II SA/Gd 599/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. M. i Z. M. na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Wyrokiem z 20 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B. M. i Z. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 1 czerwca 2020 r. utrzymującą w mocy nakaz rozbiórki obiektów wybudowanych w ramach samowoli budowlanej na terenie działki nr [..], obręb ewidencyjny W., gmina K.

Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżących w dniu 12 lutego 2021 r.

Wnioskiem datowanym na dzień 19 marca 2021 r. (nadanym tego samego dnia) pełnomocnik skarżących zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazując, że termin do jej wniesienia upłynął w dniu 15 marca 2021 r. Zaznaczył pełnomocnik, że do dnia 17 marca 2021 r. przebywał w samoizolacji, bowiem w dniu 4 marca br. miał kontakt z klientem chorym na COVID-19, a następnie sam miał objawy świadczące o zarażeniu się. W kolejnych dniach pojawiły się informację, że co najmniej 3 osoby z biura zarządcy, gdzie doszło do jego zakażenia, mają pozytywny wynik, a jedna przechodzi chorobę w stanie ciężkim. Z uwagi na powyższe pełnomocnik przebywał w domu do dnia 16 marca 2021 r. bez kontaktu z osobami trzecimi. Pomimo podjętych prób nie udało się pełnomocnikowi skontaktować z Wojewódzką Stacją Sanitarno-Epidemiologiczną, podobnie pozyskanie teleporady okazało się niemożliwe z uwagi na "obłożenie" placówki. Zgodnie z zaleceniami pełnomocnik podjął decyzję o samoizolacji, nie mając możliwości sporządzenia i przekazania podpisanej skargi kasacyjnej celem nadania jej w urzędzie pocztowym. Z uwagi na przytoczone okoliczności w ocenie pełnomocnika przyczyny ustania niemożności działania ustały w dniu 17 marca 2021 r. Następnie dodał, że spełnione zostały przesłanki warunkujące przywrócenie terminu, bowiem wniosek został złożony w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny, zostały uprawdopodobnione przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi, dokonano także czynności, której uchybiono równocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie pełnomocnika brak jego winy w uchybieniu terminowi związany jest z stanem zagrożenia epidemicznego trwającym w kraju od 14 marca 2020 r. Ten szczególny czas powoduje konieczność wykorzystywania nadzwyczajnych środków, a brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy. Zaznaczył pełnomocnik, że mimo aktywności legislacyjnej prawodawcy i chwilowego zawieszenia terminów prawa materialnego, jak i procesowego brak jest rozwiązań systemowych umożliwiających spełnienie nałożonych na profesjonalnych pełnomocników obowiązków. W przypadku indywidulanych praktyk adwokackich choroba pełnomocnika w pełni uniemożliwia mu działanie. Dodał pełnomocnik, że nie miał możliwości wniesienia pisma za pomocą platformy ePUAP, bowiem nie dysponuje kontem na tej platformie. Natomiast odpowiedzialność społeczna nakazuje podjęcie szeregu działań zaradczych dalszemu rozprzestrzenianiu się epidemii. Pełnomocnik celem dochowaniu terminu musiałby przerwać samoizolację i dopuściłby się narażenia życia i zdrowia szeregu osób, co byłoby skrajnie nieodpowiedzialne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - dalej powoływanej również jako "p.p.s.a."), skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

Nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik wniósł skargę z uchybieniem 30-dniowego terminu.

Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże możliwość przywrócenia terminu została ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a. i następuje na wniosek strony, jeżeli nie dokonanie czynności w terminie nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).

Stosownie zaś do art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 17 marca 2021 r., wniosek został wniesiony w dniu 19 marca 2021 r., co oznacza, że zachowany został termin warunkujący merytoryczne rozpoznanie wniosku.

Zdaniem Sądu, pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest ona możliwa, gdy strona dopuściła się choć lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce zatem tylko wtedy, gdy nastąpiła wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (zob. w tej materii postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 712/08).

Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu, zalicza się stany nadzwyczajne takie jak problemy komunikacyjne, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności przy pomocy innej osoby, powódź, pożar. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (zob. w tej materii postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 896/14). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny - wymagając od strony staranności.

Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy.

Przenosząc uwagi na realia niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, że fakt odbycia kwarantanny mógł być podstawą do przywrócenia terminu do złożenia skargi, niemniej jednak pełnomocnik w żaden sposób nie udokumentował tego faktu. Ponadto pominął pełnomocnik, że celem zachowania terminu mógł zadbać o nadanie skargi w terminie nawet bez własnego podpisu. Późniejsze jego uzupełnienie byłoby możliwe na wezwanie Sądu, a uzupełnienie miałoby skutek wsteczny, czyli pozwoliłoby na uznanie że skarga została wniesiona skutecznie pomimo braku podpisu. Ta okoliczność powoduje, że nie można przyjąć, że przy zachowaniu maksymalnej staranności i wysiłku nie był pełnomocnik w stanie nadać skargi w terminie.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.