Skarga E. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 grudnia 2017 r., nr [..], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem z dnia 13 grudnia 2016 r. E. W. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 12 lipca 2016 r., nr [..].
Decyzją tą Wójt ustalił sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie sali bankietowej wraz z urządzeniami budowlanymi na działce nr [..], obręb [..], gmina S.
Wnioskująca wskazała, że decyzja ta powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego na podstawie art. 156 § 1 ust. 2, 5, 6 i 7 k.p.a. w związku z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 sierpnia 2003 r.
Uzasadniając podniesione zarzuty wnioskująca wskazała, że decyzja Wójta Gminy wydana została z licznymi błędami i uchybieniami. Jak wskazała do wniosku inwestora załączona została niewłaściwa mapa w skali 1:2000, podczas gdy dla obiektu stanowiącego inwestycję liniową wymagana jest mapa w skali 1:500 lub 1:1000, ponadto charakterystyka przedsięwzięcia o powierzchni zabudowy 800 m2 i parkingiem dla 40 stanowisk oraz oświadczeniem o braku negatywnego oddziaływania jest niewystarczająca do przeprowadzenia rzetelnej analizy. Zarzuciła, że w części graficznej nie podano sposobu zagospodarowania terenu co do usytuowania parkingu oraz ilości niezbędnych wyjazdów z drogi gminnej. Podkreśliła, że prawidłowo uzupełniony wniosek powinien charakteryzować się przede wszystkim określeniem wielkości sali bankietowej w postaci liczby miejsc konsumpcyjnych, wielkości zaplecza kuchennego zależnego od sposobu przygotowania posiłków, maksymalnej liczby pokoi dla gości wraz z łazienkami, a nie minimalnej jak podano we wniosku, określeniem rodzaju imprez umożliwiających przeprowadzenie rzetelnej analizy pod względem emisji hałasu.
Wnioskująca wskazała także, że na niewłaściwie wykonanej mapie w analizie całkowicie pominięto ustalenie kierunku głównej kalenicy dachu w stosunku do frontu działki, a obszar analizowany powiększono do momentu pojawienia się w nim obiektu o podobnym przeznaczeniu, co doprowadziło do wypaczenia idei dobrego sąsiedztwa i zastosowania pozornych zapisów w decyzji o warunkach zabudowy. Jak podkreśliła, cechy obiektu architektonicznego oddalonego o kilkaset metrów od działki nie mogą być uznane za wyznaczniki dla projektowanej zabudowy tym bardziej, gdy między obiektami istnieje mnóstwo innych.
W ocenie wnioskującej z decyzji Wójta nie wynika ponadto, aby inwestycja spełniała przesłankę dostępu do drogi publicznej, bowiem przylegająca do niej droga gminna nie musi być drogą publiczną, oraz przesłankę uznania za wystarczające dla zamierzenia budowlanego istniejącego lub projektowanego uzbrojenia terenu, ponieważ we wniosku nie określono żadnych parametrów technicznych, na podstawie których można by ustalić zapotrzebowanie na wodę, energię elektryczną i cieplną, środki łączności, odprowadzenie ścieków i gospodarowania odpadami, a także określenia wymaganej ilości miejsc parkingowych. Wnioskująca jest ponadto zdania, że Wójt wadliwie uznał brak potrzeby uzyskania dla terenu objętego inwestycją zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne z uwagi na brak przywołania dokumentu, na podstawie którego stwierdzono niewystępowanie na działce nr [..] gruntów klas IV b, V pochodzenia organicznego, które z mocy art. 11 ust. 1 tej ustawy również podlegają ochronie prawnej, a ich wyłączenie z produkcji rolnej również wymaga decyzji zezwalającej na takie wyłączenia. Wnioskująca zarzuciła także, że Wójt stwierdzając, iż decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi, nie podał jakie przepisy analizował i w oparciu, o które stwierdził ową zgodność. Z decyzji nie wynika zaś by analizie poddane zostały przepisy odrębne w zakresie przesłaniania, nasłonecznienia, ochrony pożarowej, w tym odległości między budynkami czy dopuszczalnego poziomu hałasu na granicy posesji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 maja 2017 r., nr SKO [..], wydaną na podstawie art. 156, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - zwanej dalej k.p.a., oraz art. 59, art. 60 i art. 61 ust. 1 - 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 778 ze zm.) - zwanej dalej u.p.z.p., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 12 lipca 2016 r.
