II OZ 457/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K., K. P., R. P. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 682/24 o utrzymaniu w mocy zarządzenia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 682/24 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P. i R. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odrzucić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 682/24, utrzymał w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 682/24, o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy, w sprawie ze skargi K. P. i R. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2024 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli: D. K., K. P., R. P. i D. K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", zażalenie do NSA przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 P.p.s.a. Ustawodawca, w powołanej wyżej ustawie w brzmieniu nadanym nowelizacją, która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarskiego (art. 260 P.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 P.p.s.a.). Nie jest to bowiem przypadek, o którym stanowi art. 258 § 4 P.p.s.a.

Stosownie bowiem do treści art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu - art. 260 § 2 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy zażalenie wniesione na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2025 r., utrzymujące w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 19 grudnia 2024 r. w przedmiocie prawa pomocy, jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu.

Odnosząc się zaś do zażalenia złożonego w niniejszej sprawie przez D. K., D. K. i K. P. wskazać trzeba, że jest ono niedopuszczalne również z tego powodu, że wyżej wymienieni nie byli adresatami zaskarżonego postanowienia. Podkreślić należy, że niedopuszczalność środka odwoławczego może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem zaskarżonego rozstrzygnięcia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego rozstrzygnięcia – w tym przypadku wyłącznie R. P. Rozstrzygnięcia Sądu wydawane w postępowaniu wpadkowym wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy doręczane są bowiem wyłącznie stronie, której dotyczył ten wniosek (zob. postanowienie NSA z dnia 26 października 2017 r. sygn. II OZ 1265/17, LEX nr 2391464).

Z przedstawionych względów orzeczono jak sentencji na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 180 w zw. z art. 178 P.p.s.a.