II SA/Gl 1519/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 lipca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1422/2023/11418 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.

Burmistrz Miasta C. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 4 sierpnia 2021 r., nr [...], przyznał R. K. (dalej: "skarżący") zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w wysokości 215,84 zł. miesięcznie, na okres od 1 czerwca 2021 r. do dnia 31 lipca 2022 r. (k. 9 akt administracyjnych). Następnie decyzją z dnia 3 sierpnia 2022 r., nr [...], organ I instancji dokonał zmiany powyższej decyzji, w części dotyczącej wyłącznie okresu pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, w terminie od 1 czerwca 2021 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Pismem z dnia 2 grudnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w S. poinformował organ I instancji, że skarżący posiada prawomocne orzeczenie o niezdolności do pracy nr [...], wydane w dniu [...] r. i ważne do dnia [...] r.

Zawiadomieniem z dnia 30 grudnia 2022 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z dnia 3 sierpnia 2022 r., bowiem uznał, że skarżący już posiada orzeczenie o niezdolności do pracy wydane [...] r. ważne do [...] r.

Organ I instancji decyzją z dnia 23 stycznia 2023 r., nr [...], uchylił decyzję własną z dnia 3 sierpnia 2022 r. oraz zaznaczył, że na podstawie art. 3 pkt 20 i 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm., dalej: "u.ś.r."), orzeczenia powiatowych zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności i orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS są równoznaczne, stąd też tylko do dnia 31 lipca 2022 r. przysługiwał skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w wysokości 215,84 zł. miesięcznie.

Od powyższej decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie, wyrażając w nim niezadowolenie z treści otrzymanego rozstrzygnięcia. Domagał się umorzenia postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Podał, że jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, które jest ważne i aktualne, czego dowodem jest zaświadczenie wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B.. Jego zdaniem, osoba zainteresowana, która posiada ważne orzeczenie orzecznika ZUS, określające stan niezdolności do pracy lub kwalifikujące, do grupy inwalidzkiej, może, ale nie musi, złożyć wniosek do PZON o wydanie orzeczenia, celem uzyskania ulg i uprawnień. Może się zatem zdarzyć taka sytuacja, że posiada jednocześnie ważne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane przez PZON i orzeczenie orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy, wystawione wyłącznie dla celów rentowych ZUS. Do odwołania skarżący załączył zaświadczenie z dnia 18 stycznia 2023 r., wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B., wskazujące, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. (znak: [...]) wydane na okres do dnia [...] r. zachowuje ważność na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 13 lutego 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/341/2023/3101, działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej w skrócie: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania, uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 23 stycznia 2023 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołało treść art. 16 u.ś.r. i uznało, że materiał dowodowy sprawy nie pozwala na dokonanie jednoznacznych ustaleń w przedmiocie zasadności wydania przez organ I instancji decyzji z dnia 23 stycznia 2023 r. W szczególności w aktach sprawy brak jest orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy skarżącego, wydanego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Znajdujące się w aktach sprawy pismo z ZUS z dnia 2 grudnia 2022 r. jest niewystarczające do weryfikacji decyzji z dnia 23 stycznia 2023 r. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji ma zatem obowiązek zgromadzić cały materiał dowodowy, właściwie go ocenić i na jego podstawie wydać stosowną decyzję, bowiem nie było możliwe przeprowadzenie postępowania w trybie art. 136 k.p.a.

W sprzeciwie z dnia 20 lutego 2023 r. skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu i wniósł o umorzenie postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu na jego rzecz zasiłku pielęgnacyjnego.

Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że brak uzyskania przez organ I instancji orzeczenia ZUS, wydanego na rzecz skarżącego, stanowił istotną przeszkodę wpływającą na rozstrzygnięcie merytoryczne, bowiem z tego powodu zachodziła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego tylko o ten dokument. W jego ocenie nie zaszły okoliczności, które uniemożliwiłyby przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. bądź też w rezultacie jego przeprowadzenia mogłyby doprowadzić do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a.

W dniu 5 maja 2023 r. organ I instancji przesłał do Kolegium pismo ZUS z dnia 21 kwietnia 2023 r. Nr [...] informujące o przyznaniu Panu R. K. od 1 października 2022 r. prawa do świadczenia uzupełniającego oraz dodatku pielęgnacyjnego wraz z zapytaniem, czy wystąpiła nadpłata zasiłku pielęgnacyjnego w jakiej kwocie, za jaki okres oraz o numer konta bankowego na który należy dokonać zwrotu nadpłaconego zasiłku.

