względu na charakter podmiotu danego prawa. P. zwlekało ze złożeniem wniosku o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości, bez żadnych negatywnych konsekwencji prawnych, a drugi podmiot prawa, taki jak ja, musi zachować terminy do złożenia wniosku o odszkodowanie, kiedy nawet o nich nie wie.

W ocenie skarżącego, że P. SA z premedytacją czekała na upływ terminu 31 grudnia 2007r. i złożyła wniosek o uregulowanie stanu prawnego powołując się na treść art. 37a o komercjalizacji i restrukturyzacji, 11 lat później, aby uchylić się od zapłaty odszkodowania na jego rzecz, czyli przejąć nieruchomość "za darmo". Podniósł również, że w świetle art. 6-9 k.p.a. organy powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 37a ust. 1 u.p.k.p. grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu P. SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub P. SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7. Ten ostatni ustęp stanowi zaś, że odszkodowanie to będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym P. SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym termin określony w przepisie art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P. " jest terminem zawitym prawa materialnego. Oznacza to, że termin ten nie może być przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa. I to niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała tego terminu. Dla biegu terminów prawa materialnego nie są bowiem istotne przyczyny jego uchybienia (por. wyrok tutejszego Sądu z 16 marca 2018 r. sygn. II SA/Gl 993/17 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 maja 2017 r. sygn. II SA/Gd 30/17 – za CBOSA).

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie są prawidłowe. Wniosek skarżącego został złożony po upływie kilkunastu lat od dnia upływu terminu, o którym mowa w art. 37a ust. 7 ustawy. Jednocześnie brak możliwości prawnych przywrócenia tego terminu.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy uznać, że są one nieuzasadnione. Ma rację skarżący, że art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, stanowi, że: "własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej". Jednakże tryb dokonywania wywłaszczenia, jego zasady i skutki są regulowane w drodze ustawodawstwa zwykłego.

Z tych względów na podstawie art. 151 orzeczono jak w sentencji.

-----------------------

-2-