II SA/Gl 385/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant specjalista Ewa Pasiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2020 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oraz wznowienia robót budowlanych oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], znak: [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. W. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...], z wiatą jednostanowiskową w zabudowie szeregowej w T. przy drodze bocznej ulicy [...], na działce o numerze ewidencyjnym 1.

Pismem z dnia 27 września 2015 r. skarżący M. W. zwrócił się do PINB w T. o zbadanie legalności robót budowlanych prowadzonych na podstawie powyższej decyzji. Zdaniem skarżącego, źle wykonano ukształtowanie terenu, co spowodowało duży spadek w kierunku jego ogrodzenia oraz częściowe przykrycie tego ogrodzenia. Ponadto inwestorzy nie wykonali odpływu i odprowadzenia wód deszczowych, osiem rur spustowych skierowano w stronę budynku skarżącego.

Organ I instancji w dniu [...] r. przeprowadził oględziny inwestycji (dawniej była to działka o numerze ewidencyjnym 1, która obecnie uległa podziałowi na działki nr 2, 3, 4, 5 i 6), podczas których stwierdził, że wybudowano cztery budynki w zabudowie szeregowej z wiatami postojowymi jednostanowiskowymi. Na połaciach zamontowane są rynny i rynny spustowe, którymi odprowadzane są wody deszczowe na teren działki własnej tuż przy budynku (w skrajnych budynkach). Teren działki nr 6 (przed budynkiem elewacja frontowa) o powierzchni 22 m x 7,6 m jest nadsypany i utwardzony kruszywem ze spadkiem w kierunku działki nr 7. Przy granicy z działką sąsiednią usytuowane są gazony na długości 12,4 m. Teren nadsypany wynosi od 0,45 m do 0,50 m. Tuż przy gazonach znajduje się ogrodzenie działki skarżącego z siatki metalowej na słupkach betonowych z podmurówką, tak że gazony przysłaniają ogrodzenie na wysokości od 0,45 m do 0,5 m. Na terenie objętym inwestycją, w odległości około 40 cm od ogrodzenia z działką skarżącego znajduje się zabudowane przyłącze gazu dla przedmiotowych budynków. Obecnie zamontowany jest licznik gazu.

Podczas kontroli stwierdzono odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, obejmujące:

- nadsypanie terenu działki wokół szeregu budynków oraz na terenie działki od 0,5 m

do 0,6 m, z nachyleniem w kierunku działki skarżącego,

- zmniejszenie powierzchni utwardzonego terenu przy dojściu do budynków,

- zmianę powierzchni zabudowy schodów wejściowych do poszczególnych budynków i ilości stopni.

Pismem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, wykonanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego.

Następnie postanowieniem z dnia [...] r. organ wstrzymał inwestorom roboty budowlane, związane z budową przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz nakazał dostarczyć inwentaryzację i ocenę techniczną dotychczas wykonanych robót budowlanych. Organ pierwszej instancji stwierdził bowiem, że przedmiotowy obiekt budowlany został zrealizowany niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym tzn. zostały wprowadzone odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego.

Przy piśmie z dnia 31 grudnia 2015 r. inwestor przedłożył ocenę techniczną oraz inwentaryzację przedmiotowego budynku, autorstwa inż. M. K. oraz mgr inż. arch. J. S. Z przedłożonej oceny technicznej wynika, że zmiany w trakcie budowy obejmowały:

- podniesienie poziomu 0,00 budynku z poziomu 266,5 m n.p.m. do poziomu

267,15 m n.p.m.,

- nadsypanie terenu wokół budynków wraz z likwidacją skarp przy granicy działek nr 8, 9 i 10,

- zmianę powierzchni terenów utwardzonych (zmniejszenie utwardzenia przy dojściu do budynku i zmianę kształtu podestu wejściowego),

- zmianę wymiarów stolarki okiennej na ścianie szczytowej,

- wykonanie tarasu z kostki betonowej o wymiarach większych niż przewidywał projekt.

