II NSNc 31/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 października 2025 r.
SSN Grzegorz Pastuszko (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Elżbieta Karska
Arkadiusz Janusz Sopata (ławnik Sądu Najwyższego)
w sprawie z wniosku Z. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.
o zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne z funduszu wypadkowego,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 15 października 2025 r.
skargi nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu
Okręgowego w Rzeszowie z 27 października 2022 r., sygn. IV Ua 44/22:
1. oddala skargę nadzwyczajną;
2. znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania
przed Sądem Najwyższym wywołane wniesioną skargą
nadzwyczajną.
Elżbieta Karska Grzegorz Pastuszko Arkadiusz Janusz Sopata
[D.Z.]
II NSNc 31/24
2
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 27 października 2022 r., IV Ua 44/22 Sąd Okręgowy w Rzeszowie
w sprawie z wniosku Z. K. (dalej także: „wnioskodawca”, „odwołujący się”,
„ubezpieczony”) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej
także: „pozwany”, „ZUS”, „organ rentowy”) o zasiłek chorobowy i świadczenie
rehabilitacyjne z funduszu wypadkowego na skutek apelacji wnioskodawcy od
wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z 14 czerwca 2022 r. w sprawie IV U 6/20,
oddalił apelację.
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że wyrokiem z 14 czerwca 2022 r.,
sygn. IV U 6/20, Sąd Rejonowy w Rzeszowie oddalił odwołanie wnioskodawcy
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z 13 listopada 2019 r.
znak […] odmawiającej ubezpieczonemu prawa do zasiłku chorobowego z funduszu
wypadkowego za okres od 30 czerwca 2017 r. do 28 grudnia 2017 r. oraz
świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu wypadkowego za okres od 29 grudnia
2017 r. do 23 grudnia 2018 r. w wysokości 100% podstawy wymiaru. Przedstawił w
związku z tym ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy. Wynikało z nich, że
wnioskodawca w dniu 27 czerwca 2017 r. uległ wypadkowi przy pracy. Podlegał
wówczas ubezpieczeniom społecznym w związku z prowadzeniem pozarolniczej
działalności gospodarczej. Na skutek utraty zdolności do jej wykonywania w okresie
od 30 czerwca 2017 r. do 28 grudnia 2017 r. korzystał z zasiłku chorobowego, a od
29 grudnia 2017 r. do 23 grudnia 2018 r. – ze świadczenia rehabilitacyjnego. Zasiłek
chorobowy został mu wypłacony w terminach, w wysokości 80% podstawy wymiaru,
analogicznie jak świadczenie rehabilitacyjne z funduszu chorobowego w wysokości
90% i 75% podstawy wymiaru. Niezdolność wnioskodawcy do pracy w okresie od 30
czerwca 2017 r. do 8 lipca 2017 r. oraz od 14 listopada do 28 grudnia 2017 r.
pozostawała w związku z doznanym przez niego wypadkiem przy pracy. Organ
rentowy sporządził kartę wypadku przy pracy w dniu 18 kwietnia 2019 r., którą
wnioskodawca otrzymał 25 kwietnia 2019 r. Wnioskodawca ubiegał się o prawo do
jednorazowego odszkodowania, które Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z 15
marca 2021 r. przyznał mu w wysokości uwzględniającej 7% stałego uszczerbku na
II NSNc 31/24
3
zdrowiu. W dniu 5 września 2019 r. wnioskodawca złożył do organu rentowego
wniosek o wypłatę zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu
wypadkowego w wysokości 100% podstawy wymiaru. Sąd Rejonowy analizując art.
67 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach z ubezpieczenia
społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: „ustawa zasiłkowa”),
sygnalizował, że termin przedawnienia, jako instytucja prawa materialnego, nie ulega
przedłużeniu lub skróceniu. Zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne z racji
swojego majątkowego charakteru podlegają przedawnieniu. Sąd Rejonowy, mając
na uwadze art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o
świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i
macierzyństwa (dalej: „ustawa wypadkowa”), podniósł także, że aby uzyskać
uprawnienie do zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości
100% podstawy wymiaru, osoba prowadząca działalność gospodarczą musi ulec
wypadkowi przy pracy (prowadzeniu działalności gospodarczej)
podczas jej wykonywania (prowadzenia).
Jak wynikało w dalszej części uzasadnienia Sądu Okręgowego, Sąd
Rejonowy podał, że ostatnim dniem pobierania przez wnioskodawcę zasiłku
chorobowego był 28 grudnia 2017 r., a świadczenia rehabilitacyjnego 23 grudnia
2018 r. Od tych też dat należało liczyć 6 miesięczny termin do złożenia wniosku.