Realizując wytyczne Sądu Kolegium pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. zwróciło się do organu I instancji o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie:

- pozyskania z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokumentu orzeczenia z dnia [...] r. nr [...] wydanego dla skarżącego;

- wyjaśnienia z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych kwestii przyznania skarżącemu prawa do świadczenia uzupełniającego oraz dodatku pielęgnacyjnego (informacja z dnia 21 kwietnia 2023 r. Nr [...]) w kontekście uprzednio przekazanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział informacji z dnia 2 grudnia 2022 r. o posiadaniu przez skarżącego prawomocnego orzeczenia stwierdzającego wyłącznie niezdolność do pracy

W dniu 12 lipca 2023 r. organu I instancji przekazał do Kolegium informację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 czerwca 2023 r. nr [...], z której wynika, że skarżącemu wydano dwa orzeczenia lekarza orzecznika ZUS:

- orzeczenie wydane dnia [...] r., rodzaj niezdolności: okresowa, stopień niezdolności; całkowita niezdolność do pracy, data powstania niezdolności: [...] r. orzeczenie ważne do [...] r.

- orzeczenie wydane dnia [...] r., rodzaj niezdolności: okresowa, stopień niezdolności: niezdolność do samodzielnej egzystencji, data powstania niezdolności - [...] r., orzeczenie ważne do [...] r.

W wyniku przeprowadzenia ponownego postępowania Kolegium decyzją z dnia 24 lipca 2023 r. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania i przywołało mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Następnie dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego sprawy stwierdził, że skarżący nie otrzymał orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 100) – dalej "u.o.r.z.i.s." W tym zakresie Kolegium uznało, że brak było podstaw do zastosowania w odniesieniu do skarżonej decyzji trybu przewidzianego w art. 32 u.ś.r. i w tym zakresie argumenty podniesione w odwołaniu przez skarżącego były zasadne.

Jednakże uwzględniając stan faktyczny sprawy ustalony na dzień orzekania Kolegium zauważyło, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał skarżącemu z dniem 1 października 2022 r. dodatek pielęgnacyjny. Zgodnie z art. 16 ust. 6 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W konsekwencji skarżący utracił prawo do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego w związku z przyznaniem przez ZUS dodatku pielęgnacyjnego z dniem 1 października 2023 r. Z uwagi na tą prawnie relewantną okoliczność Kolegium uznało, że decyzja I instancji powinna zostać utrzymana w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja, która została wydana na podstawie art. 32 u.ś.r. nie ma na celu eliminacji skutków prawnych uprzedniego rozstrzygnięcia przyznającego świadczenie, ale jako konstytutywna ma wywołać zmianę stanu prawnego ukształtowanego tym rozstrzygnięciem, a zatem może działać tylko na przyszłość. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że mogła ona dopiero wywrzeć skutki ex nunc od momentu jej doręczenia.

W uzasadnieniu Kolegium odniosła się także do złożonego przez skarżącego ponaglenia na bezczynność i przewlekłość postępowania.

Skargę na powyższą decyzję złożył skarżący. Wskazał, że zaskarża decyzje obu instancji w całości i wnosi o stwierdzenie ich nieważności, stosownie do art. 145 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", gdyż zachodzą przyczyny określone w art. 156 ust. 1 pkt 2 k.p.a. Alternatywnie lub przy dokonaniu przez Sąd stwierdzenia nieważności zaskarżonych rozstrzygnięć jedynie w części, wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i o umorzenie postępowania administracyjnego stosownie do art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 145 ust. 3 p.p.s.a., gdyż rozstrzygnięcia te zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 15, art. 19, art. 20, art. 40 ust. 2, art. 61 ust. 1, art. 66a, art. 75, art. 76, art. 77, art. 80, art. 81a, art. 105, art. 107 ust. 1 pkt 4, 5, 6 , art. 107 ust. 3 k.p.a., art. 138 ust. 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 138 ust. 2 k.p.a., art. 136 ust. 1 k.p.a., art. 32 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. w zw. z art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 100 ze zm.) w zw. z art. 15 h ust. 1 pkt 2 i art. 15 h ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1327 dalej też jako COVID-19), a także art. 7 Konstytucji RP, albowiem skarżący w dacie wszczęcia przez organ I instancji postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, tj. w dniu 30 grudnia 2022 r. i w dacie wydania przez organ I instancji decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, tj. w dniu 23 stycznia 2023 r., był osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, które jest ważne i aktualne, czego dowodem jest zaświadczenie wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., więc zasiłek pielęgnacyjny mu się należał, a jednoczesne posiadanie przez niego orzeczenia orzecznika ZUS z daty [...] r. o całkowitej niezdolności do pracy nie miało znaczenia prawnego dla postępowania w przedmiocie przyznanego na podstawie innego ważnego dokumentu urzędowego świadczenia, albowiem Skarżący korzystał z korzystniejszego dla niego legalnego uprawnienia wynikającego z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanego przez właściwy uprawniony do tego organ, tj. PZON w B., a żaden przepis prawa nie zakazuje posiadania różnych orzeczeń różnych organów i korzystania z uprawnień korzystniejszych dla strony. Dodatkowo skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosując wyżej wymienione przepisy prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja była obarczoną wadą skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Kolegium z dnia 24 lipca 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 23 stycznia kwietnia 2023 r. w przedmiocie uchylenia decyzji własnej z dnia 3 sierpnia 2022 r. przyznającej skarżącemu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.

Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 2 u.ś.r. świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne.

W myśl art. 16 ust. 1 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie jednak do treści art. 16 ust. 6 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.

Jak wynika z materiału dowodowego sprawy ZUS Oddział S. pismem z dnia 21 kwietnia 2023 r. poinformował organ I instancji, że skarżącemu zostało przyznane prawo do dodatku pielęgnacyjnego od 1 października 2022 r. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego zawartym w skardze ZUS wydał decyzję z tym przedmiocie [...] r., która została mu doręczona w dniu [...] r., a stała się prawomocna w dniu [...] r.

Z akt sprawy wynika również, że skarżący pobierał zasiłek pielęgnacyjny przyznany mu decyzją organu I instancji z dnia 4 sierpnia 2021 r., nr [...], na okres od 1 czerwca 2021 r. do dnia 31 lipca 2022 r. która z uwagi na regulacje ustawy COVID-19 decyzją z dnia 3 sierpnia 2022 r., nr [...], została zmieniona zgodnie z treści a art. 15h tej ustawy. Zasiłek pobierał do momentu uchylenia decyzji z 3 sierpnia 2022 r. w dniu 23 stycznia 2023 r.

Dokonując oceny stanu faktycznego sprawy Sąd podziela stanowisko Kolegium, że organ I instancji nie mógł uchylić decyzji o przyznaniu zasiłku z dnia 3 sierpnia 2022 r. z uwagi na fakt, że skarżący nie posiadał nowego orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez właściwy organ na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Słusznie więc Kolegium uznało zarzuty odwołania w tym zakresie za zasadne. Sąd zauważa jednak, że w chwili orzekania przez organ odwoławczy, który jest nie tylko organem kontrolnym ale również merytorycznym, zmienił się stan faktyczny sprawy. Otóż od 1 października 2022 r. ZUS przyznał skarżącemu świadczenie w postaci dodatku pielęgnacyjnego, co jest faktem bezspornym, którego otrzymanie uruchomiło przesłankę z art. 16 ust. 6 u.ś.r., stanowiącego tzw. normę kolizyjną. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że w przypadku zbiegu dwóch uprawnień - do zasiłku pielęgnacyjnego i do dodatku pielęgnacyjnego - osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. O ile zatem skarżący do 1 października 2022 r. spełniał przesłanki do otrzymywania przyznanego mu zasiłku, to ten stan rzeczy przestał być aktualny wraz z nabyciem prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Na gruncie art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest to zdaniem Sądu sytuacja, o której mowa w części końcowej tego przepisu tj. wystąpienie innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r. - jeśli chodzi o przesłankę "wystąpienia innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń" powinien być wykładany w powiązaniu z art. 16 ust. 6 u.ś.r. w ten sposób, aby stan niezgodny z prawem eliminować, a nie utrzymywać (vide wyroki: WSA w Krakowie z dnia 5 września 2022 r. sygn. III SA/Kr 700/21, WSA w Rzeszowie z dnia 3 marca 2022 r., sygn. II SA/Rz 1797/21, WSA w Bydgoszczy z dnia 12 listopada 2020 r. II SA/Bd 843/20, WSA w Gliwicach z 30 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1649/22). Jeżeli zatem ujawni się okoliczność podwójnego pobierania świadczenia, jest ona okolicznością mającą wpływ na prawo do świadczeń w rozumieniu art. 32 ust. 1 u.ś.r.