Autorzy oceny wskazali także na konieczność rozwiązania w projekcie budowlanym odwodnienia działki tak, aby uniemożliwić przepływ wód powierzchniowych na działki sąsiednie, poprzez zagospodarowanie ich na terenie działki inwestora lub sprawdzenia technicznych możliwości podłączenia całej inwestycji do kanalizacji deszczowej. Ponadto stwierdzili, że przedmiotowy budynek jest w dobrym stanie technicznym, wybudowany został zgodnie ze sztuką budowlaną, pod nadzorem uprawnionego kierownika. Konstrukcja budynku nie budzi zastrzeżeń. Budowę budynku można kontynuować na podstawie projektu zamiennego. Z kolei z przedłożonej inwentaryzacji wynika, że wysokość przedmiotowego budynku jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, oraz że zachowano procentowy udział powierzchni zabudowy i powierzchni biologicznie czynnej. Natomiast nie wydzielono miejsc parkingowych. Autorzy inwentaryzacji przewidzieli zaprojektowanie w projekcie zamiennym miejsc parkingowych zgodnie z obowiązującymi przepisami. Stwierdzili ponadto brak obudowy wiaty na samochód osobowy, nieprawidłową wysokość stopnia podestu wejściowego oraz nieprawidłowe ukształtowanie chodnika, stanowiącego dojście do budynku oraz brak wydzielonego miejsca na pojemniki na odpady stałe. W przedłożonej inwentaryzacji przewidziano ponadto, że działka drogowa stanowiąca dojazd do przedmiotowego budynku jest wyniesiona ponad poziom terenu działki sąsiedniej, co może powodować spływ wód opadowych z tej działki drogowej na działkę sąsiednią.

W tym stanie rzeczy decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego do dnia [...] r.

Jednakże w wyniku odwołania skarżącego decyzją z dnia [...] r. organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy inwestor przy piśmie z dnia

15 kwietnia 2016 r. przedłożył projekt muru oporowego wraz z ogrodzeniem betonowym na granicy działek o numerach 6 i 2 z działką skarżącego, autorstwa K. W. posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności Konstrukcyjno-budowlanej, a także kopię decyzji numer [...] z dnia [...] r. Starosty [...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę kanalizacji deszczowej na działkach o numerach ewidencyjnych 11, 10, 6 i 2 w T., zgodnie z projektem budowlanym autorstwa A. K.

Następnie organ decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego w terminie do [...] r., uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz robót budowlanych, uwzględnionych w przedłożonej ocenie technicznej i inwentaryzacji budowlanej, związanych z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wiatą jednostanowiskową w zabudowie szeregowej oraz wykonanie muru oporowego pomiędzy działką numer 7 a działką numer 6, zgodnie z przedłożoną dokumentacją projektową muru oporowego, opracowaną przez J. S. i K. W., w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w terminie do dnia [...] r.

W dniu 23 maja 2016 r. inwestor przedłożył 4 egzemplarze projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego, a w dniu 2 czerwca 2016 r. zawiadomił organ pierwszej instancji o wykonaniu muru oporowego.

W dniu [...] r. organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny, w wyniku których ustalił, że na działce nr 2 i 6 w granicy z działką skarżącego wybudowany jest mur oporowy o szerokości 30 cm i konstrukcji żelbetowej. Od strony powyższych działek mur wystaje około 10 cm na teren, a od strony działki skarżącego wystaje od 16 do 50 cm. Na murze ustawione jest betonowe prefabrykowane ogrodzenie pełne, składające się z 11 + ¼ przęsła. W każdym przęśle zamontowane są cztery pełne płyty betonowe. Betonowe słupki ogrodzenia zabetonowane są w murze oporowym. Długość ogrodzenia wynosi 23,60 m, a wysokość mierzona od góry muru oporowego wynosi 2,05 metra. Drugi fragment ogrodzenia betonowego prefabrykowanego zamontowany jest na terenie działki przy ogrodzeniu działki skarżącego. Ogrodzenie składa się z czterech przęseł, po cztery pełne płyty prefabrykowane i pięciu słupków zabetonowanych w gruncie. Długość tego ogrodzenia wynosi około 8,26 m, a wysokość około 2,10 m od terenu. Inwestor złożył ustne oświadczenie do protokołu, iż budowa przedmiotowego muru oporowego prowadzona była pod nadzorem kierownika budowy, w oparciu o dokumentację projektową oraz dołączył do protokołu 4 sztuki dzienników budowy oraz pismo projektanta J. S., z którego wynika, że przedmiotowe ogrodzenie nie powoduje przesłaniania i zacieniania pomieszczeń w budynku na działce skarżącego.

