II OSK 2194/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant asystent sędziego Emilia Olszewska-Gągała po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 728/22 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej A. w W. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 lutego 2022 r. nr 54/OPON/2022 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 728/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 lutego 2022 r. nr 54/OPON/2022. Poddanym kontroli Sądu I instancji postanowieniem Wojewoda uchylił w całości postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z 26 października 2021 r. odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 8 lutego 2021 r. nr 31/B/2021 zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielający ww. Wspólnocie Mieszkaniowej pozwolenia na budowę - rozbudowę wiaty na odpady stałe na terenie działki ewid. nr [...] z obrębu [...] przy al. W. [...] w W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W skardze kasacyjnej Wspólnota Mieszkaniowa [...] w W. zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:

1) art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; zwanej dalej: p.p.s.a.) poprzez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody wskutek przyjęcia przez Sąd, że Wojewoda dokonał właściwego zastosowania prawa materialnego, podczas gdy organ ten nie zastosował i nie dokonał właściwej wykładni art. 29 ust. 1 pkt 14 i art. 29 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.; zwanej dalej: p.b.);

2) art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody wskutek przyjęcia przez Sąd, że Wojewoda nie naruszył art. 149 § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art. 144 k.p.a. oraz art. 12 § 1 k.p.a., podczas gdy zebrany materiał dowodowy, treść przepisów prawa już w fazie wstępnej trybu wznowienia postępowania dawała możliwość szybkiego i przy użyciu najprostszych środków załatwienia sprawy, tj, ustalenia, że Wspólnota Mieszkaniowa 1 [...] w sposób oczywisty nie posiada interesu prawnego, a tym samym nie może być stroną w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Prezydenta m.st. Warszawy nr 31/B/2021, co z kolei nie dawało podstaw do przyjęcia, że Prezydent m.st. Warszawy naruszył przepisy postępowania uprawniające Wojewodę do uchylenia postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 26 października 2021 r.

Skarżąca kasacyjnie Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku, uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że w postanowieniu Prezydenta m. st Warszawy wskazano, że treść projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno - budowlanego jednoznacznie wskazuje, iż architekt dokonał, zgodnie z § 23 ust 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, analizy obszaru oddziaływania obiektu (wiata na odpady stałe na terenie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] przy al. W. [...] w W.). Z analizy tej wynika, że obszar oddziaływania ww. obiektu mieści się w granicy działki, na której został on zaprojektowany. Powyższe potwierdza część graficzna projektu zagospodarowania terenu, z której wynika, że odległości wynikające z ww. rozporządzenia tj. 10 m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz 3 m od granicy działki budowlanej, zostały zachowane. Innymi słowy, obszar oddziaływania ww. wiaty ograniczał się wyłącznie do działki nr [...], należącej do inwestora i nie oddziałuje na nieruchomość Wspólnoty Mieszkaniowej 1 [...]. Okoliczność ta przesądza o tym, że Wspólnota Mieszkaniowa 1 [...] nie ma przymiotu strony w rzeczonym postępowaniu.

Ponadto budowa wiaty objętej ostateczną decyzją Prezydenta m.st. Warszawy nr 31/B/2021 z dnia 8 lutego 2021 r. zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 oraz art. 29 ust. 2 pkt 2p.b., jest zwolniona z obowiązku uzyskania zarówno pozwolenia na budowę, jak i zgłoszenia. Zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania zgłoszenia, jak również brak oddziaływania na nieruchomość Wspólnoty Mieszkaniowej 1 [...] przesądza o tym, że Wspólnota Mieszkaniowa 1 [...] nie posiada interesu w procesie budowlanym ww. wiaty, a tym samym nie była stroną tego postępowania, zaś powyższego nie zmienia nawet to, że organ przeprowadził postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę.

W postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, z powodu przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie jest wykluczone ustalenie, że wnioskodawca w sposób oczywisty nie ma interesu prawnego, a co za tym idzie nie jest stroną. W tej sytuacji możliwe jest wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.

Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Poddane kontroli Sądu I instancji rozstrzygnięcie Wojewody zostało wydane w toku postępowania wznowieniowego. Wspólnota Mieszkaniowa 1 [...] powołując się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 8 lutego 2021 r. nr 31/B/2021 zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielający ww. Wspólnocie Mieszkaniowej pozwolenia na budowę - rozbudowę wiaty na odpady stałe na terenie działki ewid. nr [...] z obrębu [...] przy al. 1 [...] w W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Jak trafnie wyjaśnił Sąd I instancji, podmiotowy charakter przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., powoduje, że w przypadku jej zgłoszenia zasadą jest, że odmowa wznowienia postępowania na mocy art. 149 § 3 k.p.a. dotyczy tych przypadków, gdy wspomniane przeszkody są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskania dodatkowych wyjaśnień. Nie można więc wykluczyć, że wniosek o wznowienie postępowania zostanie załatwiony negatywnie przez odmowę wszczęcia tego trybu nadzwyczajnego ze względu na nielegitymowanie się przymiotem strony przez wnioskodawcę, o ile brak ten jest oczywisty. Taki przypadek zachodzi w szczególności, gdy wnioskodawca nie powołuje się na swój interes prawny, lecz na potrzebę ochrony sprawiedliwości, praworządności, interes społeczny lub niezadowolenie ze sposobu funkcjonowania administracji publicznej bądź też gdy wnioskodawca w czasie wydania decyzji ostatecznej niewątpliwie nie był właścicielem nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania inwestycji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2017 r., II OSK 2306/15, Wyrok NSA z 18 września 2019 r., II OSK 1833/19; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wówczas postępowanie powinno zakończyć się we wstępnej fazie wznowienia postanowieniem o odmowie wznowienia wydanym na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Jeżeli natomiast istnieją wątpliwości, co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania i zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to wydanie decyzji powinno być poprzedzone postanowieniem o wznowieniu postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 1 k.p.a., a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia, a więc realizacji dyspozycji art. 149 § 2 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2020 r., II OSK 1196/20; z 20 sierpnia 2010 r., II OSK 1332/09; z 22 czerwca 2010 r., 1286/09; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co do zasady zatem złożenie żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., przez podmiot, który powołuje się na swój interes prawny, stanowi podstawę do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną

Jak wynika z akt sprawy działka ewid. nr [...] z obr. [...] przy al. W. [...] w W., na której przewidziano rozbudowę wiaty na odpady stałe, zlokalizowana jest bezpośrednio przy nieruchomościach Wspólnoty Mieszkaniowej 1 [...] w W. Kwestia przymiotu strony Wspólnoty wnoszącej o wznowienie postępowania nie byłą oczywista i dla dokonania oceny w tym zakresie niezbędne było wszczęcie postępowania wznowieniowego. Trafnie Sąd I instancji stwierdził, że badanie statusu strony ww. Wspólnoty w oparciu o analizę zatwierdzonego decyzją ostateczną projektu budowlanego, nie było dopuszczane przed formalnym wszczęciem postępowania wznowieniowego. Zasadnie zatem Sąd I instancji podzielił stanowisko Wojewody o konieczności uchylenie postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy.

Mając powyższe na uwadze, zarzuty skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadne.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.