II SA/Bk 410/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 września 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 5 kwietnia 2023 r. nr WOP.7722.20.2023.MM w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. dokonał w dniu 8 sierpnia 2022 r. kontroli na działce nr geod. [...] w m. M. gm. S., w wyniku której ustalił, że na tej nieruchomości prowadzone są roboty budowlane i roboty ziemne. Dokonano niwelacji terenu na działkach o nr geod. [...] i [...] do kilku metrów wysokości. Na płycie betonowej o wymiarach 5,0 x 7,0 m, wykonanej na działce nr geod. [...], ustawiono trzy stalowe kontenery o wymiarach: 6,06 x 2,43 m i wysokości 2,90 m; 6,03 x 2,41 m i wysokości 2,63 m oraz 2,50 x 2,10 m i wysokości 2,30 m. W jednym z kontenerów znajduje się sterownia węzła betoniarskiego. W odległości ok. 30 m od tych kontenerów, w kierunku północnym, znajdują się dwa kontenery stalowe o łącznych wymiarach 16,5 x 2,8 m, posadowione na płycie betonowej, stanowiące elementy węzła betoniarskiego (zasyp kruszywa). Przy wjeździe na działkę znajduje się kontener stalowy o wymiarach 4,0 x 2,0 m i wysokości 2,30 m. Od strony drogi wojewódzkiej wykonano ogrodzenie betonowe. Na działce znajduje się staw o wymiarach ok. 35,0 x 20,0 m, wykopany w gruncie torfowym. Przy kontenerach technicznych (3 szt.) znajduje się agregat prądotwórczy oraz luźno położone elementy kratownicy stalowej. Przy ogrodzeniu znajdują się kręgi betonowe (kilkanaście sztuk). Obecne podczas kontroli przedstawicielki Urzędu Marszałkowskiego w Białymstoku Departament Ochrony Środowiska wskazały, że działki objęte kontrolą położone są na Obszarze Chronionego Krajobrazu Pojezierze S., na którym obowiązują zakazy dotyczące zmiany rzeźby terenu, zmiany stosunków wodnych oraz wydobycia do celów gospodarczych skał, w tym m.in. torfu. Skala zaobserwowanych prac wskazuje na możliwość złamania powyższych zakazów.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. ustalił ponadto, że poprzednia właścicielka działki o nr geod. [...] w M. – U.W. dokonała w Starostwie Powiatowym w S. skutecznego zgłoszenia z 2 lutego 2021 r. znak: AB.6743.13.2021, obejmującego zamiar budowy na ww. działce budynku gospodarczego o wymiarach 7,0 x 5,0 m i wysokości 4,80 m, na fundamencie betonowym, o konstrukcji murowanej, z więźbą dwuspadową, drewnianą, krytą blachą. Zgłoszenie obejmowało również realizację dwóch kontenerów stalowych o wymiarach 3,0 x 4,0 m i 2,0 x 12,0 m o wysokości 3,0 m, bez dachów, przykrytych brezentem, nietrwale związanych z gruntem. Decyzją z 10 stycznia 2022 r. znak: AB.6743.374.2021 Starosta S. przeniósł prawa i obowiązki wynikające z tego zgłoszenia na rzecz S.G., jako nowego inwestora.

Ustalono także, że działka o nr geod. [...] w m. M. jest objęta uchwałą nr [...] Rady Gminy S. z 19 grudnia 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S., ze zmianami wprowadzonymi uchwałą nr [...] Rady Gminy S. z 28 lutego 2011 r. Działka ta stanowi w części tereny rolne oznaczone na rysunku planu symbolem R oraz w części tereny urządzeń technicznych oznaczone na rysunku planu symbolem TE. W zakresie przeznaczenia podstawowego w obszarach TE przewiduje się utrzymanie istniejących urządzeń technicznych niezbędnych do zaopatrzenia terenów budowlanych w media lub usuwania odpadów, z możliwością przebudowy i rozbudowy, zgodnie z wymogami współczesnych technologii i wymagań przepisów szczególnych. W zakresie przeznaczenia podstawowego w wyznaczonych obszarach TE przewiduje się lokalizację urządzeń technicznych niezbędnych do zaopatrzenia terenów budowlanych w media (§ 64 planu).