Z kolei decyzją z dnia [...] r. Starosta [...], w trybie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego uchylił decyzję własną numer [...] z dnia

[...] r. udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego.

W dniu 20 czerwca 2016 r. skarżący zapoznał się z aktami sprawy. Jednocześnie zakwestionował sytuowanie miejsc postojowych dla poszczególnych budynków [...],[...],[...],[...]. 

Pismem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

W piśmie z dnia 24 czerwca 2016 r. skarżący opisał trudności organizacyjne w Inspektoracie w T., związane z umożliwieniem mu zaznajomienie się z aktami sprawy oraz wskazał, iż nie zgadza się z założeniami przedstawionego projektu zamiennego, ponieważ zmiany dokonano wyłącznie na korzyść inwestora. Zdaniem skarżącego, przedmiotowe budynki w zabudowie szeregowej są zbyt duże na tak małą odległość od granicy i powodują zacienienie jego budynku. Ponadto wszystkie instalacje, w tym gazowa zlokalizowane są zbyt blisko granicy z jego działką. Ponadto budynek numer [...] jest już użytkowany.

Decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji zatwierdził projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wiatą jednostanowiskową w zabudowie szeregowej, udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych związanych z budową wyżej wskazanego budynku mieszkalnego oraz nałożył obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Jednakże decyzją z dnia [...] r. ŚWINB uchylił powyższą decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji postanowieniem z dnia

[...] r. nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego zamiennego do dnia 15 listopada 2016 r. w zakresie wprowadzenia zmiany lokalizacji miejsca postojowego w granicy działki.

W dniu 8 listopada 2016 r. inwestor przedłożył 4 egzemplarze projektu budowlanego zamiennego przedmiotowego obiektu.

Pismem z dnia [...] r. organ I instancji zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Następnie decyzją z dnia [...] r. organ, działając na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r., zatwierdził projekt budowlany zamienny budynku jednorodzinnego nr [...] z garażem jednostanowiskowym w zabudowie szeregowej oraz udzielił inwestorowi pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, nakładając obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania, organ I instancji stwierdził, że inwestor wypełnił obowiązek nałożony decyzją tego organu z dnia [...] r. Wysokość budynku jest zgodna z ustaleniami planu miejscowego, który przewiduje maksymalną wysokość 16 m oraz 3 kondygnacje. Miejsca postojowe są też zaprojektowane zgodnie z przepisami warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił:

- bezkrytyczne przyjęcie dokonanej przez inwestora zmiany nazw "wiata" na garaże jednostanowiskowe,

- nieodniesienie się do zasady budowy miejsc postojowych, w tym zadaszonych, uregulowanych w § 18-21 warunków technicznych,

- nieodniesienie się do dokumentacji fotograficznej, z której jednoznacznie wynika, że budynki pozbawiają go widoczności, a w okresie jesienno-zimowym całkowicie ograniczają dostęp światła słonecznego do jego posesji,

- nieuwzględnienie negatywnych skutków wybudowania muru oporowego i ogrodzenia betonowego jako konsekwencji bezprawnych działań inwestora w postaci wybudowania budynków niezgodnie z projektem budowlanym, co spowodowało konieczność nadsypania terenu wokół budynków,

- brak odniesienia się do kwestii rozwiązania miejsc parkingowych dla pracowników i gości inwestora, którzy parkują pojazdy pod oknami jego budynku, co skutkuje negatywnymi skutkami w postaci emisji spalin i hałasu,

- dopuszczenie do wykonania muru oporowego od strony jego posesji o wysokości od 2,26 do 2,80 m, w odl. od 26 do 75 cm, co skutkuje zacienieniem jego posesji w godzinach popołudniowych latem,

- położenie kanalizacji sanitarnej oraz gazowych w niewielkich odległościach od granicy.

Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy stwierdził, że brak uzasadnienia w decyzji można usunąć w postępowaniu odwoławczym z uwagi na zebranie kompletnego materiału dowodowego i umożliwienie stronom zapoznanie się z aktami sprawy.

Zdaniem organu odwoławczego, uchybienia proceduralne w zakresie uzasadnienia decyzji organu I instancji, w świetle zgromadzonego w sposób zupełny i kompletny materiału dowodowego, są możliwe do usunięcia w ramach postępowania odwoławczego bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

Organ wyjaśnił, że decyzja, o której stanowi art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, zastępuje decyzję o pozwoleniu na budowę, ponieważ legalizuje roboty budowlane w zakresie, w jakim inwestor odstąpił od zatwierdzonego pozwolenia na budowę lub innych warunków pozwolenia na budowę. Oznacza to, że po przedstawieniu przez inwestora organowi nadzoru budowlanego projektu budowlanego zamiennego, obowiązkiem tego ostatniego jest dokonanie jego merytorycznej oceny pod kątem wymogów wskazanych w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, a więc zwłaszcza zgodności z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz oceny kompletności projektu i posiadania wymaganych opinii, uzgodnień i pozwoleń. Wymogom tym winien odpowiadać również projekt budowlany zamienny, ponieważ do zmian projektu budowlanego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące tego projektu. W ocenie organu odwoławczego, dostarczony przez inwestorów projekt zamienny spełnia powyższe wymagania i słusznie taką ocenę przedstawił PINB. Niemniej, w ocenie organu odwoławczego, uzasadnienie organu pierwszej instancji nie jest w tym zakresie wyczerpujące. Organ I instancji skoncentrował się na opisie dotychczasowego przebiegu postępowania i przez to lakonicznie wypowiedział się co do innych kwestii, co do których zobowiązany był się odnieść w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji.

Organ I instancji w sposób prawidłowy uznał, że przedmiotowy budynek jest zgodny z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Spełnienie tych wymagań zostało wykazane w punkcie 3. Opis techniczny, ustęp 1 "Lokalizacja" zatwierdzonego projektu zamiennego oraz w opinii urbanistycznej z dnia [...] r. autorstwa A. N., stanowiąca załącznik do przedmiotowego projektu zamiennego. Inwestycja nie należy do przedsięwzięć, dla których zgodnie z art. 71 Ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 353 z późn. zm.) wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Składnikiem projektu budowlanego zamiennego jest projekt zagospodarowania działki ([...] i [...]). Wynika z niego, że od strony południowo - wschodniej do szeregowych budynków mieszkalnych, w tym do przedmiotowego budynku, przylegają garaże na samochody osobowe. Przewiduje się po jednym garażu na każdy budynek mieszkalny. Garaż ma szczelną obudowę z desek i bramę wjazdową. Garaż zaprojektowano w taki sposób, by zapewnić odległość 7 metrów od