Uzasadniając Kolegium wskazało, że decyzję Wójta Gminy z dnia 12 lipca 2016 r. zbadało w zakresie przesłanki wynikającej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydania tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium wyjaśniło przy tym, że rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne ale również takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.
Kolegium podkreśliło, że decyzja Wójta Gminy wydana została na podstawie art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i art. 64 ust. 1 u.p.z.p. i przepisy te stanowiły właściwą podstawę do wydania przedmiotowej decyzji.
W odniesieniu do wymogu określonego w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Kolegium zauważyło, że w dołączonej do akt sprawy analizie funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu wskazano, że obszar analizowany wyznaczony został wokół terenu inwestycji na kopii mapy zasadniczej i uznano go jako wystarczający z uwagi na występowanie w nieco dalszym sąsiedztwie planowanej inwestycji m.in. zabudowy usługowej. Z akt sprawy wynika, że front działki objętej wnioskiem to odcinek przylegający do drogi gminnej zlokalizowanej na działce nr [..] oznaczony literami H-G-D-C. Z przedłożonego załącznika graficznego jak i uzasadnienia kwestionowanej decyzji nie wynika dlaczego analizie poddany został obszar, którego odległości wokół terenu planowanego zamierzenia inwestycyjnego nie wypełniają dyspozycji przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przyjęcie granic obszaru analizowanego w wymiarze innym niż normy minimalne wymaga stosownego wyjaśnienia i uzasadnienia potrzeby ich zastosowania okolicznościami architektoniczno - urbanistycznymi danej jednostki terenowej, a brak takiego wyjaśnienia narusza przepis § 3 ust. 2 powołanego rozporządzenia, jednakże naruszenie to nie ma charakteru rażącego naruszenia. Obszar analizowany obejmuje m.in. zabudowę usługową zlokalizowaną w odległości 3,5 m do ok 28,00 m od dróg. Natomiast licznie występująca zabudowa znajdująca się w analizowanym terenie umożliwiła ustalenie parametrów dla planowanej inwestycji.
W odniesieniu do wymogu określonego w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. Kolegium wskazało, że z decyzji Wójta Gminy wynika, że teren planowanej inwestycji zlokalizowany jest bezpośrednio przy drodze gminnej stanowiącej działkę nr [..], a tym samym teren ten ma dostęp do drogi publicznej w rozumieniu art. 2 pkt. 14 u.p.z.p. Brak dokumentu o nadaniu drodze statusu drogi publicznej nie może zaś przesądzać o rażącym naruszeniu przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W odniesieniu do wymogu z art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. Kolegium wyjaśniło, że nieokreślenie takich elementów jak: wielkość sali bankietowej, liczba miejsc konsumpcyjnych, sposób przygotowania potraw i maksymalna liczba miejsc hotelowych, nie przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy w trybie przepisu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. W oparciu bowiem o ustalenia analizy, z których wynikało, że inwestor planuje budowę przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego oraz elektroenergetycznego załączając do wniosku stosowne zapewnienia dotyczące możliwości przyłączenia inwestycji do wodociągu gminnego oraz odbioru ścieków i podłączenia do sieci energetycznej organ I instancji w pkt. 4 a-g określił warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikające z przepisów odrębnych w zakresie obsługi odnośnie infrastruktury technicznej planowanej inwestycji i jej komunikacji.
W odniesieniu natomiast do wymogu określonego w art. 61 ust. 1 pkt. 4 u.p.z.p. Kolegium wskazało, że w oparciu o stanowisko organu uzgadniającego - Starosty, Wydziału Rolnictwa i Ochrony Środowiska w zakresie ochrony gruntów rolnych z dnia 8 czerwca 2016 r. jak i wyniki przeprowadzonej analizy prawidłowo przyjęto, że warunek wynikający z przepisu art. 61 ust. 1 pkt 4 został zachowany, ponieważ na podstawie rejestru gruntów ustalono, że przedmiotowa działka o nr [..], obręb [..], stanowi tereny rolne RIVb i RV, co w rozumieniu przepisu art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oznacza, że teren planowanej inwestycji nie wymagał zgody na zmianę przeznaczenia.