Powyższe ustalenia skutkowały wszczęciem w dniu 17 sierpnia 2022 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., z urzędu, postępowania administracyjnego w sprawie legalności i zgodności z przepisami wykonanych robót budowlanych na działce o nr geod. [...] (stanowiącej współwłasność D.G. i S.G) oraz działce o nr geod. [...] (stanowiącej własność Z.W.), położonych w m. M., gm. S.

Postanowieniem z 16 września 2022 r. nr NB.5040.6.2022, wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wstrzymał roboty budowlane, polegające na budowie węzła betoniarskiego, na działkach nr geod. [...] i [...] w m. M. gm. S., stanowiących własność D.G i S.G. oraz Z.W. Ponadto w sentencji postanowienia została zawarta informacja o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni liczonych od dnia doręczenia postanowienia, a także o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej.

Zażalenie na to postanowienie wniosła Z.W. i podniosła, że jest nim zaskoczona, gdyż wstrzymuje się nim roboty budowlane na jej działce nr [...], o których nic nie wie. Wskazała, że nigdy nie występowała o jakiekolwiek zgody na roboty budowlane, w tym węzła betoniarskiego. Nie prowadziła też na niej żadnych prac ziemnych ani budowlanych oraz nie udostępniała tego terenu osobom trzecim. Jest zaskoczona, że ktoś naruszył jej własność. Mieszka w S1. i nie miała powodu, żeby pilnować ziemi ornej. Jeżeli chodzi o działkę nr [...], to aktualnie jest ona własnością D.G. i S.G.. Działka ta została przez nich nabyta 15 czerwca 2021 r. od córki Z.W.

Zażalenie na to postanowienie wniósł także S.G. i stwierdził, że jest ono całkowicie bezzasadne i fałszywe. Podniósł, że na zakupionej działce nr [...] wykonana była płyta fundamentu pod budynek gospodarczy oraz pod kontenery, na co poprzedni właściciel miał niezbędne pozwolenia. Nowi właściciele wykonali dokumentację techniczną na budowę ziemnego stawu zasilanego wodami gruntowymi i uzyskali niezbędne pozwolenia. W dniu 10 stycznia 2022 r. zgłoszenie zostało przeniesione na nowych właścicieli. W związku z tym we wrześniu 2022 r. zostały przywiezione materiały do budowy budynku gospodarczego murowanego (zgodnie ze zgłoszeniem) oraz także zgodnie ze zgłoszeniem zostały ustawione dwa kontenery. Natomiast kontener socjalny i na narzędzia służy tymczasowo do budowy ogrodzenia. Agregat prądowy służy zaś do spawania bram oraz części ogrodzenia. Wskazano, że w kwestii budowy węzła betoniarskiego niezbędne są dwa główne czynniki: mieszalnik do betonu jako podstawa węzła i silosy do cementu. Bez tych urządzeń wszystko inne nie jest węzłem betoniarskim.

Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 8 listopada 2022 r. nr WOP.7722.110.2022.MM uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ wskazał na konieczność ustalenia, kto jest inwestorem robót budowlanych. Jednocześnie organ odwoławczy podzielił stanowisko odnośnie zakwalifikowania przedmiotu sprawy jako samowolnej realizacji węzła betoniarskiego.

Ponownie rozstrzygając sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., dokonał w dniu 19 grudnia 2022 r. oględzin, w wyniku których ustalił, że na działkach o nr geod. [...] i [...] położonych w m. M., gm. S. wykonane są roboty budowlane i ziemne - niwelacyjne. Stan zaawansowania robót nie uległ zmianie od stanu ustalonego podczas kontroli dokonanej w dniu 8 sierpnia 2022 r.

Obecna podczas oględzin Z.W., właścicielka działki o nr geod. [...], oświadczyła że działkę nr [...] sprzedała w imieniu córki U.W. panom G.: S. i D. Natomiast na działce nr [...] nie wykonywała jakichkolwiek prac budowlanych i ziemnych, ani nie udzielała zgody na ich wykonywanie. Strona nie pamięta stanu pierwotnego działki. Nie jest inwestorem na tej działce.