okien i drzwi do pomieszczeń przewidzianych na pobyt ludzi. Dodatkowo zaprojektowano miejsca parkingowe, po jednym na każdy budynek, odległości 7 metrów od okien do pomieszczeń przewidzianych na pobyt ludzi w budynkach. Łącznie na jeden budynek przypadają dwa miejsca parkingowe, co jest zgodne z § 162 ust. 1 pkt 2 Uchwały numer [...] Rady Miejskiej w T. z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dzielnic północnych miasta T.- [...]., [...], [...], [...], [...], część [...] na północ od ulicy [...] i terenów leśnych. Budynek ma wysokość w kalenicy 8,06 metra, a procentowy udział powierzchni biologicznie czynnej wynosi 45,91% (wymagane 30%), co również jest zgodne z przepisami planistycznymi. Zaprojektowano odprowadzanie wód opadowych z południowo - wschodniej połaci dachu oraz z terenów utwardzonych do systemu miejskiej kanalizacji deszczowej, natomiast wody opadowe z przeciwległej połaci dachowej na teren własny nieutwardzony. Inwestorzy uzyskali pozwolenie na budowę kanalizacji deszczowej wraz z przyłączem. Miejsca na zbiorniki na odpady zaprojektowano przed elewacją wejściową przy zachowaniu odległości 3 metrów od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przewidzianymi na pobyt ludzi oraz 2 metrów od granicy z działkami numer 6 i 4. Projekt przewiduje również budowę muru oporowego z betonowym ogrodzeniem panelowym wzdłuż granicy z działką skarżącego oraz ogrodzenia na odcinku tej granicy, osadzonego bezpośrednio w gruncie. Projekt został sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia, a kopie uprawnień zostały dołączone do projektu budowlanego. Inwestorzy uzyskali również wymagane przepisami odrębnymi uzgodnienia organów. Do projektu dołączono oświadczenia właściwych jednostek organizacyjnych o zapewnieniu dostaw energii, wody, ciepła i gazu, odbioru ścieków, przy czym wymóg ich dostarczenia należało traktować odpowiednio, w świetle faktu, że projekt odnosił się do stanu istniejącego, gdzie odpowiednie przyłącza zostały już wykonane. Do projektu dołączono opinię geotechniczną dotyczącą oceny warunków gruntowo-wodnych, sporządzoną przez uprawnionego geologa.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że najistotniejszą kwestią, jaka podlegała badaniu przed organem I instancji na obecnym etapie postępowania, było wykonanie muru oporowego pomiędzy skarżącego zgodnie z przedłożoną "Dokumentacją projektową muru oporowego" autorstwa J. S. i K. W. (decyzja z dnia [...] r. PINB w T.). Zgodnie z powyższą decyzją, od strony działki inwestora przedmiotowy mur oporowy nakazano wybudować na wysokość 10 cm, natomiast od strony działki skarżącego na wysokość 75 cm od terenu działki. Projekt budowalny zamienny na murze oporowym przewiduje ogrodzenie betonowe o wysokości 2-2,1 metra. Takie też wysokości stwierdzono podczas oględzin jakie przeprowadził organ pierwszej instancji w dniu [...] r. Pozostały układ przedmiotowego ogrodzenia także odpowiada nakazowi z powyższej decyzji i został potwierdzony na oględzinach z dnia [...] r. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że powyższe ogrodzenie z murem oporowym nie powoduje naruszenia § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co potwierdza dodatkowo opinia J. S. w sprawie przesłaniania i zacieniania budynku sąsiedniego przez przedmiotowe ogrodzenia (strona 150 akt PINB).

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, organ odwoławczy zauważył, że do uznania, że zostały naruszone warunki dotyczące ochrony interesów osób trzecich, nie wystarcza subiektywne poczucie właściciela nieruchomości sąsiedniej, że - poprzez realizację obiektu budowlanego - jego prawa wynikające z własności są lub zostaną ograniczane, o ile nie znajduje ono oparcia w obowiązującym przepisie prawa materialnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 193/11). Przepisy Prawa budowlanego nie uzależniają wydania pozwolenia na budowę, oraz analogicznego - zatwierdzenia projektu zamiennego i wydania pozwolenia na wznowienie robót - od zgody właścicieli nieruchomości sąsiednich na określoną inwestycję. Prawa właścicieli tych nieruchomości mogą być rozpatrywane wyłącznie przez pryzmat normy zawartej w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Jeżeli zatem projektowana inwestycja odpowiada ustaleniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz obowiązującym przepisom, w tym techniczno-budowlanym, w zakresie ochrony środowiska i innym, o jakich była już mowa wyżej w uzasadnieniu niniejszej decyzji, organ nadzoru budowlanego nie może odmówić zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Jak podkreśla się w orzecznictwie, interes osób trzecich chroniony art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego nie może naruszać prawa inwestora wynikającego z art. 4 tej ustawy, tj. prawa zabudowy nieruchomości, co do której przysługuje mu tytuł prawny, jeżeli inwestycja jest zgodna z przepisami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 451/10). Dlatego też interes osób trzecich chroniony przepisem art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego winien być oceniany przez pryzmat praw inwestora wynikający z przepisu art. 4 tej ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 880/12). Innymi słowy, w przypadku, gdy projektowana inwestycja mieści się w zakresie reguł projektowania i sytuowania budynków wyznaczonych przepisami prawa, w tym przepisami szczególnymi - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - ochrona interesów osób trzecich nie może prowadzić do ograniczenia prawa inwestora do swobodnego dysponowania nieruchomością, w tym jej zabudowy zgodnie z wolą inwestora. 

