II SA/Gl 1306/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 sierpnia 2024 r. nr SKO-PSŚ/41.5/1570/2024/13206 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odmówiło M. W. ("skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 5 kwietnia 2022 r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad G. W. w okresie od 1 kwietnia 2022r. do 30 listopada 2022 r. w kwocie 2.119,00zł. miesięcznie.

W uzasadnieniu Kolegium podało, że decyzją z dnia 5 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta R. przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad G. W. w okresie od 1 kwietnia 2022r. do 30 listopada 2022r. w kwocie 2.119,00zł. miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., że świadczenie zostało przyznane od miesiąca złożenia wniosku, bowiem wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu 1 kwietnia 2022r., tj. po upływie 3 miesięcy od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Termin na wniesienie odwołania od tej decyzji upłynął bezskutecznie w dniu 22 kwietnia 2022 r., a odwołanie strona złożyła dopiero w dniu 29 kwietnia 2022 r.

Dalej Kolegium przypomniało, że postanowieniem z dnia 22 lutego 2023 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą od ww. decyzji organu I instancji. Jednak prawomocnym wyrokiem z dnia 7 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 738/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił to postanowienie. Sąd przyjął, przy tym, że wobec stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu organ winien był wdrożyć tryb wskazany w art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19.

W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy Kolegium poinformowało skarżącą, że wniosła odwołanie po terminie, a także o tym, że przysługuje jej prawo do złożenia do Kolegium wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji organu I instancji, na zasadach określonych w art. 58 k.p.a., który będzie podlegał odrębnemu rozpatrzeniu przez tutejsze Kolegium.

Pismem z dnia 18 lipca 2024 r. skarżąca złożyła do Kolegium wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. We wniosku wskazała, że organ I instancji wydał jedynie decyzję przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres bieżący, pomijając okres wcześniejszy w rozstrzygnięciu decyzji. Ponadto już w odwołaniu podnosiła, że nie odwołała się wcześniej, bo z treści decyzji nie wynikało, że organ odmówił prawa do świadczenia za okres poprzedzający złożenie wniosku.

Odnosząc się do tego wniosku Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Podnoszona zaś przez nią kwestia, że organ I instancji wydał jedynie decyzję przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres bieżący, pomijając okres wcześniejszy w rozstrzygnięciu decyzji, o czym strona dowiedzieć się miała w dacie złożenia odwołania podczas rozmowy z pracownikiem OPS nie jest podstawą do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Zdaniem Kolegium skarżąca w dacie otrzymania decyzji już miała informację, że świadczenie za okres wsteczny na podstawie art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie zostanie przyznane z uwagi na niespełnienie warunków do zastosowania ww. przepisu.

W skardze na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez jego nieuwzględnienie tj. pominięcie faktu, że skarżąca w swoim osobistym odwołaniu od decyzji OPS w R. zawarła wniosek o przywrócenie terminu, wskazując, że nie złożyła odwołania w terminie albowiem z petitum decyzji nie wynikało, że organ odmówił świadczenia za okres poprzedzający złożenie wniosku. Z rozstrzygnięcia bowiem wynika jedynie za jaki okres świadczenie zostało przyznane. Tym samym uznać należy, że organ w ogóle do dnia dzisiejszego nie wydał decyzji co do okresu poprzedzającego złożenie wniosku. Nie można bowiem za wydanie decyzji uznać uzasadnienia, w którym lakonicznie podniesiono, że świadczenie za okres wcześniejszy się nie należy.

Zarzucono także naruszenie art 129 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że odwołanie skarżącej zostało złożone po upływie terminu, w sytuacji kiedy skarżąca w swoim osobistym odwołaniu od decyzji OPS w R. zawarła wniosek o przywrócenie terminu wskazując, że nie złożyła odwołania w terminie albowiem z petitum decyzji nie wynikało, że organ odmówił świadczenia za okres poprzedzający złożenie wniosku.

Ponadto zarzucono naruszenie:

- art 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że doszło do uchybienia terminu na złożenie odwołania, w sytuacji kiedy z zebranego w sprawie materiału wynika jednoznacznie, że przekroczenie terminu wynikało z błędu i nieprawidłowości po stronie organu wydającego decyzję a nie winy skarżącej;

- art. 8 § 1 k.p.a. przez pominięcie faktu złożenia przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu na złożenie odwołania z uwagi na fakt, że z treści rozstrzygnięcia nie wynika fakt odmowy przyznania świadczenia za okres poprzedni, a w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli, a także zasad bezstronności i równego traktowania;

- art. 8, art. 104 i 107 § 3 k.p.a. przez brak uwzględnienia, że w treści orzeczenia - decyzji OPS w R. nie znalazło się rozstrzygnięcie w zakresie czasookresu poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie świadczenia, a nadto że zaskarżona decyzja OPS w R. z uwagi na zawarcie w treści uzasadnienia zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego.

Ponadto jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 §1 k.p.a.).

Zgodnie z art. 58 § 1-3 k.p.a. i art. 59 § 2 k.p.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się, przy zachowaniu następujących warunków: a) braku upływu okresu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 § 2 k.p.a.); b) uprawdopodobnienia we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wskazującej na brak winy strony w uchybieniu terminu (art. 57 § 1 k.p.a.); c) dokonaniu – równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu - czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 58 § 2 k.p.a.). Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentuje argumentację uprawdopodobniającą brak swojej winy w niedochowaniu terminu, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna niedochowania terminu istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o jego przywrócenie. Odnotować przy tym należy, że ustawodawca nie wymaga udowodnienia tych okoliczności tylko ich uprawdopodobnienia. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Wymaganie uprawdopodobnienia zamiast udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu świadczy o intencji ustawodawcy odformalizowania i uproszczenia postępowania w tym przedmiocie, tak aby ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji i na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie zbyt pochopnie drogi do obrony jej praw. Tym niemniej przywrócenie terminu uzasadnia tylko podanie przez wnioskodawcę takich obiektywnych i niezależnych od niego okoliczności, które wskazują na to, że nawet pomimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, nie mógł dokonać czynności w terminie. O zaistnieniu przesłanki "należytej staranności w dochowaniu terminu" można zasadnie mówić wówczas, gdy wnioskodawca uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jakiejkolwiek jej winy, choćby w postaci niedbalstwa, w uchybieniu terminu - a zatem, gdy przedstawi okoliczności wskazujące, że nie miał możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają bowiem wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (zob. np. wyrok NSA z 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2550/17, wyrok NSA z 4 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1247/16, wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 342/24)

W ocenie Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia ww. środka odwoławczego. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji z dnia 5 kwietnia 2022 r. wyraźnie wskazano, że świadczenie zostało przyznane od miesiąca złożenia wniosku, bowiem wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu 1 kwietnia 2022r., tj. po upływie 3 miesięcy od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Z treści decyzji w żaden sposób nie wynikało przy tym, aby kwestię dotyczącą przyznania skarżącej świadczenia za okres wcześniejszy organ zamierzał rozstrzygnąć w drodze odrębnej decyzji. Nic nie stało więc na przeszkodzie to tego, aby odwołanie skarżąca wniosła w terminie.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że Kolegium prawidłowo orzekło o odmowie przywrócenia terminu, a żaden z podniesionych w skardze zarzutów nie mógł zostać uznany za uzasadniony. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa i skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.