Tymczasem wniosek o wyrównanie wysokości wypłaconych świadczeń do 100%
podstawy wymiaru odwołujący się złożył w dniu 5 września 2019 r., a zatem po
upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek chorobowy
i świadczenie rehabilitacyjne przysługiwało. Sąd Rejonowy stwierdził również,
iż z dokumentacji nie wynika, aby niezgłoszenie roszczenia w ustawowym terminie
nastąpiło z przyczyn niezależnych od ubezpieczonego. Zdaniem Sądu Rejonowego,
ubezpieczony miał wystarczającą ilość czasu i brak obiektywnych przeszkód,
aby złożyć wniosek o wypłatę zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego
z funduszu wypadkowego w terminie. Zaś wskazywane przez niego okoliczności w
postaci nadmiaru obowiązków z tytułu prowadzenia własnej działalności i odbywania
rehabilitacji nie usprawiedliwiają niezachowania terminu. Ponadto wnioskodawca nie
wykazał, aby doszło do przerwania biegu przedawnienia. Uzyskanie karty wypadku
II NSNc 31/24
4
jest przesłanką do uzyskania odszkodowania z tytułu wypadku, nie zaś samego
ustalenia charakteru zdarzenia w karcie wypadku.
Apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z 14 czerwca 2022 r.
wniósł wnioskodawca i zarzucił mu:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ
na wynik sprawy, tj. art. 232 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., poprzez nietrafne
określenie konsekwencji prawnych wynikających ze źródeł dowodowych,
poprzez sformułowanie przez Sąd błędnych wniosków ze zgromadzonego materiału
dowodowego, bowiem zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że stan zdrowia
wnioskodawcy uzasadnia jego roszczenie w przedmiocie zasiłku chorobowego
oraz świadczenia rehabilitacyjnego;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ
na wynik sprawy, tj. art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie sprzecznych ustaleń z treścią
materiału dowodowego, bowiem zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że stan
zdrowia wnioskodawcy uzasadnia jego roszczenie w przedmiocie zasiłku
chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego;
3. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ
na wynik sprawy, tj. art. 2352 k.p.c. poprzez pominięcie dowodów wskazanych
przez wnioskodawcę, pomimo że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające pominięcie
dowodów, tj. nieuwzględnienie wniosku wnioskodawcy o przeprowadzenie dowodu
z opinii innego biegłego lekarza z zakresu ortopedii, mimo tego, że opinia biegłego
sądowego była niespójna, zaś jej treść nie korelowała z wnioskiem tejże opinii.
Wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości
poprzez uwzględnienie odwołania oraz o zasądzenie od organu rentowego na swoją
rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości
czterokrotnej stawki minimalnej, ewentualnie zgodnie z przedłożonym
przez wnioskodawcę spisem kosztów.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie uznał apelację wnioskodawcy za pozbawioną
uzasadnionych podstaw i przez to niezasługującą na uwzględnienie. Sąd Okręgowy
w pełni zaaprobował ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji i przyjął je za
własne, podzielił również wywody prawne, nie znajdując żadnych podstaw do zmiany
bądź uchylenia zaskarżonego wyroku. Jak podkreślił, zarzuty skarżącego
II NSNc 31/24
5
sprowadzały się do kwestii dotyczących stanu zdrowia wnioskodawcy, który to stan
uzasadnia roszczenie w przedmiocie zasiłku chorobowego oraz świadczenia
rehabilitacyjnego.
Sąd odwoławczy zwrócił uwagę, iż kwestia ta nie była przedmiotem sporu,
co wynikało stąd, iż wnioskodawca w okresie od 30 czerwca 2017 r. do 28 grudnia
2017 r. korzystał z zasiłku chorobowego, a od 29 grudnia 2017 r. do 23 grudnia 2018 r.
ze świadczenia rehabilitacyjnego. Sporna była natomiast ich procentowa wysokość
oraz czas i okoliczności złożenia wniosku o ich wypłatę z funduszu wypadkowego,
czego skarżący nie podnosił. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że wnioskodawca nie
kwestionował przyjętych za podstawę wyroku Sądu Rejonowego przepisów prawa
materialnego. Sąd Okręgowy uważał, że dokonana przez Sąd Rejonowy ocena
zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego jest, wbrew twierdzeniom
apelującego, prawidłowa.
W dniu 20 października 2023 r. Prokurator Generalny (dalej także: „skarżący”),
na podstawie art. 89 § 1 i § 2 i § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1093, dalej: „u.SN”) wniósł do Sądu
Najwyższego za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Rzeszowie skargę
nadzwyczajną od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z 27 października 2022 r., sygn. IV Ua 44/22: „z uwagi na konieczność zapewnienia
zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego
zasady sprawiedliwości społecznej poprzez zagwarantowanie zasad, wolności i praw
człowieka i obywatela, takich jak prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury
sądowej, zgodnie z wymogami określonymi przez art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, jako sprawiedliwości proceduralnej”, zaskarżając go
w całości.