Odnosząc się natomiast do zarzutu niezbadania przez organ pierwszej instancji kwestii przesunięcia przedmiotowego budynku o 90 cm, organ wskazał, że postępowanie wyjaśniające, w tym oględziny i inwentaryzacja geodezyjna, nie wykazały, jakoby przedmiotowy budynek został przesunięty w stosunku do projektu budowlanego. Skarżący nie wykazał również żadnego przeciwdowodu w tej kwestii.

Zdaniem organu odwoławczego, ogrodzenie w granicy z działką skarżącego zostało wykonane przed zatwierdzeniem projektu zamiennego, jednocześnie z murem oporowym, którego budowę nakazał organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] r. Jednakże powyższa okoliczność nie ma wpływu na zatwierdzenie przedmiotowego projektu zamiennego, ponieważ wysokość tego ogrodzenia wynosi 2,10 metra, zatem nie podlega reglamentacji Prawa budowlanego. Przedmiotowy mur oporowy, wykonany w ramach nakazu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nie jest zaś częścią składową ogrodzenia.

Stąd też odwołania nie uwzględniono.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący domagał się uchylenia decyzji organów obydwu instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zarzucając naruszenie art. 7, 9, 10, 73 § 1 i 77 § 1 kpa. Skarżący zarzucił, że organy nadzoru budowlanego ustaliły stan faktyczny sprawy jedynie na podstawie informacji uzyskanych przez inwestora, całkowicie pomijając podnoszone przez niego kwestie i wnioski. Uniemożliwiono mu też wgląd w dokumentację dotyczącą wykonania muru oporowego oraz sieci instalacji gazowej i sanitarnej. Stąd też nie miał możliwości odniesienia się do dokumentacji i jej podważenia.

Skarżący podkreślił, że jego działka była ogrodzona, a wniosek o budowę ogrodzenia wpłynął od inwestora.

Co do kwestii przesunięcia budynków, skarżący podniósł, że w pierwszym projekcie odległość ta wynosiła 15,35 m, a w projekcie zamiennym uległa zmniejszeniu i wynosi 14,59 m.

Skarżący podtrzymał też zarzut zamieszkania budynku nr [...]. Stwierdził że do wszystkich budynków przylegają wiaty, a nie jak stwierdził organ odwoławczy, garaże obite szczelnie obudową z desek, co potwierdza przedłożona przez niego dokumentacja zdjęciowa.

Wreszcie, skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że rozległy budynek w zabudowie szeregowej nie zasłania i nie powoduje zacienienia jego posesji. Przedłożone przez niego zdjęcia dowodzą, że znaczne zacienienie jego ogrodu powoduje postawione przez inwestora ogrodzenie.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Skarżący został zapoznany z całością akt sprawy na etapie postępowania odwoławczego. Oględziny nieruchomości i inwentaryzacja geodezyjna, nie potwierdziły też przesunięcia budynku. Nie dochodzi do zacienienia budynku skarżącego. Przebudowa wiat na garaże możliwa jest dopiero po wydaniu decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego.