Z kolei obecny podczas oględzin S.G., współwłaściciel działki o nr geod. [...], oświadczył że prace prowadzone są zgodnie z dokumentacją techniczną i projektem. Staw w 3/4 jest wykonany, ziemia jest rozplanowywana na działce nr [...], co w oczywisty sposób zmienia ukształtowanie terenu (projekt stawu do wglądu). Na działce wykonywane jest ogrodzenie, w październiku została wykonana brama, dostarczono materiały - silikaty do budowy budynku gospodarczego. Kontenery są tymczasowe, służą na czas budowy do przechowywania narzędzi budowlanych, słupków ogrodzeniowych. Jedynym inwestorem na działce o nr geod, [...] w M. jest strona, tj. S.G. Na działce nr [...] znajdują się dwie płyty fundamentowe, które zostały naniesione na mapy geodezyjne. Dalsze kopanie stawu zgodnie z projektem będzie wykonywane na wiosnę. Prace na działce [...] zostały rozpoczęte w 2021 r. w miesiącu czerwiec-lipiec.

S.G. oświadczył ponadto, że nie jest inwestorem na działce o nr geod. [...], nie jest ona jego własnością. Obok działki nr [...] przy skarpie znajduje się droga i na prośbę sąsiada zniwelowane zostało ok. 0,5 m wysokości ziemi (wyrównane), żeby mógł wygodnie ciągnikiem dojeżdżać do swego pola. Wykonał to S.G. na prośbę sąsiada. Na działce nr [...] znajduje się pole tak, jak jest od kilku lat.

W toku postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. ustalił, że poprzednia właścicielka działki o nr geod. [...] w M. – U.W. występowała w lutym 2021 r. do Starostwa Powiatowego w S. z wnioskiem o zezwolenie na wyłączenie ww. działki z produkcji rolniczej, celem rozpoczęcia w marcu 2021 r. budowy budynku gospodarczego z rezerwą terenu na dwa kontenery stalowe. Przeniesienie własności tej działki z U.W. na D.G. i S.G nastąpiło w dniu 10 czerwca 2021 r. aktem notarialnym Rep. A nr [...]. Właściciel działki [...] nie występował do Starosty S. z wnioskiem o zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej.

W dniu 26 stycznia 2023 r. S.G. dostarczył do organu pierwszej instancji stronę aktu notarialnego z 10 czerwca 2021 r., która potwierdza, że w dacie sprzedaży działki o nr geod. [...] znajdowały się na niej fundamenty pod budynek gospodarczy oraz pod kontener a także zaświadczenie z 30 grudnia 2021 r. o dokonaniu zgłoszenia wodnoprawnego wykonania urządzenia wodnego – stawu.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wydał w dniu 31 stycznia 2023 r. postanowienie nr NB.5040.6.2022, którym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy, wstrzymał S.G. roboty budowlane, polegające na budowie węzła betoniarskiego na działkach nr geod. [...] i [...] w m. M. gm. S. Jednocześnie w sentencji postanowienia organ pierwszej instancji poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego i o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego.

W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że roboty ziemne i budowlane wykonane na działce o nr geod. [...] oraz roboty ziemne wykonane na działce nr geod. [...] w m. M. gm. S. stanowią rozpoczęcie budowy budowli w postaci węzła betoniarskiego poprzez: wykonanie niwelacji o dużej skali na działkach o nr geod. [...] i [...] (na obszarze ok. 0,5 ha), budowę tymczasowych obiektów, a także przez wykonanie betonowych płyt fundamentowych i montażu urządzeń technologicznych wchodzących w skład betoniarni m.in. zasyp kruszywa. Stwierdzono, że fakt legitymowania się przez inwestora skutecznym zgłoszeniem robót budowanych dotyczącym budowy budynku gospodarczego oraz dwóch stalowych kontenerów bez dachu przykrytych brezentem, a także zaświadczeniem z Wód Polskich o braku sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego wykonania urządzenia wodnego - stawu, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Wykonywana inwestycja wymagała bowiem uzyskania pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiada.

Zażalenie na to postanowienie złożył S.G. i ponownie stwierdził, że jest ono bezzasadne i fałszywe. Podniósł, że przedstawił dokumenty i projekty, które był niezbędne do prowadzenia przedmiotowych prac. Wszystko było legalnie i prawidłowo przeprowadzone.

Postanowieniem z 5 kwietnia 2023 r. nr WOP.7722.20.2023.MM Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko w zakresie zakwalifikowania przedmiotu niniejszej sprawy jako samowolnej realizacji węzła betoniarskiego na działkach o nr geod. [...] i [...] w m. M. gm. S. Powyższe potwierdzają ustalenia kontroli z 8 sierpnia 2022 r., a także oględzin, dokonanych 19 grudnia 2022 r. w zestawieniu z dokumentami zgłoszenia z 2 lutego 2021 r.