Skarżący, na zasadzie art. 89 § 1 pkt 1, 2 i 3 u.SN zaskarżonemu orzeczeniu
zarzucił:
I. naruszenie zasady, wolności i praw człowieka i obywatela, określonych
w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 Nr 78,
poz. 483 ze zm.), a mianowicie zasady praworządności, sprawiedliwości
proceduralnej, a także prawa do rzetelnej procedury, prawa do zabezpieczenia
społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo,
II NSNc 31/24
6
zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady
pewności i bezpieczeństwa prawnego wynikających z art. 2 i art. 45 ust. 1 oraz art. 67
ust. 1 Konstytucji poprzez uznanie przez Sądy orzekające w sprawie,
wbrew ustaleniom faktycznym, iż zgłoszenie przez wnioskodawcę 5 września 2019 r.
roszczenia o wyrównanie wypłaconych świadczeń (zasiłku chorobowego i
rehabilitacyjnego) do 100% podstawy wymiaru uległo przedawnieniu z uwagi na
złożenie po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek chorobowy
i świadczenie rehabilitacyjne przysługiwało, podczas gdy dopiero w dniu 25 kwietnia
2019 r. powstały przyczyny uzasadniające złożenie wniosku o wypłatę wyrównania
ww. świadczeń, ponieważ w tym dniu wnioskodawca otrzymał sporządzoną przez
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18 kwietnia 2019 r. kartę wypadku, w której
ostatecznie organ rentowy uznał wypadek, któremu uległ wnioskodawca za wypadek
przy pracy, a zatem to wtedy ustała przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenie
roszczenia i to od tego momentu powinien być liczony 6 miesięczny termin biegu
przedawnienia roszczenia o wypłatę wyrównania zasiłku chorobowego z funduszu
wypadkowego i świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu wypadkowego;
II. rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 67 ust. 1 i 3 ustawy
zasiłkowej, przez błędną wykładnię i uznanie, że roszczenie wnioskodawcy wygasło
oraz niezastosowanie art. 67 ust. 3 ustawy zasiłkowej, podczas gdy niezgłoszenie
roszczenia o wypłatę zasiłku nastąpiło z przyczyn niezależnych od ubezpieczonego,
przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenia roszczenia ustała dopiero 25 kwietnia
2019 r., a zatem wniosek ubezpieczonego został wniesiony w terminie;
III. oczywistą sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w
sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodziły
przyczyny niezależne od osoby uprawnionej do uzyskania przez nią zasiłku
chorobowego z funduszu wypadkowego za okres od 30 czerwca 2017 r. do 28
grudnia 2017 r. w wysokości do 100% podstawy wymiaru zasiłku oraz świadczenia
rehabilitacyjnego z funduszu wypadkowego za okres od 29 grudnia 2017 r. do 23
grudnia 2018 r. w wysokości do 100% podstawy wymiaru zasiłku, które stanowiły
przeszkodę w zgłoszeniu roszczenia o przyznanie prawa do tych świadczeń w
terminie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który one przysługiwały, podczas
gdy dopiero w dniu 25 kwietnia 2019 r. powstały przyczyny uzasadniające złożenie
II NSNc 31/24
7
wniosku o wypłatę wyrównania ww. świadczeń, ponieważ w tym dniu wnioskodawca
otrzymał sporządzoną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18 kwietnia
2019 r. kartę wypadku, w której ostatecznie organ rentowy uznał wypadek, któremu
uległ wnioskodawca za wypadek przy pracy, a zatem to wtedy ustała przeszkoda
uniemożliwiająca zgłoszenie roszczenia i to od tego momentu powinien być liczony
6 miesięczny termin biegu przedawnienia roszczenia o wypłatę wyrównania zasiłku
chorobowego z funduszu wypadkowego i świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu
wypadkowego.
Na podstawie art. 91 § 1 u.SN skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego w Rzeszowie z 27 października 2022 r., sygn. IV Ua 44/22 w całości, a
także uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z 14
czerwca 2022 r., sygn. IV U 6/20 w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi I instancji wraz z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia
o kosztach postępowania, w tym o kosztach skargi nadzwyczajnej; alternatywnie o
uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 27 października
2022 r., sygn. IV Ua 44/22 w całości, a także o uchylenie poprzedzającego go wyroku
Sądu Rejonowego w Rzeszowie z 14 czerwca 2022 r., sygn. IV U 6/20 w całości i
orzeczenie co do istoty poprzez uwzględnienie odwołania ubezpieczonego i zmianę
decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. z 13 listopada 2019 r. numer sprawy
[…] przez przyznanie ubezpieczonemu prawa do wypłaty wyrównania zasiłku
chorobowego za okres od 30 czerwca 2017 r. do 28 grudnia 2017 r. i świadczenia
rehabilitacyjnego do 29 grudnia 2017 r. do 23 grudnia 2018 r. – z funduszu
wypadkowego w wysokości 100% podstawy wymiaru.
W piśmie z 30 listopada 2023 r. stanowiącym odpowiedź na skargę
nadzwyczajną pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie skargi nadzwyczajnej
w całości jako bezzasadnej oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz ZUS kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym według norm
przepisanych.
W uzasadnieniu stanowiska nie zgodzono się z zarzutami skargi i nie
podzielono argumentacji skarżącego stojąc na stanowisku, że doszło do
przedawnienia roszczenia o wyrównanie wysokości świadczeń do 100% podstawy
wymiaru.
II NSNc 31/24
8
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Dopuszczalność wniesienia skargi nadzwyczajnej uzależniona jest od
spełnienia szeregu przesłanek ustawowych, wśród których wyróżnia się przesłanki
formalne i materialne.
Przesłanki formalne odnoszą się do substratu zaskarżenia, terminu
i podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi.
Stosownie do art. 89 § 1 u.SN skarga nadzwyczajna może być wniesiona
od prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego lub wojskowego kończącego
postępowanie w sprawie, które nie może być uchylone lub zmienione w trybie innych
nadzwyczajnych środków zaskarżenia.
Zaskarżony wyrok z 27 października 2022 r. Sądu Okręgowego w Rzeszowie,
IV Ua 44/22 jest prawomocny, dlatego też nie przysługuje od niego żaden inny
nadzwyczajny środek zaskarżenia.
Artykuł 89 § 2 u.SN przewiduje ściśle określony krąg podmiotów uprawnionych
do wniesienia skargi nadzwyczajnej.
Zgodnie z art. 89 § 3 u.SN skargę nadzwyczajną wnosi się w terminie 5 lat od
dnia uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia, a jeżeli od orzeczenia została
wniesiona kasacja albo skarga kasacyjna – w terminie roku od dnia ich rozpoznania.
W przedmiotowej sprawie skarga nadzwyczajna została wniesiona – jak
wskazano wyżej – od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie
w sprawie, w określonym ustawą terminie i przez podmiot legitymowany.
Skarga nadzwyczajna spełnia przesłanki formalne i podlega merytorycznej
ocenie.
Skarga nadzwyczajna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia służącym
eliminowaniu z obrotu wadliwych, naruszających zasadę demokratycznego państwa
prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, orzeczeń
sądowych dotyczących konkretnych, zindywidualizowanych podmiotów (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 3 kwietnia 2019 r., I NSNk 2/19). Konsekwentnie,
rolą przeprowadzanej przez Sąd Najwyższy kontroli nadzwyczajnej nie jest
eliminowanie z obrotu wszelkich wadliwych orzeczeń, a jedynie tych, które godzą w
II NSNc 31/24
9
podstawy umowy społecznej będącej fundamentem demokratycznego państwa
prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, a zatem
dotyczą określonego kształtu relacji pomiędzy jednostką a władzą publiczną
(przedmiotowa strona zasady demokratycznego państwa prawnego) lub godności
upodmiotowionej jednostki (podmiotowa strona zasady demokratycznego państwa
prawnego).
Cel skargi nadzwyczajnej, jakim jest wyeliminowanie z obrotu wadliwego
orzeczenia, może zostać zrealizowany wyłącznie w przypadku zaistnienia jednej z
trzech przesłanek szczegółowych wskazanych w art. 89 § 1 pkt 1-3 u.SN. Podmiot
wnoszący skargę musi więc przede wszystkim wykazać zaistnienie przynajmniej
jednego z uchybień wymienionych w art. 89 § 1 pkt 1-3 u.SN. Zaistnienie tego rodzaju
uchybienia potwierdza wadliwość zaskarżonego wyroku, a jednocześnie otwiera
drogę do badania czy wadliwość ta powinna być usunięta z uwagi na naruszenie
zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady
sprawiedliwości społecznej. Samo zaistnienie przesłanki szczegółowej wskazanej w
art. 89 § 1 pkt 1-3 u.SN nie przesądza o konieczności wyeliminowania z obrotu
wadliwego orzeczenia. Wskazać w tym miejscu należy, że stabilność oraz
prawomocność orzeczeń sądowych, a także kształtowanych przez nie stosunków
prawnych również jest zasadą konstytucyjną, wywodzoną z prawa do sądu (art. 45
ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP), zaś odstąpienie od niej powinno być
podyktowane wyjątkowymi względami. Konsekwentnie, stwierdzone uchybienia
muszą być na tyle poważne, by wzgląd na całokształt zasady wynikającej z art. 2
Konstytucji RP nakazywał ingerencję w powagę rzeczy osądzonej (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z 9 grudnia 2020 r., I NSNu 2/20).
Ten punkt widzenia potwierdzał wielokrotnie Europejski Trybunał Praw
Człowieka, podkreślając, że prawo do rzetelnego procesu należy interpretować w
świetle zasady rządów prawa, będącej wspólnym dziedzictwem państw – stron
Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. 1993 Nr 61,
poz. 284 ze zm.). Jednym z fundamentalnych aspektów rządów prawa pozostaje zaś
zasada pewności prawnej, która przewiduje wymóg, by tam, gdzie sądy ostatecznie
rozstrzygnęły jakąś kwestię, ich orzeczenie – co do zasady – nie było kwestionowane
(zob. np. wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z: 28 października 1999 r.
II NSNc 31/24
10
w sprawie Brumărescu przeciwko Rumunii, skarga nr 28342/95, par. 61; 24 lipca
2003 r. w sprawie Ryabykh przeciwko Rosji, skarga nr 52854/99, par. 52; 6
października 2011 r. w sprawie Agrokompleks przeciwko Ukrainie, skarga nr
23465/03, par. 148).
Stosownie do powyższego, przystępując do poddania niniejszej skargi ocenie
merytorycznej, Sąd Najwyższy w pierwszej kolejności ustala, czy doszło do
naruszenia którejś z przesłanek szczegółowych określonych w art. 89 § 1 pkt 1-3
u.SN i wskazanych w skardze nadzwyczajnej, a jeśli tak, to czy w celu zapewnienia
zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego
zasady sprawiedliwości społecznej konieczne jest uwzględnienie skargi
nadzwyczajnej. A contrario samo naruszenie zasady demokratycznego państwa
prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej nie stanowi racji
wystarczającej dla usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonego orzeczenia.
Konstruując art. 89 § 1 u.SN, ustawodawca posłużył się zwrotem „o ile”, który
uniemożliwia realizację zasadniczego celu instrumentu, jakim jest skarga
nadzwyczajna, bez zaistnienia okoliczności wskazanych w przesłankach
szczegółowych, nawet jeśli za powyższym przemawiałyby fundamentalne racje
aksjologiczne związane z istotą demokratycznego państwa prawnego.
Z drugiej jednak strony brak konieczności zapewnienia zasady
demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości
społecznej zamyka drogę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego
orzeczenia, nawet jeśli narusza ono którąś z przesłanek szczegółowych,
w tym zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji.
Jak już wskazano wcześniej, celem skargi nadzwyczajnej jest bowiem zapewnienie
zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego
zasady sprawiedliwości społecznej, nie zaś z innymi zasadami, wolnościami
lub prawami człowieka określonymi w Konstytucji.
Oceniając przesłanki szczegółowe skargi nadzwyczajnej, należy podkreślić,
że Prokurator Generalny zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie pierwszej,
drugiej i trzeciej przesłanki szczegółowej.
W przypadku trzeciej przesłanki skarżący wskazał na oczywistą sprzeczność
istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego
II NSNc 31/24
11
wynikającą z uznania przez tenże sąd, że „w sprawie nie zachodziły przyczyny
niezależne od osoby uprawnionej do uzyskania przez nią zasiłku chorobowego z
funduszu wypadkowego za okres od 30 czerwca 2017 r. do 28 grudnia 2017 r.
w wysokości do 100% podstawy wymiaru zasiłku oraz świadczenia rehabilitacyjnego
z funduszu wypadkowego za okres od dnia 29 grudnia 2017 r. do dnia 23 grudnia
2018 r. w wysokości do 100% podstawy wymiaru zasiłku, które stanowiły przeszkodę
w zgłoszeniu roszczenia o przyznanie prawa do tych świadczeń w terminie 6
miesięcy od ostatniego dnia okresu za który one przysługiwały, podczas gdy dopiero
w dniu 25 kwietnia 2019 r. powstały przyczyny uzasadniające złożenie wniosku o
wypłatę wyrównania ww. świadczeń, ponieważ w tym dniu wnioskodawca otrzymał
sporządzoną przez ZUS w dniu 18 kwietnia 2019 r. kartę wypadku, w której
ostatecznie organ rentowy uznał wypadek, któremu uległ wnioskodawca za wypadek
przy pracy, a zatem to wtedy ustała przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenie
roszczenia i to od tego momentu powinien być liczony 6 miesięczny termin biegu
przedawnienia roszczenia o wypłatę wyrównania zasiłku chorobowego z funduszu
wypadkowego i świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu wypadkowego”.
Przystępując do oceny przywołanego zarzutu, podkreślić należy,
że przesłanka wynikająca z art. 89 § 1 pkt 3 u.SN nie odnosi się do oceny prawnej
(jak przesłanka, o której stanowi art. 89 § 1 pkt 2 u.SN), ale dotyczy ustaleń
faktycznych. Wykazanie jej zaistnienia wymagało zatem wyjaśnienia, że zebrany
w sprawie materiał dowodowy powinien prowadzić do innych wniosków faktycznych
niż te, które stały się podstawą orzekania sądu, tutaj Sądu Okręgowego w Rzeszowie.
Powołując się na tę przesłankę Prokurator Generalny powinien zatem wykazać błędy
w ocenie i interpretacji materiału dowodowego zebranego w sprawie. Chodzi przy
tym o błędy, które mogą polegać na nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego
bądź poczynieniu ustaleń z pominięciem niektórych faktów wynikających z tego
materiału.
Wypada również zauważyć, że sprzeczność, o której stanowi art. 89 § 1 pkt 3
u.SN, ma mieć charakter oczywisty i dotyczy tylko istotnych ustaleń sądu.
Koresponduje to wyraźnie z przesłanką ujętą w 89 § 1 pkt 2 u.SN w tym zakresie,
jaki dotyczy kwalifikowanego charakteru naruszeń stwierdzanych czy to w sferze
oceny prawnej (art. 89 § 1 pkt 2), czy oceny faktów (art. 89 § 1 pkt 3).
II NSNc 31/24
12
Oznacza to zatem, że do stwierdzenia występowania odpowiedniej podstawy skargi
nadzwyczajnej nie wystarczy taka wadliwość wyroku (odpowiednio w każdej
z perspektyw), która nie ma charakteru poważnego i nie wywołuje daleko idących
skutków. Musi mieć ona charakter wyjątkowy, co nawiązuje wprost do podstawowych
założeń skargi nadzwyczajnej. Sprzeczność oczywista ma miejsce wówczas, kiedy
można ją stwierdzić bez pogłębionej analizy materiału dowodowego. Będzie
zachodzić w sytuacji, w której nawet pobieżna ocena faktów powinna prowadzić do
zgoła odmiennych wniosków niż te, które wyciągnął sąd orzekający w sprawie.
Ustalenia istotne dotyczą przy tym takich ustaleń faktycznych, które decydowały o
doborze stosowanej normy prawnej, a przez to miały wpływ na to, w jaki sposób sąd
rozstrzygnął daną sprawę.
W analizowanej skardze nadzwyczajnej Prokurator Generalny, opierając się
na treści art. 89 § 1 pkt 3 u.SN i biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy,
wskazał na konieczność uznania przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie, że otrzymanie
karty wypadku sporządzonej przez ZUS w dniu 18 kwietnia 2019 r., stwierdzającej
wypadek przy pracy wnioskodawcy, należało potraktować jako okoliczność
skutkującą ustaniem przeszkody uniemożliwiającej zgłoszenie roszczenia i tym
samym początek biegu 6 miesięcznego terminu przedawnienia roszczenia o wypłatę
wyrównania zasiłku chorobowego z funduszu wypadkowego i świadczenia
rehabilitacyjnego z funduszu wypadkowego w myśl art. 67 ust. 3 ustawy zasiłkowej.
Jego argumentacja zatem, zamiast koncentrować się na wyjaśnieniu
wadliwości działania Sądu Okręgowego w Rzeszowie, tj. wykazać, że sąd ten
dokonał nieprawidłowej oceny faktów na podstawie przeprowadzonych dowodów, co
skłoniło go następnie do wyciągnięcia wadliwych wniosków stanowiących podstawę
wydanego orzeczenia, dotyczyła w istocie oceny prawnej naruszonego przepisu art.
67 ust. 1 i 3 ustawy zasiłkowej w świetle ustalonych faktów. Z tej przyczyny trudno ją
uznać za odpowiadającą wymogom statuowanym przez art. 89 § 1 pkt 3 u.SN.
Taka ocena skłania Sąd Najwyższy do uznania, że podniesiony przez
skarżącego zarzut sformułowany został wadliwie i w konsekwencji nie zasługuje na
uwzględnienie.
Przechodząc do oceny pierwszej przesłanki, przypomnieć trzeba, że skarżący
wskazał na naruszenie zasad, wolności i praw człowieka i obywatela, określonych w
II NSNc 31/24
13
Konstytucji RP, a mianowicie zasady praworządności, sprawiedliwości proceduralnej,
a także prawa do rzetelnej procedury, prawa do zabezpieczenia społecznego w razie
niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo, zasady zaufania
obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady pewności i
bezpieczeństwa prawnego wynikających z art. 2 i art. 45 ust. 1 oraz art. 67 ust. 1
Konstytucji RP.
Odnosząc się do powyższego, Sąd Najwyższy stwierdza, że skarżący w
sposób wadliwy podniósł zarzut naruszenia zasady praworządności, zasady
zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa i zasady pewności i
bezpieczeństwa prawnego. Zarzuty te, z racji przedmiotowego powiązania ww. zasad,
z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), mieszczą się
w granicach przesłanki ogólnej skargi nadzwyczajnej, przez co – wobec wymogów
określonych w ustawie – powinny być wysuwane wyłącznie w nawiązaniu do niej.
Sąd Najwyższy jako niezasadny traktuje także zarzut naruszenia zasady
sprawiedliwości proceduralnej i prawa do rzetelnej procedury, który skarżący wywiódł
z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP – przepisu statuującego prawo do sądu.
Zajmując takie stanowisko, Sąd Najwyższy przypomina, że zgodnie z
utrwalonym orzecznictwem n a konstytucyjne prawo do sądu składają się
w szczególności: 1) prawo dostępu do sądu, tj. prawo uruchomienia procedury
przed sądem (niezależnym, bezstronnym i niezawisłym); 2) prawo do odpowiednio
ukształtowanej procedury sądowej, zgodnej z wymogami sprawiedliwości i jawności;
3) prawo do wyroku sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia
sprawy przez sąd (zob. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 9 czerwca 1998 r.,
K 28/97; 16 marca 1999 r., SK19/98; 31 marca 2005 r., SK 26/02; 16 stycznia 2006 r.,
SK 30/05; 20 maja 2008 r. P 18/07; 31 marca 2009 r., SK 19/08). Jednocześnie z
orzecznictwa tego wynika, że sprawiedliwe rozpatrzenie sprawy oznacza
zastosowanie sprawiedliwej procedury. Chodzi o procedurę, która „powinna
zapewniać stronom uprawnienia procesowe stosowne do przedmiotu prowadzonego
postępowania. Wymóg sprawiedliwego postępowania zakłada bowiem dostosowanie
jego zasad do specyfiki rozpoznawanych spraw” (zob. wyrok Trybunału
Konstytucyjnego z 16 listopada 2011 r., SK 45/09).