Z kolei w odniesieniu do wymogu wynikającego z art. 61 ust. 1 pkt. 5 u.p.z.p. Kolegium wyjaśniło, że w decyzji organu I instancji wskazano, że planowane zamierzenie inwestycyjne należy zaprojektować i zrealizować stosownie do potrzeb ochrony środowiska i zgodnie z przepisami szczególnymi, wymieniając jakie przepisy prawa należy respektować i uwzględnić przy projektowaniu i realizacji planowanej inwestycji. Mając na względzie położenie terenu inwestycji w granicach [..] Obszaru Chronionego Krajobrazu wskazano na potrzebę respektowania przepisów uchwały Sejmiku Województwa z dnia 28 kwietnia 2010 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie. Kolegium podkreśliło przy tym, że z wyników przeprowadzonej analizy wynika, że nie stwierdzono sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z przepisami odrębnymi.
Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że decyzja Wójta Gminy rozstrzyga o wykazaniu przesłanek określonych przepisem art. 61 ust. 1 pkt. 1 - 5 u.p.z.p. w sposób stanowiący podstawę do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie warunków zabudowy.
W przekonaniu Kolegium, mimo że sposób wyznaczenia obszaru analizowanego dla planowanej inwestycji nie został jasno wyjaśniony w uzasadnieniu tej decyzji, przez co organ naruszył obowiązujące w tym zakresie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to okoliczność ta nie stanowi wystarczającej podstawy do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Sam bowiem fakt błędnego wyznaczenia obszaru analizowanego, czy też błędnych ocen przeprowadzonej analizy przyjętych w decyzji, nie uzasadnia stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że również okoliczność, że w decyzji popełniono liczne błędy i uchybienia odnośnie oceny wniosku inwestora, załączonej błędnej skali mapy czy niepełnej charakterystyki wniosku inwestora odnośnie liczby miejsc konsumpcyjnych, wielkości zaplecza kuchennego itp. oraz przyjęcia zbyt dużego obszaru analizowanego w rozumieniu funkcjonującej zasady dobrego sąsiedztwa, nie powoduje, że zakwestionowana decyzja ustalająca warunki zabudowy w sposób rażący narusza przepis art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Ustalone w decyzji Wójta parametry i wskaźniki tj. linia zabudowy, wskaźnik powierzchni zabudowy, szerokość elewacji frontowej, wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej czy geometria dachu są wynikiem średnich wielkości tych parametrów zabudowy występującej w obszarze analizowanym zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego.
Ponadto, w ocenie Kolegium, całokształt materiał dowodowego wskazuje, że w sąsiedztwie planowanej inwestycji znajduje się zabudowa podobna, do której można odnieść zasadę dobrego sąsiedztwa, a ustalone w decyzji parametry dla nowej inwestycji nie odbiegają w znaczny (rażący) sposób od parametrów zabudowy istniejącej. Przedmiotowa inwestycja nie zakłóca ładu przestrzennego analizowanego terenu i stanowi kontynuację funkcji zastanej.
Dlatego też Kolegium uznało, że decyzja Wójta Gminy nie stoi w jawnej i jaskrawej sprzeczności z przepisami prawa stanowiącymi podstawę jej wydania, nie narusza w sposób rażący przepisów prawa, nie zawiera wad tkwiących w samej decyzji, nie została wydana wbrew nakazowi ustanowionemu w powołanych przepisach prawa i nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią tych przepisów prawa.
Nie zgadzając się z treścią decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego E. W. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 12 lipca 2016 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 grudnia 2017 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 5, 6 i 7, art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 59, art. 60, art. 61 ust. 1-5 u.p.z.p., utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 22 maja 2017 r., w pełni podtrzymując stanowisko wyrażone w tej decyzji.
We wniesionej do Sądu skardze na powyższą decyzję E. W. i M. W. domagały się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji wydanej w I instancji oraz wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji Wójta Gminy z dnia 12 lipca 2016 r.