Mając na uwadze, że zastosowanie art. 32 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do ponownego ukształtowania uprawnień strony, należy wskazać, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu, uchylająca ostateczną decyzję przyznającą świadczenie, ma charakter konstytutywny. Wskazany w art. 32 u.ś.r. katalog przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych ma charakter zamknięty. Wystąpienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek stwarza organowi administracji publicznej możliwość uruchomienia z urzędu stosownego postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej. Wzruszenie decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy dokonuje się poprzez wydanie decyzji konstytutywnej, która wpływa na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Ze względu na ten konstytutywny charakter decyzji, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili obecnej), a więc nie z mocą wsteczną. Takie stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie także stoi na takim stanowisku (vide wyrok NSA z 27 września 2017 r., sygn. akt I OSK 196/16, z 10 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2409/15, z 16 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 15/15, z 20 marca 2012 r., sygn. I OSK 1919/11, z 14 grudnia 2012 r., sygn. I OSK 1099/12, z 29 listopada 2012 r., sygn. I OSK 945/12, z 29 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 54/20). Pomimo więc wadliwości uzasadnienia decyzji organu I instancji uchylenie decyzji z dnia 3 sierpnia 2022 r. przyznającej skarżącemu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego stało się konieczne. W ustalonym przez Kolegium stanie faktycznym uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania jak chce skarżący w skardze nie znajduje uzasadnienia prawnego. Ponowne uchylenie przez organ I instancji decyzji z 3 sierpnia 2022 r. ale z inną (późniejszą) datą oraz faktem, że decyzja ta działa ex nunc, nie spowodowałby, iż skarżącemu przysługiwałoby skutecznie prawo do równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego począwszy od dnia 1 października 2022 r. do momentu ostatecznego uchylenia decyzji z dnia 3 sierpnia 2022 r.

Ustalony przez organ odwoławczy fakt przyznania skarżącemu dodatku pielęgnacyjnego był zatem podstawą do uznania, że decyzja organu I instancji była prawidłowa co do samego rozstrzygnięcia, ale z innych powodów niż wyartykułowane w jej uzasadnieniu, a zatem powinna pozostać w obiegu prawnym.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, nie budzi żadnych wątpliwości brak możliwości prawnych pobierania jednocześnie obu świadczeń - zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego. Takie rozwiązanie wynika z faktu, że oba świadczenia, zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i dodatek pielęgnacyjny, spełniają podobny cel. Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym przyznawanym w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 1 u.ś.r.). Dodatek pielęgnacyjny ma natomiast za zadanie zabezpieczyć środki do życia osobie uprawnionej do emerytury lub renty, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat, z zastrzeżeniem ust. 4. (art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 504 - dalej "ustawa o emeryturach"). w przypadku kolizji obu świadczeń, ustawodawca pozbawił beneficjenta prawa do decydowania, które świadczenie chce otrzymywać. W art. 16 ust. 6 u.ś.r. uregulował bowiem w sposób kategoryczny kwestię zbiegu uprawnień w ten sposób, że prawo do dodatku pielęgnacyjnego wyklucza uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego. Do chwili wejścia w życie nowelizacji art. 16 u.ś.r. polegającej na uzupełnieniu jego treści o ustęp 7 i 8, nie istniała procedura dochodzenia kwot nadpłaconych świadczeń, w przypadku gdy przyznany zostanie, za ten sam okres, dodatek pielęgnacyjny. W powyższym zakresie zastosowanie miały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które przewidują egzekucję administracyjną nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu stanowisko organu odwoławczego jest uzasadnione. Z uwagi na przyznanie skarżącemu przez ZUS dodatku pielęgnacyjnego od 1 października 2022 r. decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z 3 sierpnia 2022 r. musiała zostać uchylona, co uczynił organ I instancji. Prawidłowo więc Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji jako poprawna co do samego rozstrzygnięcia powinna pozostać obiegu prawnym. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie ponieważ Sąd nie dopatrzył się w sprawie wystąpienia przesłanek wynikających z art. 156 k.p.a. do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Sąd uznał również, iż z uwagi treść art. 16 ust. 6 u.ś.r. zaskarżona decyzja Kolegium jest prawidłowa. Prowadząc ponownie postępowanie organ odwoławczy zrealizował wytyczne Sądu, uzupełnił materiał dowodowy i orzekł prawidłowo w oparciu o przepisy prawa materialnego i procesowego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna i brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.