II NSNc 31/24
14
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy zauważa, że skarżący powiązał
swoje zarzuty z niewłaściwym zastosowaniem prawa oraz oparciem orzeczenia „…
o sprzeczne ustalenia faktyczne dotyczące zgłoszonego przez wnioskodawcę
roszczenia o wyrównanie wypłaconych świadczeń (zasiłku chorobowego
i rehabilitacyjnego) do 100% podstawy wymiaru. Wbrew ustaleniom Sądu,
nie nastąpiło to z uchybieniem terminowi z art. 67 ustawy zasiłkowej, gdyż dopiero w
dniu 25 kwietnia 2019 r. powstały przyczyny uzasadniające złożenie wniosku o
wypłatę wyrównania w/w świadczeń, ponieważ w tym dniu Z. K. otrzymał
sporządzoną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18 kwietnia 2019 r.
kartę wypadku, w której ostatecznie organ rentowy uznał wypadek, któremu uległ
wnioskodawca za wypadek przy pracy, a zatem to wtedy ustała przeszkoda
uniemożliwiająca zgłoszenie roszczenia i to od tego momentu powinien być liczony
6 miesięczny termin biegu przedawnienia roszczenia o wypłatę wyrównania zasiłku
chorobowego z funduszu wypadkowego i świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu
wypadkowego”.
W ocenie Sądu Najwyższego, wobec przedstawionych przez skarżącego
okoliczności, nie sposób dopatrzeć się jakichkolwiek uchybień w zakresie
zastosowania i realizacji art. 45 ust. 1 Konstytucji. Z przeprowadzonej analizy wynika,
że odwołujący się skorzystał z uprawnienia i oddał pod osąd sądu negatywną decyzję
ZUS, sądy obydwu instancji zastosowały odpowiednie przepisy prawa i właściwą
procedurę, a w konsekwencji wydały wyroki uzasadniając swoje rozstrzygnięcie.
Zdaniem Sądu Najwyższego zatem żaden z elementów sprawiedliwości
proceduralnej i prawa do rzetelnej procedury, o jakiej mówi wskazany art. 45 ust. 1
Konstytucji, nie doznał naruszenia.
Za niezasadny Sąd Najwyższy traktuje zarzut naruszenia prawa do
zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę
lub inwalidztwo, statuowanego przez art. 67 ust. 1 Konstytucji RP.
Wyrażając taką ocenę, warto przywołać ukształtowane na tle wskazanej
regulacji orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Wynika z niego mianowicie,
że choć wyrażone tutaj przez ustrojodawcę prawo do zabezpieczenia społecznego
ma charakter prawa podmiotowego i w założeniu jest w pełni egzekwowalne, to
jednak nie implikuje ono żadnych uprawnień o określonej treści materialnej. Stąd
II NSNc 31/24
15
należy przyjąć, że nie można z niego wyprowadzić prawa do jakiegokolwiek
konkretnego świadczenia (zob. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z: 6 lutego 2002
r., SK 11/01; 27 stycznia 2003 r., SK 27/02; 7 września 2004 r., SK 30/03; 19 lipca
2005 r., SK 20/03; 20 listopada 2006 r., SK 66/06; 1 kwietnia 2008 r., SK 96/06; 24
lutego 2010 r., K 6/09; 25 czerwca 2013 r., P 11/12; 17 grudnia 2013 r., SK 29/12; 13
maja 2014 r., SK 61/13; 17 czerwca 2014 r., P 6/12), ani też jakiejkolwiek konkretnej
metody jego ustalania lub waloryzowania (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z
17 grudnia 2013 r., SK 29/12). Więcej – konieczne jest uznanie, że podstawą
roszczeń mogą być wyłącznie przepisy ustawowe szczegółowo regulujące te kwestie
(zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 17 grudnia 2013 r., SK 29/12; 29 maja
2012 r., SK 17/09; 13 maja 2014 r., SK 61/13).
Odnotowania w tym miejscu wymaga, że zarysowany powyżej kierunek
myślenia zaprezentował sam skarżący, który we wniesionej skardze podniósł,
że przepis art. 67 ust. 1 Konstytucji RP stanowi jedynie pewien wzorzec określający
w sposób ogólny ramy zabezpieczenia społecznego, kierunki polityki państwa i jest
adresowany głównie do organów prawodawczych. Jak podkreślił w jednym
z fragmentów swojego uzasadnienia, regulacja ta tworzy li tylko źródło gwarancji, nie
zaś praw podmiotowych obywatela dla zabezpieczenia społecznego, które dopiero
konkretyzują się w ustawach zwykłych (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 26 kwietnia 2018 r., III AUa 417/17).
Przyjmując taką wykładnię art. 67 ust. 1 Konstytucji za właściwą, trzeba dojść
do wniosku, że w realiach przedmiotowej sprawy prawa podmiotowe wnioskodawcy
skonkretyzowały się w dwóch ustawach, tj. w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o
świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
i macierzyństwa (tekst jedn. Dz.U. 2019, poz. 645, akt obowiązujący od 7 września
2019 r. do 11 stycznia 2020 r., dalej: „ustawa zasiłkowa”) oraz ustawie z dnia
30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i
chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. 2019, poz. 1205, akt obowiązujący od 28
czerwca 2019 r. do dnia 31 marca 2020 r., dalej: „ustawa wypadkowa”). Mimo to
skarżący, oprócz sformułowania zarzutu naruszenia art. 67 ust. 1 Konstytucji, a
następnie powiązania go ogólnie z ustawami, które konkretyzują prawa podmiotowe,
II NSNc 31/24
16
nie wykazał, w jaki sposób zaskarżony wyrok naruszył prawo wnioskodawcy do
zabezpieczenia społecznego.
