II SA/Gl 1653/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 13 września 2022 r. nr SKO.IV/424/950/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 września 2022 r. nr SKO.IV/424/950/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, na podstawie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. 2022, poz. 2000 ze zm. dalej powoływanej jako: "k.p.a."), odmówiło przywrócenia skarżącej B. P. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 14 stycznia 2022 r. w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt jej ojca w Domu Pomocy Społecznej w R. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przytoczył art. 41 k.p.a., zgodnie z którym, strona ma obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie swego adresu, zaś zaniedbanie tego obowiązku skutkuje tym, że doręczenia dokonywane na adres dotychczasowy mają skutek prawny. Podkreślił przy tym, że organy nie mają obowiązku badać z urzędu, czy znany im adres strony jest adresem aktualnym. Obowiązek poinformowania organu o zmianie adresu ciąży wyłącznie na stronie, a w rozpatrywanej sprawie skarżąca temu obowiązkowi nie uczyniła zadość. Ponadto organ podkreślił, że pozostałe przywołane w treści wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, w tym sytuacja zdrowotna skarżącej, także nie uprawdopodobniły braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

W skardze wniesionej od powyższego postanowienia skarżąca zarzuciła, że organ naruszył art. 9 k.p.a. w zw. z art. 41 oraz art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie pouczenia jej o skutkach niepoinformowania organu o zmianie adresu. Podniosła, że w sierpniu 2020 r. zmieniła miejsce zamieszkania, a w korespondencji doręczonej jej do tej daty brak było pouczenia o treści art. 41 § 1 k.p.a. i skutkach zaniedbania obowiązku, wynikającego z § 1 tego przepisu. Wskazała, że wyklucza to możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia jej decyzji, której dotyczy odwołanie.

W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w treści zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 14 stycznia 2022 r. ustalającej odpłatność skarżącej za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w R.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ przyjął, iż prawidłowe było doręczenie stronie decyzji organu I instancji, gdyż przepis art. 41 § 2 k.p.a. ustanawia domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu zaszłej w toku postępowania.

Wskazać zatem należało, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. Przepis art. 41 § 2 k.p.a. stanowi zaś, że w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

Jednakże – jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - w związku z wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadą informowania stron, zgodnie z którą organy administracji publicznej są obowiązane do wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków oraz czuwają aby strony uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, organ musi pouczyć stronę o treści art. 41 k.p.a., tj. zarówno o obowiązku poinformowania o zmianie adresu, jak i o skutkach niedokonania tej czynności (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2005 r., sygn. akt: I OSK 43/05). Pouczenie takie powinno być zawarte w pierwszym piśmie, jakie zostaje doręczone w danym postępowaniu.

W niniejszej sprawie, w piśmie organu I instancji z dnia 17 lipca 2020 r., które zostało odebrane osobiście przez skarżącą, nie zostało zawarte pouczenie o treści art. 41 k.p.a., tj. o obowiązku zawiadomienia organu administracji publicznej o każdej zmianie adresu oraz o skutkach zaniechania wykonania tego obowiązku.

W związku z tym, organ odwoławczy nie miał podstaw do przyjęcia, iż prawidłowe było doręczenie stronie decyzji organu I instancji z dnia 14 stycznia 2022 r., gdyż przepis art. 41 § 2 k.p.a., wprowadzający domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, może mieć zastosowanie tylko w razie pouczenia strony o skutkach zaniedbania obowiązku zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie, o zmianie adresu w toku postępowania.

Natomiast art. 129 § 2 k.p.a. określa, iż termin na wniesienie odwołania rozpoczyna bieg od dnia doręczenia decyzji stronie. Wobec tego, że w niniejszej sprawie – ze wskazanych wyżej powodów - nie doszło do doręczenia stronie decyzji organu I instancji, termin do wniesienia odwołania nie został uchybiony i organ jest zobowiązany do rozpoznania odwołania.

W konsekwencji powyższego stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia organ naruszył wymienione przepisy postępowania, co miało wpływ na wydanie tej treści postanowienia. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), postanowienie zostało zatem uchylone.

Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl