Uchwała SN z 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96 - jak powołują ją inne sądy

„… r., III CZP 8/93, OSNCP 1993, nr 9, poz. 153 i z dnia 11 października 1996 r., III CZP 76/96, OSNC 1997, Nr 2, poz. 16 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNAPUS 1997, Nr 14, poz. 249).”

„Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996 r. (sygn. II PZP 3/96), o rozpoczęciu biegu 10 - letniego terminu przedawnienia decyduje w każdym wypadku zdarzenie wyrządzające szkodę.”

„XI 6 1996 r. (II PZP 3/96, OSNP 1997, z.”

„… się jednolicie, że skorzystanie z za- rzutu przedawnienia może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia spo- łecznego - art. 5 k.c. (uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNAPiUS 1997 nr 14, poz. 249), przy czym powinno to nastąpić w wy- jątkowych okolicznościach po rozważeniu charakteru dochodzonego roszczenia, przyczyn opóźnienia i jego nienadmierności (por. uchwała z …”

„Przekroczenie ustawowego terminu dla dochodzenia roszczeń z tytułu doznanego uszczerbku na zdrowiu może usprawiedliwiać specyfika lub specyficzny przebieg niektórych schorzeń, które ujawniają się dopiero po długim czasie (uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNP 1997, nr 14, poz. 249).”

„Tytułem przykładu warto przytoczyć uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 29 listo- pada 1996 r., II PZP 3/96 (OSNAPiUS 1997 nr 14, poz. 249), w której Sąd Najwyższy stwierdził wprawdzie, że skorzystanie z zarzutu przedawnienia może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.), jednak …”

„… - rozpoznawana sprawa, może podlegać, co nie jest jednak powszechnie aprobowane, ocenie w aspekcie nadużycia prawa podmiotowego (por. orzeczenia 8 Sądu Najwyższego - uchwały z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNAPiUS 1997 nr 14, poz. 249 oraz z dnia 4 kwietnia 1997 r., II PZP 1/96, OSNAPiUS 1997 nr 23, poz. 456; a także wyroki: z dnia 9 grudnia 1997 r., II UKN 387/97, OSNAPiUS 1998 nr 20, poz. 609; z dnia …”

„Stanowisko Sądu Okręgowego jest sprzeczne z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyż- szego z dnia 29 listopada 1996 r. II PZP 3/96 (OSNAPiUS z 1997 r. nr 14, poz. 249), w której stwierdza się, że skorzystanie z zarzutu przedawnienia może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.”

„… roszczenie o rentę uzupełniającą uległy przedawnieniu z upływem dziesięcioletniego terminu liczonego od dnia wy- padku (art. 112 KC, zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96 - OSNAPiUS 1997 r. nr 14, poz. 249).”

„Orzeczenie Sądu drugiej instancji opiera się jednak na poglądzie odmiennym, dopuszczającym dokonywanie korekt w bezwzględnie obowiązujących przepisach dotyczących przedawnienia roszczeń, także dziesięcioletniego, z punktu widzenia nadużycia prawa podmiotowego (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższe- go z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNAPiUS 1997 nr 14, poz. 249).”

„… powstałej wskutek wypadku przy pracy lub choroby za- wodowej w każdym wypadku przedawnia się po 10 latach od dnia zdarzenia wyrzą- dzającego szkodę (uchwała składu 7 sędziów z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNAPiUS 1997 nr 14, poz. 249 i uchwała z dnia 4 kwietnia 1997 r., II PZP 1/96, OSNAPiUS 1997 nr 23, poz. 456).”

„… w odniesieniu do sytuacji, gdy zatrudnienie narażające pracownika na powstanie choroby zawodowej ustało po tej dacie, wyraził Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96 (OSNAPiUS 6 1997 nr 14, poz. 249), powołanej w odpowiedzi na kasację.”

„Istotne znaczenie dla analizy orzecznictwa Sądu Najwyższego w kontekście możliwości stosowania art. 5 k.c. do instytucji dawności ma uchwała siedmiu jego sędziów z 29 listopada 1996 r. (sygn. akt II PZP 3/96, OSNP nr 14/1997, poz. 249), w której stwierdzono, że „[d]ziesięcioletni termin przedawnienia z art. 442 § 1 zd. 2 dla dochodzenia zadośćuczynienia z tytułu choroby zawodowej spowodowanej zatrudnieniem, …”

„… z dnia 10 marca 1993 r., III CZP 8/93, OSNCP 1993/9/153 i z dnia 11 października 1996 r., III CZP 76/96, OSNC 1997/2/16 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNAPUS 1997/14/249), to równocześnie należy mieć na uwadze, iż norma art. 5 k.c. ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana tylko po wykazaniu wyjątkowych okoliczności.”

„Termin ten zatem ubiegł 22 października 1988 r. Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996 r. (sygn. II PZP 3/96), o rozpoczęciu biegu 10 - letniego terminu przedawnienia decyduje w każdym wypadku zdarzenie wyrządzające szkodę.”