W kolejnym piśmie z dnia 18 sierpnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podtrzymał stanowisko skarżącego. Podniósł, że organy orzekające w związku z treścią art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego miały obowiązek ocenić przedłożony projekt budowlany zamienny w zakresie wymagań, o jakich mowa w art. 35 ust. 1 tego aktu prawnego. Powinny też zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy, zbadać kwestię występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. W tym zakresie argumentacja organów jest zaś niewystarczająca albowiem nie uwzględnia prawa skarżącego do swobodnego korzystania z jego nieruchomości. Oznacza to, że organ odwoławczy nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej zarzutom brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy podnieść, że w niniejszej sprawie dotyczącej wznowienia wstrzymanych robót budowlanych oraz zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego dla przedmiotowego budynku nr [...] na działce sąsiadującej z działką skarżącego orzekał już tutejszy Sąd. Prawomocnym wyrokiem z dnia 18 września 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 1213/16 oddalił skargę skarżącego na wcześniejszą wydaną w tym postępowaniu legalizacyjnym kasatoryjną decyzję ŚWINB z dnia [...] r. Skargę kasacyjną od tego wyroku oddalił też Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 1411/18. W wyroku tym zawarta została też ocena prawna większości kwestii stanowiących przedmiot zarzutów obecnie rozpatrywanej skargi, którą to oceną Sąd jest związany zgodnie z treścią art. 153 ustawy p.p.s.a. W wyroku tym Sąd prawomocnie przesądził, że poza przedmiotem niniejszego postępowania pozostaje kwestia prawidłowości i legalności wykonania na działce inwestora nr 6 (część dawnej działki 1) przy granicy z działką skarżącego, sieci gazowej, jako objętej odrębnym pozwoleniem na budowę (Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...]) oraz wybudowanie w granicy z działką skarżącego muru oporowego jako wybudowanego na podstawie wydanej w toku przedmiotowego postępowania legalizacyjnego ostatecznej decyzji PINB w T. z dnia [...] r. nr [...]. Przesądził też Sąd zgodność z rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych usytuowania miejsca na pojemniki na śmieci oraz miejsca postojowego dla samochodu, których usytuowanie w obecnie zatwierdzonym projekcie zamiennym nie uległo zmianie. Nadto Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zaliczenia części muru oporowego, która jest usytuowana ponad terenem działki skarżącego, do wysokości posadowionego na tym murze ogrodzenia. Za niezasługujący na uwzględnienie w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał też Sąd zarzut zmiany usytuowania (przesunięcia) budynku w stosunku do zatwierdzonego pierwotnie projektu budowlanego. Za pozostającą poza przedmiotem postępowania legalizacyjnego uznał też Sąd kwestię ewentualnego zasiedlenia budynku nr [...].

Biorąc powyższe pod uwagę za nieuzasadnione należało uznać zarzuty obecnie rozpatrywanej skargi dotyczące usytuowania sieci gazowej oraz budowy muru oporowego. Materiał dowodowy niniejszej sprawy nie obejmuje dokumentów związanych z pozwoleniem na budowę i wykonaniem sieci gazowej oraz sieci kanalizacyjnej i deszczowej, która została wybudowana w oparciu o pozwolenie na budowę Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...]. Dlatego też z tą dokumentacją skarżący w ramach tego postępowania nie mógł się zapoznać. Gdy zaś chodzi o dokumentację projektową muru oporowego pomiędzy działką skarżącego, a działkami nr 6 i nr 2, to znajduje się ona w aktach organu pierwszej instancji i niewątpliwie skarżący mógł się z nią zapoznać w toku postępowania przed organami obu instancji. W konsekwencji należy przyjąć, że skarżący miał pełny wgląd w akta sprawy, której przedmiotem jest postępowanie legalizacyjne wszczęte w związku z robotami budowlanymi zrealizowanymi z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. O możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w tym z dokumentacją dotyczącą budowy muru oporowego i usytuowanego na nim ogrodzenia świadczy też treść protokołu z dnia [...] r. Prawidłowość wykonania tego muru zgodnie z zatwierdzonym projektem była przedmiotem oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r., w których skarżący pomimo prawidłowego powiadomienia nie brał udziału.