Stwierdzono, że węzeł betoniarski jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy, a zatem jego realizacja wymaga wcześniejszego uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Inwestor – S.G. nie legitymuje się wymaganym pozwoleniem na budowę. Dokonane przez U.W. skuteczne zgłoszenie z 2 lutego 2021 r., przeniesione na S.G., obejmowało murowany budynek o wymiarach 7,0 x 5,0 m (z dachem dwuspadowym, krytym blachą) oraz dwa kontenery stalowe o wymiarach 4,0 x 3,0 m i 12,0 x 2,0 m. Zamiast wskazanej zabudowy na działce o nr geod. [...] w m. M. powstały inne obiekty budowlane. Na płycie fundamentowej o wymiarach 7,0 x 5,0 m zamiast budynku gospodarczego, objętego tym zgłoszeniem, zrealizowane zostały trzy kontenery stalowe, w tym sterownia węzła betoniarskiego. Z kolei wykonane dwa kontenery stalowe różnią się wymiarami od kontenerów wskazanych w zgłoszeniu, zaś w jednym z nich znajduje się zsyp kruszywa, co jednoznacznie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. Ponadto na przedmiotowej działce, przy drodze, w rogu nieruchomości jest jeszcze jeden kontener stalowy o wymiarach 4,0 x 2,0 m, także nie objęty zgłoszeniem dokonanym przez U.W..

Organ odwoławczy stwierdził również, że wykonane roboty ziemne - niwelacja terenu na działkach o nr geod. [...] i [...] w m. M. mają związek z wykonanymi w warunkach samowoli budowlanej robotami budowlanymi, na co wskazuje teren, na którym dokonano niwelacji. Teren ten został oznaczony kolorem żółtym na szkicach, sporządzonych przez organ pierwszej instancji. W ocenie organu ustalenia we wskazanej kwestii stanowią zaprzeczenie twierdzeń S.G., zawartych w protokole oględzin z 19 grudnia 2022 r. oraz zażaleniu z 20 lutego 2023 r., odnośnie przyczyny niwelacji wykonanej na działce o nr geod. [...] w m. M., stanowiącej własność Z.W. (zgodnie z tymi twierdzeniami niwelacja ta została dokonana na prośbę sąsiada celem ułatwienia dojazdu do pola).

Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił także stanowisko, że legalizację należy umożliwić inwestorowi S.G., zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy.

Reasumując stwierdzono, że zaskarżone postanowienie zostało wydane prawidłowo, zarówno pod względem przedmiotowym, jak podmiotowym. Organ pierwszej instancji zawarł w zaskarżonym postanowieniu wszystkie elementy wymagane art. 48 ust. 3 ustawy. Dodatkowo organ odwoławczy poinformował, że jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin na złożenie wniosku o legalizację biegnie od dnia, w którym postanowienie stało się ostateczne. Tym samym termin do złożenia wniosku o legalizację liczony jest od 5 kwietnia 2023 r. Brak takiego wniosku będzie skutkował nakazem rozbiórki, zgodnie z art. 49e pkt 1 ustawy. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje biegu tego terminu.

W odpowiedzi na zarzuty zawarte w zażaleniu wskazano, że dokumenty, na które powołuje się strona, nie świadczą o legalnym wykonywaniu przedmiotowych robót budowlanych i ziemnych. Stanowisko organów nadzoru budowlanego obydwu instancji potwierdza dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach sprawy.

