II NSNc 509/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 czerwca 2026 r.
SSN Paweł Księżak
w sprawie z powództwa A.S.
przeciwko S. Sp. z o.o. w W.
o zapłatę,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
9 czerwca 2026 r.
na skutek skargi nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od nakazu zapłaty
w postępowaniu upominawczym Sądu Okręgowego w Warszawie z 22 marca
2022 r., sygn. XXVI GNc 423/22,
podejmuje zawieszone postępowanie.
UZASADNIENIE
Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku pilotażowym z 23 listopada
2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21, zobowiązał Państwo Polskie
do przeprowadzenia stosownych zmiany legislacyjnych w terminie 12 miesięcy,
usuwających wady procesowe, które skutkują naruszeniem przez Polskę art. 6
ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Na te same uchybienia systemowe
wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 21 grudnia 2023 r.,
C 718/21.
W Rzeczypospolitej Polskiej sędziowie podlegają Konstytucji i ustawom
(art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd Najwyższy nie ma możliwości usunięcia wad
procesowych, które prowadzą do naruszenia Europejskiej Konwencji Praw
II NSNc 509/23
2
Człowieka i europejskiego prawa traktatowego (art. 267 TFUE), bowiem mają one
charakter systemowy i wiążą się z procedurą nominowania sędziów. To rolą
ustawodawcy jest przeprowadzenie takich zmian legislacyjnych, by do naruszenia
prawa nie dochodziło. Państwo ponosi odpowiedzialność za to, czy a jeśli tak to w
jaki sposób zmienić prawo i doprowadzić do jego zgodności z traktatami
i konwencją.
Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie zawiesił postępowanie, dając tym
samym czas Państwu (tj. władzy ustawodawczej i wykonawczej) na podjęcie
decyzji w tym zakresie i ewentualne wprowadzenie zmian. Mimo upływu długiego
czasu, znacznie wykraczającego poza granice wyznaczone w wyroku pilotażowym,
zmiany legislacyjne w tym obszarze nie nastąpiły. Z powszechnie dostępnych
informacji wynika, że brak jest zgody politycznej na dokonanie jakichkolwiek zmian
normatywnych w zakresie wyznaczonym w/w wyrokiem, mimo istniejących
obowiązków międzynarodowych.
Dnia 15 maja 2026 r. Sejm RP działając na podstawie art. 187 ust. 1 pkt 2
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 9a ust. 1 i art. 11d ust. 5 ustawy z dnia 12
maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186) oraz art.
29a ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, dokonał wyboru członków Krajowej Rady
Sądownictwa kwalifikowaną większością głosów (3/5). Wcześniej wprowadzono
mechanizm samoograniczenia się Sejmu, polegający na przyjęciu uchwały
wyrażającej zapewnienie, że w przypadku kształtowania składu Krajowej Rady
Sądownictwa na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie
Sądownictwa, Sejm uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów dokonanych
przez sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych, wymogi konstytucyjne
co do składu Krajowej Rady Sądownictwa i ograniczenia wynikające z ustawy z
dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (uchwała Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 lutego 2026 r. w sprawie przywrócenia
konstytucyjnych standardów wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa
wybieranych spośród sędziów, MP 2026, poz. 259).
W konsekwencji należy uznać, że ustały przesłanki dalszego zawieszenia
postępowania, bowiem Rzeczpospolita Polska nie dokonując żadnych zmian
normatywnych, ale korygując sam faktyczny sposób wykonywania ustawy, wyraziła
II NSNc 509/23
3
wolę odnośnie do sposobu reakcji na zobowiązania wynikające z wyroku
pilotażowego. Odpowiedzialność za skutki ewentualnego stwierdzenia, że ten
sposób realizacji wyroku jest nieprawidłowy czy niewystraczający, ponosić będzie
władza wykonawcza i ustawodawcza. Dalsze oczekiwanie na usunięcie przez
ustawodawcę stwierdzonych w wyrokach organów międzynarodowych wad polskiej
procedury nominacji sędziów nie jest możliwe ze względu na obowiązek sądu
rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.
[r.g.]