Skarżące podtrzymały przy tym argumentację zawartą w złożonym w sprawie przez E. W. wniosku o stwierdzenie nieważności i podkreśliły, że Gmina, zezwalając właścicielom nieruchomości położonych przy tej samej drodze publicznej na realizację funkcji mieszkaniowej zagwarantowała, że w tym obszarze teren tych nieruchomości będzie wykorzystywany w sposób, którego intensywność wykorzystywania nie będzie inna dla żadnej z nieruchomości położonych w tym obszarze, a przynajmniej nie będzie znacząco odbiegała od pozostałych. Ta gwarancja nosi znamiona powagi rzeczy osądzonej oraz zaufania do władztwa planistycznego. Ponadto, jeżeli dowody w sprawie nie odpowiadają stanowi faktycznemu to bezwzględnie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. To rażące naruszenie prawa ogranicza przy tym możliwość korzystania z należących do nich nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi M. W., jako niebędącej stroną postępowania, i o oddalenie skargi E. W., w pełni podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga M. W. zasługuje na odrzucenie.
W myśl art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Przepis art. 157 § 2 k.p.a. stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie zaś z treścią art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak ustalono w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stronami postępowania o stwierdzenie nieważności jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2000 r., sygn. akt IV SA 2328/99, niepubl.).
Pojęcie "interesu prawnego" nie zostało dotychczas zdefiniowane w przepisach obowiązującego prawa, niemniej jednak w judykaturze sądów administracyjnych dominujące jest stanowisko, że interes prawny to osobisty, konkretny i aktualnie prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. O istnieniu tego interesu można mówić, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym. Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2148/14; wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1622/15 – dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym podmiot opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu (zob. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 537/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przypadku postępowań o ustalenie warunków zabudowy krąg stron ustalany jest w oparciu o zasadę dobrego sąsiedztwa uregulowaną w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 28 k.p.a.. Zatem stroną takiego postępowania oprócz wnioskodawcy, który niekoniecznie musi być właścicielem terenu przeznaczonego pod inwestycję, mogą być właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio lub pośrednio z nieruchomością, na której planowana jest realizacja inwestycji. Przymiot strony tych podmiotów za każdym razem musi być jednak oceniany przez pryzmat wymogów wymienionych w art. 28 k.p.a.. Sam fakt bycia właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą sąsiedniej nieruchomości nie przesądza o tym, że podmiot taki automatycznie staje się stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy. O interesie prawnym tych osób przesądza zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2665/14; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1358/14 – dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że M. W. nie posiada interesu prawnego niezbędnego do zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 grudnia 2017 r. Skarżąca M. W. nie była bowiem stroną postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy z dnia 12 lipca 2016 r., a należąca do niej nieruchomość nie sąsiaduje bezpośrednio z terenem inwestycji. Skarżąca nie wykazała ponadto, aby planowana na terenie działki nr [..] inwestycja miałaby oddziaływać na jej nieruchomość w kwestiach uregulowanych przepisami prawa materialnego. Sąd również nie dopatrzył się przepisów prawa materialnego, które regulowałyby sytuację prawną skarżącej w powiązaniu z inwestycją zaplanowaną na terenie działki nr [..].
Z uwagi na powyższe, Sąd odrzucił wniesioną w niniejszej sprawie skargę M. W., o czym orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w punkcie 2 wyroku. Jednocześnie, w punkcie 4 wyroku, Sąd na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł o zwrocie M. W. uiszczonego wpisu od skargi.
Rozpoznając zaś skargę E. W., jako osoby posiadającego niewątpliwie interes prawny do zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 grudnia 2017 r., Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.
Skarżąca E. W. domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 12 lipca 2016 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 5, 6 i 7 k.p.a.
W okolicznościach niniejszej sprawy uznać należy, że podstawy opisane w punktach 5, 6, i 7 art. 156 § 1 k.p.a. w sposób oczywisty nie zachodziły. Decyzja Wójta Gminy wydana została w zgodzie z przepisami regulującymi właściwość organów i nie była niewykonalna w dniu jej wydania. Niewykonalność decyzji jako przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. oznacza, że rozstrzygnięcie z przyczyn prawnych bądź faktycznych nie może zostać wykonane, przy czym niewykonalność ta musi istnieć już w dacie jego wydania, zaś przeszkody powodujące niewykonalność trwają cały czas aż do czasu stwierdzenia jej nieważności. Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Natomiast niewykonalność faktyczna decyzji to trwała niemożność jej wykonania z pozaprawnych przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym.