„Możliwość taka, przyjęta w orzecznictwie (np. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1993 r., III CZP 8/93, OSNCP 1993, nr 9, poz. 153 i z dnia 11 października 1996 r., III CZP 76/96, OSNC 1997, Nr 2, poz. 16 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNAPUS 1997, Nr 14, poz. 249), nie jest kwestionowana w doktrynie.”

„… uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2006 r., III CZP 84/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 114, uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNAPiUS 1997, nr 14, poz. 249, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1993 r., III CZP 8/93, OSNCP 1993, nr 9, poz. 153 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1998 r., I CKN 587/97, z dnia 7 …”

„Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał pogląd, że nie ma wystarczających podstaw do generalnego wyłączenia możliwości zastosowania art. 5 k.c. do roszczeń przedawnionych po upływie 10-letniego okresu przedawnienia (por. m.in.: uchwale z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNP 1997/14/249), choć uwzględnienie takiego zarzutu jest możliwe tylko w wypadkach wyjątkowych.”

„… bieg z ustaniem takiego zdarzenia (por. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1969 r., III PZP 43/68, OSNCP 1969/9/150, uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNCP 1997/14/ 269, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2006 r., I CSK 222/06, LEX nr 421407 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2012 r., V CSK 153/11, Lex nr 1243092).”

„Stanowisko tu zaprezentowane ma wsparcie w utrwalonym poglądzie Sądu Najwyższego dotyczącym tej kwestii, by wymienić tylko: mającą moc zasady prawnej uchwałę [ 7] z 12 lutego 1969. sygn.III PZP 43/68, publ.OSNCP z 1969 nr 9 poz. 150, uchwałę [ 7] z dnia 29 listopada 1996r, sygn.1996r, sygn.. II PZP 3/96, publ. OSNCP z 1997 nr 14 poz. 269 oraz wyrok z dnia 10 listopada 2006r, sygn. I CSK 222/06 /nie publ./ …”

„Z tą chwilą otwarta została droga dochodzenia od pracodawcy roszczeń uzupełniających z tytułu szkód powstałych w wyniku wypadków przy pracy lub chorób zawodowych na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego o czynach niedozwolonych (por. uchwała Sądu Najwyższego z 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNP 1997/14/249).”

„Możliwość skorzystania przez Sąd Apelacyjny z takiego rozwiązania jest natomiast dopuszczalna i przyjęta w orzecznictwie (zobacz np. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10.03.1993 r., III CZP 8/93, OSNCP 1993/9/153 i z dnia 11.10.1996 r., III CZP 76/96, OSNC 1997/2/16 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29.11.1996 r., II PZP 3/96, OSNAPUS 1997/14/ 249).”

„Również też w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996 r. II PZP 3/96 (OSNP 1997/14/249) orzeczono, że dziesięcioletni termin przedawnienia z art. 442 § 1 zdanie 2 k.c. dla dochodzenia zadośćuczynienia z tytułu choroby zawodowej spowodowanej zatrudnieniem, które ustało …”

„… z dnia 10 marca 1993 r., III CZP 8/93, OSNCP 1993/9/153 i z dnia 11 października 1996 r., III CZP 76/96, OSNC 1997/2/16 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNAPUS 1997/14/249), i choć w szeregu innych orzeczeniach Sądu Najwyższego (w tym także tych cytowanych w apelacji) przyjmuje się również, że norma art. 5 k.c. ma charakter wyjątkowy i może być …”

„Zdaniem sądu korzystanie z zarzutu przedawnienia podniesionego przez pozwany Bank jest „czynieniem użytku ze swego prawa” w szerokim znaczeniu przyjętym w art. 5 k.c. Podniesienie tego zarzutu sprzeczne z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego nie jest skuteczne (zob. np. uchwała SN(7) z dnia 29.11.1996 r., II PZP 3/96, OSNAP 1997, Nr 14, poz. 249).”

„Natomiast korzystanie z zarzutu przedawnienia jest „czynieniem użytku ze swego prawa” w szerokim znaczeniu przyjętym w art. 5 k.c. Podniesienie tego zarzutu sprzeczne z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego nie jest skuteczne (zob. np. uchwała SN(7) z dnia 29 listopada 1996 r. w sprawie II PZP 3/96, OSNAP 1997, Nr 14, poz. 249).”

„Korzystanie z tego zarzutu jest „czynieniem użytku ze swego prawa” w szerokim znaczeniu przyjętym w art. 5 k.c. Podniesienie tego zarzutu sprzeczne z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego nie jest skuteczne (zob. np. uchwała SN(7) z dnia 29 listopada 1996 r. w sprawie II PZP 3/96, OSNAP 1997, Nr 14, poz. 249).”

„… w art. 5 k.c. Podniesienie tego zarzutu sprzeczne z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego nie jest skuteczne (zob. np. uchwała SN(7) z dnia 29.11.1996 r., II PZP 3/96, OSNAP 1997, Nr 14, poz. 249).”

„Podkreślić należy, iż podniesienie zarzutu przedawnienia stanowi realizację prawa podmiotowego i podlega ocenie zgodności z zasadami współżycia społecznego (por. uchwała SN z dnia 11 października 1996r., III CZP 76/96, OSNC 1997, Nr 2, poz. 16; uchwała SN (7) z 29 listopada 1996r., II PZP 3/96, OSNAPiUS 1997, Nr 14, poz. 249 oraz wyrok SN z 7 kwietnia 2011r., I PK 244/10, OSNAPiUS 2012, Nr 11–12, poz. 135).”