Skargę na to postanowienie do sądu administracyjnego wniósł S.G. i zarzucił, że postanowienia organów obydwu instancji są bezzasadne. Wyjaśnił, że nieruchomość została zakupiona 10 czerwca 2021 r. Na zakupionej działce [...] wykonana była płyta fundamentowa pod budynek gospodarczy, jak też płyta fundamentowa pod kontenery, na co poprzedni właściciel posiadał niezbędne pozwolenia. W dniu 10 stycznia 2022 r. właściciele otrzymali decyzję, która przenosi prawa i obowiązki wynikające ze zgłoszenia wobec, którego organ nie wniósł sprzeciwu. Po uzyskaniu niezbędnych i przewidzianych prawem projektu oraz pozwolenia na budowę stawu, zostały wykonane prace ziemne zgodnie z projektem oraz został wyrównany teren działki materiałem pozyskanym z wykopu stawu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. całkowicie nieświadomy, że właściciele działki [...] posiadają projekt oraz pełną dokumentację techniczną oraz zaświadczenie Wód Polskich na budowę stawu wodnego o powierzchni 990 m2 i głębokości 2,7 m, przerażony ogromem prac, dokonał w dniu 8 sierpnia 2022 r. wraz z przedstawicielami Urzędu Marszałkowskiego w Białymstoku Departamentu Ochrony Środowiska kontroli nie powiadamiając o tym właściciela działki. Nadto złożono doniesienie do Prokuratury o naruszeniu zakazu obowiązującego na terenie obszaru chronionego (pojezierze S.), dotyczące zmiany rzeźby terenu na działkach [...] i [...]. Po rozpoznaniu sprawy i gruntownej analizie dokumentów, projektów SR w A. całkowicie uniewinnił skarżącego od popełnionego czynu. Wszelkie działania przeprowadzone na działce odbyły się zgodnie z prawem i poparte są niezbędną dokumentacją. Do skargi dołączono: prawomocny wyrok SR w A. z 14 kwietnia 2023 r. o uniewinnieniu skarżącego od popełnienia czynu z art. 127 pkt 1 lit. d ustawy o ochronie przyrody; zaświadczenie Wód Polskich z 30 grudnia 2021 r. i decyzję z 10 stycznia 2022 r. o przeniesieniu praw i obowiązków wynikających ze zgłoszenia z 2 lutego 2021 r.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga podlega oddalaniu, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane bez naruszenia przepisów prawa materialnego oraz po przeprowadzeniu postępowania nie naruszającego procedury administracyjnej, w którym doszło do wyjaśnienia w sposób właściwy okoliczności sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., powoływanej dalej powoływana jako P.p.s.a.). Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest wydane w postępowaniu administracyjnym postanowienie, na które służy zażalenie, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 P.p.s.a. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z 31 stycznia 2023 r., którym wstrzymano inwestorowi – S.G. roboty budowlane, polegające na budowie węzła betoniarskiego na działkach nr geod. [...] i [...] w m. M. gm. S.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa). Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę (pkt 1); w postanowieniu tym informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3); na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie (ust. 4).

Prawidłowo stosując powyższe przepisy organy nadzoru budowlanego wstrzymały prowadzenie dalszych robót budowlanych oraz poinformowały skarżącego o możliwości złożenia wniosku o legalizację, co w przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji jest możliwe w terminie 30 dni od dnia orzeczenia wydanego w drugiej instancji, czyli orzeczenia ostatecznego (art. 48a ust. 3 ustawy). Skarżący, zgodnie z art. 48 ust. 3 ustawy, został również bez naruszenia prawa pouczony o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej oraz sposobie jej obliczenia.

Jak wynika z ustaleń organów nadzoru budowlanego skarżący na działce nr [...] prowadzi roboty budowlane i ziemne a na działce nr [...] roboty ziemne. Na obu działkach dokonano niwelacji terenu do kilku metrów wysokości. Na płycie betonowej o wymiarach 5,0 x 7,0 m, wykonanej na działce nr geod. [...], ustawił trzy stalowe kontenery o wymiarach: 6,06 x 2,43 m i wysokości 2,90 m; 6,03 x 2,41 m i wysokości 2,63 m oraz 2,50 x 2,10 m i wysokości 2,30 m. W jednym z kontenerów znajduje się sterownia węzła betoniarskiego. W odległości ok. 30 m od tych kontenerów, w kierunku północnym, ustawił dwa kolejne kontenery stalowe o wymiarach 16,5 x 2,8 m, posadowione na płycie betonowej, stanowiące elementy węzła betoniarskiego (zasyp kruszywa). Przy wjeździe na działkę znajduje się kolejny (6) kontener stalowy o wymiarach 4,0 x 2,0 m i wysokości 2,30 m. Od strony drogi wojewódzkiej wykonano ogrodzenie betonowe. Na działce znajduje się staw o wymiarach ok. 35,0 x 20,0 m, wykopany w gruncie torfowym. Przy kontenerach technicznych (3 szt.) znajduje się agregat prądotwórczy oraz luźno położone elementy kratownicy stalowej. Przy ogrodzeniu znajdują się kręgi betonowe (kilkanaście sztuk).

Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym w szczególności w protokołach kontroli z 8 sierpnia 2022 r., oględzin z 19 grudnia 2022 r., dokumentacji fotograficznej oraz szkicu sytuacyjnego.

Sąd podziela stanowisko organów w zakresie kwalifikacji wykonanych robót budowlanych, jako węzła betoniarskiego stanowiącego budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b i pkt 3 ustawy. Skarżący podważając to stanowisko twierdzi, że węzeł betoniarski musi składać się z dwóch niezbędnych elementów: mieszalnika do betonu jako podstawa węzła i silosów do cementu. W sprawie niniejszej nie ma tych elementów stąd nie można mówić, że inwestycja stanowi węzeł betoniarski. Odnosząc się to tego wskazać należy, że węzeł betoniarski jest urządzeniem technicznym składającym się z różnych elementów. Bez wątpienia, tak jak twierdzi skarżący, kompletny węzeł betoniarski powinien składać się z mieszalnika do betonu i silosów do cementu. W sprawie niniejszej tych elementów nie ma na spornej działce, gdyż mamy w niej do czynienia z rozpoczęciem budowy budowli w postaci węzła betoniarskiego. Świadczą o tym montaż następujących elementów technologicznych wchodzących w skład betoniarni: sterowania węzła betoniarskiego oraz zasyp kruszywa. Elementy tez zostały umieszczone w kontenerach, co przeczy także twierdzeniem skarżącego, że kontenery mają charakter tymczasowy i służą wyłącznie jako zaplecze socjalne i miejsce na przechowywanie narzędzi. Prawidłowo także przyjęto, że wykonanie niwelacji o dużej skali na działkach nr [...] i [...] (na obszarze około 0,5 ha) ma związek z wykonanymi w warunkach samowoli budowlanej robotami budowlanymi. Nie zasługują, zdaniem sądu, twierdzenia skarżącego że niwelacja została wykonana w związku z budową stawu. Staw został wykonany na działce nr [...] i jak wynika z zaświadczenia Wód Polskich budowa stawu mieści się w granicach nieruchomości inwestora. Niwelacja terenu została zaś wykonana także na działce nr [...]. Na aprobatę nie zasługuje także argumentacja dotyczącego tego, że niwelacja terenu na działce nr [...] została wykonana na prośbę sąsiada, celem ułatwienia mu dojazdu do pola. Jak wynika ze zdjęć dołączonych do akt sprawy niwelacja terenu na obu działkach jest dokonana na jednym spójnym obszarze. Nie można przyjąć, że niwelacja na terenie działki nr [...] nie ma związku z robotami budowlanymi prowadzonymi na działce [...]. Obszar tej niwelacji wyklucza twierdzenie, że jej celem było ułatwienie sąsiadowi dojazdu do pola.

Taka kwalifikacja węzła betoniarskiego jako budowli znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA (vide: wyroki z: 9 czerwca 2014 r., II OSK 53/13; 27 września 2016 r., II OSK 3170/14; 27 września 2017 r., II OSK 153/16, pub. CBOSA).

W rezultacie prawidłowe było wnioskowanie organów co do wymogu uzyskania pozwolenia na budowę dla zrealizowania spornej inwestycji, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Sporny obiekt budowlany, będący budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3, nie jest zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor nie legitymuje się takim pozwoleniem. Zdaniem skarżącego wszystkie roboty budowlane zostały wykonane legalnie, gdyż:

- niwelacja terenu na działce [...] została wykonana w związku z budową stawu ziemnego zasilanego wodami gruntowymi – budowa stawu zostało skutecznie zgłoszona;

- niwelacja terenu na działce [...] została wykonana na prośbę sąsiada, żeby mógł dojechać wygodnie ciągnikiem do swojego pola;

- fundament pod budynek gospodarczy oraz pod dwa kontenery a także ustawienie tych dwóch kontenerów zostały wykonane zgodnie ze zgłoszeniem poprzedniej właścicielki, które to zgłoszenie zostało przeniesione na skarżącego;

- natomiast dwa pozostałe kontenery mają charakter tymczasowy, jeden ma charakter socjalny a drugi przeznaczony jest na narzędzia i służy do budowy ogrodzenia;

- agregat prądowy służy zaś do spawania bram oraz części ogrodzenia.