Na żadne tego rodzaju okoliczności nie wskazano we wniosku, a kwestionowana decyzja o warunkach zabudowy nadaje się do wykonania w tym znaczeniu, że wiąże ona organ wydający pozwolenie na budowę. Decyzja ta zawiera bowiem wszystkie konieczne elementy decyzji wydawanych w tym przedmiocie, które określa art. 54 w związku z art. 64 u.p.z.p.
Także zarzut wydania decyzji, której wykonanie wywołałoby czyn zagrożony karą (art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.), również nie został w żaden sposób uzasadniony we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy. Z kolei przepis art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Przesłanka z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. zachodzi wobec tego jedynie wtedy, gdy skutek wady decyzji jest ustanowiony wprost w przepisie odrębnym w postaci klauzuli nieważności. W stosunku do decyzji ustalającej warunki zabudowy takich przepisów brak.
Rozpoznając zaś przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., Sąd, nie podzielając stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażonego w kontrolowanych decyzjach, doszedł do przekonania, że w okolicznościach niniejszej sprawy ponownie rozważyć należy, czy decyzja Wójta Gminy z dnia 12 lipca 2016 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
Pojęcie ’’rażącego naruszenia prawa" stanowi tzw. klauzulę generalną, należąc do kategorii pojęć nieoznaczonych, wymagających zindywidualizowania i odniesienia się do każdego przypadku odrębnie. Rozważanie ad casum, czy ziściła się ta przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, wymaga roztrząsania konfliktu dwóch zasad – zasady stabilności decyzji ostatecznej oraz zasady praworządności. Nie jest przypadkiem, że pojęcie to budzi istotne wątpliwości, tak w doktrynie, jak i w judykaturze. W orzecznictwie wskazuje się, że gdy chodzi o rażące naruszenie prawa jako wadę decyzji, chodzi o wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć przez unicestwienie obarczonej tymi wadami decyzji administracyjnej. Dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest jednak ocena naruszenia jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1941/11, Lex nr 1341521). Ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze wnikliwego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się także, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji administracyjnej jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa, i gdy taka decyzja nie może być zaakceptowana przez organy praworządnego państwa i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.
Jakkolwiek w postępowaniu nieważnościowym badanie prawidłowości decyzji przeprowadzane jest w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący na dzień jej wydania, to jednak powyższa zasada nie znajduje zastosowania w odniesieniu do oceny społeczno-gospodarczych skutków stwierdzonego uchybienia. Z racji tego, że skutki danego aktu, jak również skutki obciążających go uchybień, mają ze swej istoty charakter następczy względem podjętego rozstrzygnięcia, przy ich ocenie nie tylko dopuszczalnym, ale wręcz koniecznym jest uwzględnienie również tych okoliczności, które nastąpiły po jego wydaniu. Skutki aktu administracyjnego obarczonego naruszeniem prawa ujawniają się bowiem dopiero od momentu jego wydania. Ani oczywistość naruszenia przepisu, ani jego charakter nie są wystarczające do uznania, że miało miejsce rażące naruszenie prawa. Obok oczywistego naruszenia prawa i charakteru przepisu, który został naruszony, jako kryterium rażącego naruszenia prawa winny być traktowane społeczno-gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją.
W tym kontekście o rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie, przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy, ma znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 513/05, Lex nr 199041). Przesłanką uznania naruszenia prawa za rażące jest więc ocena społeczno-gospodarczych skutków decyzji wydanej z obrazą prawa, polegającej na tym, że decyzji takiej nie można zaakceptować jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1043/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu decyzja Wójta Gminy z dnia 12 lipca 2016 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a dodatkowo wywoła skutki, które nie mogą zostać zaakceptowane w praworządnym państwie. Dokonując tej oceny Sąd miał przy tym na uwadze, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się również, że o rażącym naruszeniu prawa w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy można mówić w przypadku, gdy planowana zabudowa jest oczywiście sprzeczna z dotychczasowym zagospodarowaniem terenu i w jakikolwiek sposób nie daje się z nim pogodzić oraz w sytuacji, gdy nie można w żaden sposób ustalić, jaki obszar został wzięty pod uwagę przy sporządzaniu analizy (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 września 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 25/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Materialnoprawną podstawą decyzji Wójta Gminy były przepisy u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania, w szczególności zaś przepis art. 61 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten stanowił, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:
1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;
2) teren ma dostęp do drogi publicznej;
3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;
4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;
5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.
