II NSNc 379/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 czerwca 2026 r.
SSN Paweł Księżak
w sprawie z powództwa B. S.A. z siedzibą w W.
przeciwko J.D.
o zapłatę,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
9 czerwca 2026 r.
na skutek skargi nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od nakazu zapłaty
w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 3 sierpnia
2018 r., sygn. VIII Nc 3353/18,
podejmuje zawieszone postępowanie.
UZASADNIENIE
Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku pilotażowym z 23 listopada
2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21, zobowiązał Państwo Polskie
do przeprowadzenia stosownych zmiany legislacyjnych w terminie 12 miesięcy,
usuwających wady procesowe, które skutkują naruszeniem przez Polskę art. 6
ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Na te same uchybienia systemowe
wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 21 grudnia 2023 r.,
C 718/21.
W Rzeczypospolitej Polskiej sędziowie podlegają Konstytucji i ustawom
(art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd Najwyższy nie ma możliwości usunięcia wad
procesowych, które prowadzą do naruszenia Europejskiej Konwencji Praw
II NSNc 379/23
2
Człowieka i europejskiego prawa traktatowego (art. 267 TFUE), bowiem mają one
charakter systemowy i wiążą się z procedurą nominowania sędziów.
To rolą ustawodawcy jest przeprowadzenie takich zmian legislacyjnych,
by do naruszenia prawa nie dochodziło. Państwo ponosi odpowiedzialność za to,
czy a jeśli tak to w jaki sposób zmienić prawo i doprowadzić do jego zgodności
z traktatami i konwencją.
Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie zawiesił postępowanie,
dając tym samym czas Państwu (tj. władzy ustawodawczej i wykonawczej)
na podjęcie decyzji w tym zakresie i ewentualne wprowadzenie zmian.
Mimo upływu długiego czasu, znacznie wykraczającego poza granice wyznaczone
w wyroku pilotażowym, zmiany legislacyjne w tym obszarze nie nastąpiły.
Z powszechnie dostępnych informacji wynika, że brak jest zgody politycznej
na dokonanie jakichkolwiek zmian normatywnych w zakresie wyznaczonym
w/w wyrokiem, mimo istniejących obowiązków międzynarodowych.
Dnia 15 maja 2026 r. Sejm RP działając na podstawie art. 187 ust. 1 pkt 2
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 9a ust. 1 i art. 11d ust. 5 ustawy z dnia
12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186)
oraz art. 29a ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, dokonał wyboru członków Krajowej
Rady Sądownictwa kwalifikowaną większością głosów (3/5). Wcześniej
wprowadzono mechanizm samoograniczenia się Sejmu, polegający na przyjęciu
uchwały wyrażającej zapewnienie, że w przypadku kształtowania składu Krajowej
Rady Sądownictwa na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie
Sądownictwa, Sejm uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów dokonanych
przez sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych, wymogi konstytucyjne
co do składu Krajowej Rady Sądownictwa i ograniczenia wynikające z ustawy
z
dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
(uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 lutego 2026 r. w sprawie
przywrócenia konstytucyjnych standardów wyboru członków Krajowej Rady
Sądownictwa wybieranych spośród sędziów, MP 2026, poz. 259).
W konsekwencji należy uznać, że ustały przesłanki dalszego zawieszenia
postępowania, bowiem Rzeczpospolita Polska nie dokonując żadnych zmian
normatywnych, ale korygując sam faktyczny sposób wykonywania ustawy,
II NSNc 379/23
3
wyraziła wolę odnośnie do sposobu reakcji na zobowiązania wynikające z wyroku
pilotażowego. Odpowiedzialność za skutki ewentualnego stwierdzenia,
że ten sposób realizacji wyroku jest nieprawidłowy czy niewystraczający,
ponosić będzie władza wykonawcza i ustawodawcza. Dalsze oczekiwanie
na
usunięcie przez ustawodawcę stwierdzonych w wyrokach organów
międzynarodowych wad polskiej procedury nominacji sędziów nie jest możliwe
ze względu na obowiązek sądu rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.
[a.ł]