Stanowisko skarżącego nie może być uwzględnione. Skuteczne zgłoszenie, na które wskazuje skarżący, dokonane przez poprzednią właścicielkę działki nr [...] nie ma znaczenia w sprawie, albowiem zakres tego zgłoszenia nie koresponduje ze stanem faktycznym sprawy. Zgłoszenie dotyczyło wykonania budynku gospodarczego na betonowym fundamencie o wymiarach 7,0 x 5,0 oraz dwóch kontenerów o wymiarach 3 x 4 m i 2 x 12 m i wysokości 3 m. Inwestor nie wykonał budynku gospodarczego. Na płycie fundamentowej o wymiarach 5,0 x 7,0 m na której miał być posadowiony budynek gospodarczy zrealizowane zostały trzy kontenery stalowe, w tym sterowania węzła betoniarskiego. Z kolei dwa kontenery stalowe różnią się wymiarami od kontenerów zgłoszonych, zaś w jednym z nich znajduje się zasyp kruszywa. Nadto na działce przy drodze w rogu znajduje się kontener stalowy o wymiarach 4,0 x 2,0 m nie objęty zgłoszeniem. W sumie na działce znajduje się 6 kontenerów zamiast dwóch i brak jest budynku gospodarczego. Zgłoszenie nie obejmowało także robót ziemnych (niwelacyjnych), w tym także tych wykonanych na działce nr [...] stanowiącej własność Z.W. W sprawie niniejszej jedynie staw został wykonany na podstawie skutecznego zgłoszenia.

Podnieść należy, że w orzecznictwie NSA ugruntowany jest pogląd, że zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonane w warunkach uzasadniających stosowanie art. 48 ustawy, chyba że rzeczywistym zamiarem inwestora było obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę (vide: wyrok NSA z 27 września 2017 r., II OSK 153/16, pub. CBOSA). W niniejszej sprawie postępowanie legalizacyjne dotyczyło jednak innych robót budowlanych (innego obiektu budowlanego), niż wskazane w zgłoszeniu. Poza tym, realizacja węzła betoniarskiego na podstawie zgłoszenia dotyczącego budynku gospodarczego na narzędzia rolnicze oraz dwóch kontenerów, musiałaby być uznana za działanie podjęte z zamiarem obejścia prawa.

W takich warunkach, wobec stwierdzenia samowoli budowlanej zrealizowanej pomimo braku wymaganego pozwolenia na budowę dla węzła betoniarskiego, organy nadzoru budowlanego zasadnie zastosowały w sprawie procedurę określoną w art. 48 ust. 3 ustawy. Prawidłowo także umożliwiono legalizację – inwestorowi S.G. – zgodnie z art. 52 ustawy.

Wpływu na wynik postępowania niniejszego nie ma dołączony do skargi wyrok sądu karnego na podstawie którego skarżący został uniewinniony od popełnienia czyny z art. 127 pkt 1 lit. d ustawy o ochronie przyrody. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 11 P.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Natomiast ww. wyrokiem sąd karny uniewinnił skarżącego, a zatem jego ustalenia nie wiążą sądu administracyjnego. Nadto wyrok ten nie może skutkować zaprzestaniem prowadzenia procedury legalizacyjnej w oparciu o przepisy ustawy – Prawo budowlane w celu umożliwienia inwestorowi legalizacji stwierdzonej samowoli budowlanej. W przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej organy nadzoru budowanego zobowiązane są zainicjować postępowanie legalizacyjne zgodnie z art. 48 ustawy. Celem przedmiotowej regulacji nie jest stosowanie represji (temu służą przepisy karne), ale dążenie do doprowadzenia samowoli budowlanej do zgodności z prawem. Przesłanką wszczęcia postępowania z art. 48 jest w każdym przypadku brak ważnego i wymaganego prawem - w momencie trwania budowy - pozwolenia lub zgłoszenia albo wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia. Legalizacja samowoli budowlanej zależy w dużej mierze od woli samego inwestora, wdrożenie procedury legalizacyjnej nie jest bowiem jego obowiązkiem, lecz jedynie uprawnieniem (vide: wyroki: NSA z 28 stycznia 2016 r., II OSK 1309/14; WSA w Łodzi z 3 listopada 2010 r., II SA/Łd 990/10, pub. CBOSA). Postanowienie o wstrzymaniu budowy otwiera możliwość legalizacji obiektu budowlanego.

Mając powyższe na uwadze skargę oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a.