Przy czym wydanie warunków zabudowy możliwe jest jedynie w przypadku łącznego spełnienia określonych w art. 61 ust. 1 ustawy warunków (zob. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 657/06, Lex nr 322451), a niespełnienie choćby jednego z tych warunków musi prowadzić do odmowy ustalenia warunków zabudowy. Niespełnienie warunku określonego w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. wyklucza więc potrzebę badania pozostałych przesłanek określonych w art. 61 ust. 1 u.p.z.p.
Z treści art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. wynika zaś, że aby ustalić warunki zabudowy dla planowanej inwestycji musi istnieć przynajmniej jedna zabudowana działka sąsiednia dostępna z tej samej drogi publicznej. Działka sąsiednia powinna być przy tym zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Chodzi zatem o to, aby dostosować zamiary inwestycyjne do istniejących w danym miejscu standardów. Tak określona kontynuacja istniejącej już zabudowy w zakresie jej funkcji oraz cech architektonicznych i urbanistycznych wyraża wprowadzoną przez ustawodawcę zasadę tzw. dobrego sąsiedztwa, uzależniającą zmianę w zagospodarowaniu terenu od dostosowania się do cech zagospodarowania terenu sąsiedniego. Powyższa regulacja ma na celu zagwarantowanie ładu przestrzennego, określonego w art. 2 pkt 1 ustawy, jako takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, gospodarczo-społeczne, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne. Zasada dobrego sąsiedztwa oznacza zatem konieczność dostosowania nowej zabudowy do wyznaczonych przez zastany w danym miejscu stan dotychczasowej zabudowy cech i parametrów o charakterze urbanistycznym (zagospodarowanie terenu) i architektonicznym (ukształtowanie wzniesionych obiektów).
Reasumując - powstająca w sąsiedztwie zabudowanej już działki nowa zabudowa, jak i planowany nowy sposób użytkowania obiektu budowlanego, powinny odpowiadać charakterystyce urbanistycznej (kontynuacja funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, linii zabudowy i intensywności wykorzystania terenu) i architektonicznej (gabaryty i forma architektoniczna obiektów budowlanych) zabudowy już istniejącej. Określenie tej charakterystyki jest obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie warunków zabudowy. Organ ten musi zatem najpierw dokonać szczegółowej analizy zabudowy znajdującej się na działkach sąsiednich, a następnie ustalić cechy nowej zabudowy w decyzji o warunkach zabudowy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2005 r., sygn. IV SA/Wa 950/04, LEX nr 171198).
Kontynuacja funkcji, o jakiej mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, oznacza, że nowa zabudowa musi się mieścić w granicach zastanego w danym miejscu sposobu zagospodarowania terenu, w tym użytkowania obiektów. Nowa zabudowa jest zatem dopuszczalna o tyle, o ile można ją pogodzić z już istniejącą funkcją. Nie oznacza to bezwzględnego obowiązku kontynuacji dominującej funkcji zabudowy występującej w obszarze analizowanym, a wymaga jedynie, aby przy ustalaniu warunków nowej zabudowy dostosować je do cech i parametrów architektonicznych i urbanistycznych wyznaczonych przez stan dotychczasowej zabudowy tego samego rodzaju, oczywiście uwzględniając wymogi ładu przestrzennego (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 952/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Narzędziem służącym do stwierdzenia, czy w danym przypadku zachodzą przesłanki umożliwiające ustalenie warunków zabudowy, opisane w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., jest przeprowadzona w prawidłowo wyznaczonym obszarze analizowanym analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r., nr 164, poz. 1588), w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół działki budowlanej, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, obszar analizowany i przeprowadza na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1—5 u.p.z.p. (ust. 1). Granice obszaru analizowanego wyznacza się na kopii mapy, o której mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy, w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokość frontu działki objętej wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, nie mniejszej jednak niż 50 metrów (ust. 2). Przez "front działki", stosownie do § 2 pkt 5 tego rozporządzenia należy rozumieć zaś część działki budowlanej, która przylega do drogi, z której odbywa się główny wjazd lub wejście na działkę.