Gdyby zaś skarżącemu chodziło ewentualnie o dokumentację dotyczącą sieci kanalizacji sanitarnej (twierdzenia w tym zakresie są bowiem mało precyzyjne), to również nie była ona objęta projektem budowlanym w związku z odstępstwami od którego toczy się przedmiotowe postępowanie legalizacyjne. Nadto, jak wynika z map sieć ta przebiega w odległości około 4m od granicy działki skarżącego, zaś z jego twierdzeń nie wynika aby mogła ona oddziaływać negatywnie na jego nieruchomość.

Co do zarzutu zmiany usytuowania budynku w odniesieniu do projektu pierwotnego należy stwierdzić w oparciu o projekty zagospodarowania terenu, że istotnie występuje w tym względzie różnica, o jakiej mowa w skardze. Dla rozpoznania sprawy i rozstrzygnięcia skargi nie ma to jednak żadnego istotnego znaczenia. Istotą postępowania legalizacyjnego, przy stwierdzeniu istotnych odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, jest bowiem ocena dopuszczalności zalegalizowania tych odstępstw. Nie było zatem podstaw do odmowy zatwierdzenia projektu zamiennego z tego powodu, że według zatwierdzonego zaskarżoną decyzją projektu zamiennego odległość budynku od granicy działki skarżącego wynosi według twierdzeń skarżącego 14,59 m (faktycznie z projektu wynika odległość 14,42), w sytuacji gdy według projektu pierwotnego miała to być odległość 15,38 m. Usytuowanie tego budynku od granicy w odległości podawanej przez skarżącego nie narusza bowiem w żadnym wypadku dopuszczalnych odległości o jakich mowa w § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych - obecnie Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 - (wielokrotnie dopuszczalne odległości przekraczając). Przy takim usytuowaniu tego budynku oraz jego wysokości nie może być też mowy o ograniczaniu przez ten budynek naturalnego oświetlenia pomieszczeń mieszkalnych w budynku skarżącego (w związku z treścią § 13 i § 57 tych warunków).

Wbrew stanowisku skarżącego w zatwierdzonym obecnie projekcie zamiennym nie występuje niezgodność z wymogami warunków technicznych usytuowania wiaty parkingowej na samochody przy granicy z działką sąsiednią (nr 3), w sytuacji gdy została ona zastąpiona w pełni obudowanym garażem. Zasadnie podniesiono w tym przedmiocie w odpowiedzi na skargę, że kwestia czy faktycznie w praktyce do takiej przebudowy tej wiaty dojdzie będzie badana dopiero po zakończeniu robót budowlanych w postępowaniu o wydanie pozwolenia na użytkowanie, obowiązek uzyskania którego został zaskarżoną decyzją orzeczony.

Na uwzględnienie nie zasługiwał też zarzut zacienienia przez budynek i ogrodzenie posesji skarżącego oraz ograniczenie widoku. Błędne jest w tym względzie powoływanie się przez pełnomocnika skarżącego na treść art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego (obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 1333). Jak bowiem trafnie (powołując się na orzecznictwo sądowe) stwierdzono jednoznacznie w tym piśmie, pojęcie uzasadnionych interesów o jakich mowa w tym przepisie powinno być interpretowane w oparciu o obiektywne przesłanki wynikające z obowiązujących przepisów. Z tych zaś, mających zastosowanie w budownictwie, nie wynika możliwość negowania legalności inwestycji z uwagi na jej wpływ na zacienienie działki sąsiedniej lub też ograniczenie widoku z tej działki, względnie z uwagi na negatywnie oceniony przez sąsiada wygląd sąsiedniego budynku lub ogrodzenia. Kwestie te mogą być zatem rozstrzygnięte jedynie na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.

Również działając z urzędu Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Na pozytywne podkreślenie zasługuje przeprowadzenie w zaskarżonej decyzji szczegółowej oceny zatwierdzonego projektu budowlanego z punktu widzenia treści art. 35 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, w tym m.in. gdy chodzi o zgodność projektu z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania w zakresie wymaganych miejsc postojowych (m.in. w związku z zarzutami skarżącego o parkowaniu samochodów przed jego działką). Taki też pogląd wyrażono w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 18 września 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 1214/16, dotyczącym budynku nr [...].

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił, jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ppsa.

mr