II OZ 1297/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K.P. i R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 867/24 o odmowie przyznania K.P. prawa pomocy w sprawie ze skarg K.P., D.K. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r., nr 898/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie K.P.; 2. odrzucić zażalenie R.P..

K.P., D.K. i D.K. (dalej: "skarżący") wnieśli skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r., nr 898/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 867/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "P.p.s.a."), odmówił przyznania K.P. prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji uznał, że K.P. nie posiada interesu prawnego pozwalającego złożyć skargę w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja dotyczy bowiem wyłącznie dokonanej przez organ odwoławczy oceny w zakresie dopuszczalności wniesionego przez D.K. i D.K.1 odwołania od decyzji PINB dla m. st. Warszawy z dnia 18 stycznia 2024 r. nr IIWT/68/2024 nakazującej K.P. rozbiórkę obiektu budowlanego.

Zażalenia na postanowienie z dnia 18 czerwca 2025 r. wnieśli K.P. i R. P..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie K.P. należy oddalić jako nieusprawiedliwione.

Zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.

Zastosowanie tej regulacji następuje, gdy obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego, przy stanie faktycznym i prawnym, który nie budzi najmniejszych wątpliwości, że wniesiona skarga kwalifikuje się do odrzucenia (zob. postanowienie NSA z 11 stycznia 2013 r., sygn. akt I ONP 10/12) w szczególności, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 P.p.s.a. (tak postanowienie NSA z 23 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 13/14).

Mechanizm oczywistej bezzasadności skargi znajduje zastosowanie w odniesieniu do spraw oczywistych pod względem stanu faktycznego i prawnego. Do spraw oczywistych zaliczają się z jednej strony sprawy tzw. seryjne - czy to dotyczące tych samych stron, czy też różnych podmiotów - które wielokrotnie trafiają do sądów administracyjnych, a z drugiej strony - sprawy niepowtarzalne, jednostkowe, które jednak w świetle stanu faktycznego i prawnego konkretnej sprawy oraz wysoce nieprzekonującej treści wniesionego środka prawnego nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że nie może on zostać uwzględniony (zob. J. Olszanowski, P. Ostrowski, "Oczywista (bez)zasadność skargi i skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym", Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2025, nr 4, s. 57 i n.).

Prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że skoro wniosek K.P. o przyznanie prawa pomocy dotyczy skargi, która kwalifikuje się do odrzucenia wobec jej niedopuszczalności, to również uznać należy, że na obecnym etapie skarżąca nie nabyła prawa do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy.

Ponadto wskazać należy, że Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 25 lipca 2024 r., nr 899/2024 rozpoznał merytorycznie odwołanie K.P. od decyzji organu pierwszej instancji. Wymieniona wniosła następnie skargę na tę decyzję do WSA w Warszawie.

W efekcie zażalenie wniesione przez K.P. należało oddalić.

Zażalenie wniesione przez R.P. podlegało natomiast odrzuceniu jako niedopuszczalne.

Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę, niebędącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia R.P., który nie jest adresatem postanowienia z dnia 18 czerwca 2025 r., jest nim wyłącznie K.P..

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz jak w pkt 2 - w oparciu o art. 178 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.