Przepis § 3 ust. 2 rozporządzenia wskazuje minimalne granice obszaru, który ma być analizowany pod względem funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu - granicę maksymalną organ wyznacza z kolei według własnego uznania, mając na uwadze zasadę dobrego sąsiedztwa, wynikającą z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. jak i zadeklarowaną w art. 6 ust. 2 pkt 1 tej ustawy zasadę wolności zagospodarowania terenu oraz w art. 2 pkt 1 tej ustawy aspekt ładu przestrzennego. Określenie minimalnej wielkości obszaru analizowanego daje możliwość wyznaczenia go w większym rozmiarze, jeśli jest to uzasadnione okolicznościami konkretnego przypadku, a organ w decyzji dotyczącej warunków zabudowy zobowiązany jest precyzyjnie wyjaśnić dlaczego wyznaczył właśnie taki obszar analizowany (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 919/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Logiczna bowiem interpretacja przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia, jako przepisu wykonawczego do art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, nakazuje uznać, że określone w nim odległości pomimo użycia zwrotu "w odległości nie mniejszej niż" stanowią w zasadzie limit (górną granicę) rozmiarów obszaru analizowanego, poza którymi inwestor może poszukiwać tzw. dobrego sąsiedztwa ("działki sąsiedniej") jedynie w szczególnie uzasadnionych sytuacjach (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 637/09, Lex nr 559708).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1334/09 (Lex nr 741383) wyjaśnił, że o wielkości obszaru wyznaczonego do analizy i "rozciągnięcia" tego obszaru w określonym kierunku mogą decydować m.in. takie względy jak istnienie zabudowy (czasami bardzo licznej) jedynie w jednym kierunku od granicy działki, oddzielenie działek przyjętych do analizy drogą publiczną, skrzyżowaniem dróg publicznych, różnorodność zabudowy, duże odległości między budynkami znajdującymi się na sąsiednich działkach.
W niniejszej sprawie, na co zwróciło uwagę Kolegium, wyznaczenie obszaru analizowanego wskazuje na naruszenie § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Należy zwrócić uwagę na okoliczność, że w przedmiotowym postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji o warunkach zabudowy analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu sporządzona została dwukrotnie przez tego samego biegłego mgr inż. arch. Ł. W. Dwukrotnie określano także obszar analizowany. W pierwszej wersji obszar analizowany obejmował teren w formie okręgu, obejmujący proporcjonalnie obszar planowanej inwestycji, zaś autor analizy w jej wynikach wyraźnie stwierdził, że "planowane zamierzenie budowlane jest nie do pogodzenia z istniejąca funkcją zabudowy w sąsiedztwie terenu inwestycji. Wobec powyższego wnioskowana inwestycja nie mieści się nawet w szerokim rozumieniu pojęcia kontynuacji funkcji zabudowy." (str. 7a akt adm.). Pomimo tak jednoznacznego stanowiska została sporządzona ponowna analiza, poprzedzona ponownym wyznaczeniem obszaru analizowanego, tym razem obejmującego obszerny teren o nieregularnym kształcie na południe od planowanej inwestycji, gdzie znajduje się także zabudowa usługowa. Tym razem autor analizy lakonicznie, bez analizy tej funkcji, stwierdził, że "planowana budowa sali bankietowej jest tożsama z istniejącą w obszarze analizy oraz sąsiednim, funkcją zabudowy"
Przedmiotowa analiza nie wskazuje sposobu obliczenia granic obszaru analizowanego oraz nie uzasadnia przyjętej odległości, której parametrów również nie przedstawiono, a która wskazuje na wyznaczenie jej poza minimalnymi granicami. Z analizy nie wynika także jaki odcinek działki zainwestowanej uznano za front działki dla obliczenia granic obszaru analizowanego. Domyślać się można jedynie, z uwagi na przyjęte na mapie odległości obszaru analizowanego, że za front działki przyjęto dwa odcinki działki zainwestowanej oznaczone na mapie zasadniczej dołączonej do analizy jako H-G i D-C, sumując obie wartości. Jednakże kształt działki i zlokalizowanie wjazdu głównego do działki na odcinku H-G wskazywałby na potrzebę uznania za front działki jedynie tego odcinka. Ustalenie bowiem wjazdu głównego determinuje ustalenie frontu działki. Przedmiotowa analiza wątpliwości tych również nie wyjaśnia.