„… ocenie zgodności z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc) (por. uchwała SN z dnia 11 października 1996 r., III CZP 76/96, OSNC 1997, Nr 2, poz. 16; uchwała SN (7) z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96, OSNAPiUS 1997, Nr 14, poz. 249 oraz wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2011 r., I PK 244/10, OSNAPiUS 2012, Nr 11–12, poz. 135).”

„Uchwała Sądu (...) sędziów - zasada prawna z dnia 11 lutego 1963 r. III PO 6/62, uchwała Sądu (...) sędziów z dnia 29 listopada 1996 r.II PZP 3/96, wyrok I UK 150/06 - Trzyletni termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym (art. 442 § 1 k.c.), rozpoczyna się w dniu, w którym poszkodowany z kompetentnych źródeł dowiedział się o szkodzie.”

„Zolla, PS 1994, Nr 5, s. 72; uchw. SN(7) z 29.11.1996 r., II PZP 3/96, OSNAPiUS 1997, Nr 14, poz. 249).”

„… art. 5 k.c. Podniesienie tego zarzutu sprzeczne z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego nie jest skuteczne (zob. np. uchw. SN(7) z 29.11.1996 roku, II PZP 3/96, OSNAP 1997, Nr 14, poz. 249).”

„Sądu Najwyższego z dnia 10.03.1993 r., III CZP 8/93, OSNCP 1993/9/153 i z dnia 11.10.1996 r., III CZP 76/96, OSNC 1997/2/16 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29.11.1996 r., II PZP 3/96, OSNAPUS 1997/14/249).”

„Panuje pełna zgoda co do tego, że art. 5 k.c. może mieć także zastosowanie do zarzutu przedawnienia (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 29.11.1996 r., II PZP 3/96).”

„… współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym jego przeznaczeniem, zarzut ten może nie odnieść zamierzonego skutku (porównaj: uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996r., II PZP 3/96).”

„… art. 5 k.c.) [por. uchw. SN z 11.10.1996 r., III CZP 76/96, OSNC 1997, Nr 2, poz. 16; uchw. SN (7) z 29.11.1996 r., II PZP 3/96, OSNAPiUS 1997, Nr 14, poz. 249 oraz wyr. SN z 7.4.2011 r., I PK 244/10, OSNAPiUS 2012, Nr 11–12, poz. 135].”

„… 1 § 1 zdanie drugie k.c.), liczonego od dnia nastąpienia zdarzenia wywołującego szkodę (uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1969 r., III PZP 43/68, i 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96).”

„Podniesienie zarzutu przedawnienia stanowi realizację prawa podmiotowego i podlega ocenie zgodności z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.) (por. uchw. SN z 11.10.1996 r., III CZP 76/96, OSNC 1997, Nr 2, poz. 16; uchw. SN (7) z 29.11.1996 r., II PZP 3/96, OSNAPiUS 1997, Nr 14, poz. 249 oraz wyr. SN z 7.4.2011 r., I PK 244/10, OSNAPiUS 2012, Nr 11–12, poz. 135).”

„Wspomniana możliwość została przyjęta w orzecznictwie (np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1993r., III CZP 8/93, OSNCP 1993, nr 9 poz. 153 i z dnia 11 października 1996r., III CZP 76/96, OSNC 1997, nr 2, poz.16 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996r., II PZP 3/96, OSNAPUS 1997, Nr 14, poz.249), nie jest też kwestionowana w doktrynie.”

„Korzystanie z zarzutu przedawnienia jest więc "czynieniem użytku ze swego prawa" w szerokim znaczeniu przyjętym w art. 5 k.c. Podniesienie tego zarzutu sprzeczne z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego nie jest skuteczne (zob. np. uchw. SN(7) z 29.11.1996 r., II PZP 3/96, OSNAP 1997, Nr 14, poz. 249 i P.”

„Przyjmuje się, że momentem początkowym zaniechania jest chwila, w której sprawca szkody mógł najwcześniej zadośćuczynić temu obowiązkowi, ale tego nie uczynił, natomiast moment końcowy to chwila, kiedy sprawca stracił taką możliwość, obowiązek wykonał lub obowiązek wygasł (por. uchwała SN - zasada prawna z dnia 12 lutego 1969 r., III PZP 43/68 oraz uchwała SN z dnia 29 listopada 1996 r., II PZP 3/96).”

„Sąd Rejonowy wskazał na uchwałę Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 29 listopada 1996r., II PZP 3/96 (OSNAPiUS 1997 nr 14, poz. 249), w której Sąd ten stwierdził wprawdzie, że skorzystanie z zarzutu przedawnienia może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.), jednak …”

„W szczególności znaczenie ma charakter uszczerbku jakiego doznał poszkodowany, przyczyna opóźnienia w dochodzeniu roszczenia i czas jego trwania (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29.11.1996r. II PZP 3/96, OSNAPUS 1997r.”