Powyższe nasuwa zaś wątpliwości, czy ponowne wyznaczenie obszaru analizy w odmienny od pierwotnego sposób nie służyło jedynie takiemu poszukiwaniu funkcji, cech i parametrów zabudowy, które mogłyby uzasadnić formalną dopuszczalność lokalizacji zabudowy o cechach i parametrach wnioskowanych przez inwestora. Oznaczony w obszarze analizowanym teren zabudowy usługowej znajduje się bowiem w bardzo dużej odległości od granic terenu działki inwestycyjnej, wyniki analizy nie wskazują też na jaki charakter mają znajdujących się w tym terenie usług oraz ich podobieństwo do funkcji planowanej. Należy zwrócić także uwagę na zawarte w wynikach analizy sformułowanie "istniejącą w obszarze analizy oraz sąsiednim, funkcją zabudowy" (str. 10a akt adm.). nie wynika z niego, czy podobna funkcja występuje w obszarze analizowanym czy też poza tym obszarem.
Natomiast w przekonaniu Sądu oczywistym jest, że zaplanowana na terenie działki nr [..] sala bankietowa nie będzie stanowiła kontynuacji funkcji dla zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej zlokalizowanej w pobliżu działki inwestycyjnej, jak i nie będzie stanowiła jej uzupełnienia.
Zabudowa zagrodowa stanowi zespół budynków i budowli zlokalizowanych w obrębie działki siedliskowej. To zabudowa tworząca zagrodę, a więc budynki i budowle skoncentrowane wokół wspólnego obejścia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2860/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Działka siedliskowa to taka działka, na której rolnik mieszka i pracuje, a zabudowa zagrodowa to zespół zabudowań na tej działce składający się z domu mieszkalnego i budynków gospodarczych (stodoły, obory, spichlerze). Tak więc na zabudowę zagrodową składa się zawsze zespół budynków, z których przynajmniej jeden musi mieć charakter mieszkalny w obrębie jednego podwórza. Rzeczona zabudowa to w szczególności budynki mieszkalne, gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych bądź w gospodarstwach leśnych (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2860/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zabudowa zagrodowa to, jak słusznie definiuje się np. w § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach leśnych.
Zabudowa jednorodzinna to z kolei, zgodnie z § 3 pkt 2 powołanego rozporządzenia jeden budynek mieszkalny jednorodzinny lub zespół takich budynków, wraz z budynkami garażowymi i gospodarczymi Zabudowa zagrodowa i zabudowa jednorodzinna różnią się względem siebie co do parametrów i cech zabudowy (jak choćby rozmieszczenia poszczególnych budynków), a odmienności te muszą być brane pod uwagę przy ocenie spełnienia koniecznego warunku, jakim jest kontynuacja funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu.
W obszarze zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej dopuszczalne jest wprowadzenie usług towarzyszących takiej zabudowie tj. sklepy, zakłady fryzjerskie, piekarnie, przedszkola, szkoły a więc usług niezbędnych do zaspokojenia przez mieszkańców tego terenu potrzeb życia codziennego. Potrzeb takich nie będzie zaś realizować sala bankietowa. Co więcej, charakter i rozmiary sali bankietowej pozwala na stwierdzenie, że będzie ona utrudniać mieszkańcom terenu zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej jednorodzinnej, normalne korzystanie z należących do nich nieruchomości.
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że przyjęte w decyzji Wójta Gminy z dnia 12 lipca 2016 r. rozwiązania, o których mowa powyżej, nie są możliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie, czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia 7 grudnia 2017 r. nie rozważyło.
Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., orzekł w punkcie 1 wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
O zwrocie skarżącej E. W. kosztów postępowania Sąd orzekł w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
.