W uznaniu Sądu Najwyższego tak postawiony zarzut nie daje podstaw do
przyjęcia, że istotnie – jak twierdzi skarżący – doszło do naruszenia obowiązującego
prawa. Z tego też powodu konieczne staje się oddalenie tego zarzutu.
Jeśli idzie o drugą przesłankę, Prokurator Generalny zarzucił „rażące
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 67 ust. 1 i 3 ustawy zasiłkowej, przez błędną
wykładnię i uznanie, że roszczenie wnioskodawcy wygasło oraz niezastosowanie art.
67 ust. 3 ustawy zasiłkowej, podczas gdy niezgłoszenie roszczenia o wypłatę zasiłku
nastąpiło z przyczyn niezależnych od ubezpieczonego, przeszkoda uniemożliwiająca
zgłoszenie roszczenia ustała dopiero 25 kwietnia 2019 r., a zatem wniosek
ubezpieczonego został wniesiony w terminie”.
Ocena wskazanego zarzutu wymaga w pierwszej kolejności przedstawienia
krótkiej charakterystyki treści i ratio legis art. 67 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Otóż
przywołany przepis reguluje instytucję przedawnienia roszczeń o wypłatę zasiłków z
ubezpieczenia chorobowego (zasiłku chorobowego, zasiłku wyrównawczego, zasiłku
macierzyńskiego oraz zasiłku opiekuńczego). Z mocy art. 69 ustawy zasiłkowej
znajduje on odpowiednie zastosowanie do świadczenia rehabilitacyjnego. Jeśli idzie
o treść, wskazuje on termin, w którym osoba uprawniona do powyższych świadczeń
powinna zgłosić roszczenie o ich wypłatę. Tym samym przesądza, że skutkiem
niezrealizowania uprawnienia (niezgłoszenia roszczenia o ich wypłatę) w owym
terminie jest brak obowiązku zaspokojenia roszczenia przez płatnika zasiłków;
przedawnione roszczenie więc nie wygasa, ale zamienia się w tzw. zobowiązanie
niezupełne (naturalne), którego cechą jest niemożność jego przymusowej realizacji.
Samo przedawnienie ma charakter instytucji iuris cogentis. Oznacza to, że regulujące
je przepisy nie mogą być uchylone lub zmienione wolą stron – strony nie mogą
skrócić albo przedłużyć terminu przedawnienia (S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz
do kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna, wyd. VII, Warszawa 2007,
tezy do art. 117 k.c.).
Takie rozumienie analizowanego uregulowania znajduje pełne potwierdzenie
w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z 19 lutego 2008 r., II UK 114/07
Sąd ten stwierdził mianowicie, że „przedawnienie roszczenia o zasiłek chorobowy
II NSNc 31/24
17
następuje ipso iure, co oznacza, że ubezpieczony po upływie okresów przedawnienia
traci prawo do zasiłku i nie ma procesowych możliwości ubiegania się o jego
wyrównanie. Z kolei w wyroku z 4 lipca 2007 r., I UK 34/07 uznał on,
że „Ustawa z 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego
w razie choroby i macierzyństwa w art. 67 ust. 1 reguluje tylko kwestię terminu
przedawnienia – co oznacza, że w pozostałym zakresie mają zastosowanie przepisy
kodeksu cywilnego, skoro przedawnienie roszczeń jest instytucją prawną
przewidzianą właśnie w tym kodeksie, a która z braku odmiennych regulacji
prawnych ustawy zasiłkowej w tej materii ma do niej zastosowanie”.
Należy pamiętać, że instytucja przedawnienia spełnia w systemie prawa
określone funkcje. Z jednej strony służy ona mianowicie mobilizowaniu osób
uprawnionych do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego (ubezpieczonych,
byłych ubezpieczonych) do dochodzenia wypłaty świadczeń w takim czasie, w jakim
prawo do nich powinno być wykonane zgodnie z ich przeznaczeniem, tj. wówczas,
gdy zaszła sytuacja wymagająca ochrony (zapewnienia środków utrzymania) (zob. T.
Zieliński, Prawo pracy. Zarys systemu, cz. 3, Ochrona pracy. Prawo sporów pracy.
Prawo administracji pracy. Prawo ruchu zawodowego, Warszawa-Kraków 1986, s.
204; wyrok Sądu Najwyższego z 12 lutego 1991 r., III CRN 500/90, I. Jędrasik-
Jankowska, Pojęcia i konstrukcje prawne, s. 146.), z drugiej natomiast stabilizuje
stosunki prawne w sferze ubezpieczenia, eliminując niepewność co do zobowiązań
funduszu ubezpieczeń społecznych (funduszu chorobowego).
W kontekście zaprezentowanego wyżej rozumienia analizowanej regulacji
warto przywołać fragment wypowiedzi skarżącego, w którym uzasadniając
analizowany zarzut, przedstawia on sytuację odwołującego się.
Wskazuje mianowicie, że pomiędzy powstaniem niezdolności do pracy a wypadkiem
przy pracy, któremu uległ wnioskodawca, zaistniał wyraźny związek i że ta właśnie
sytuacja stała się podstawą do ubiegania się przezeń o uzyskanie przysługujących
świadczeń, tj. zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu
wypadkowego w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku. Podkreśla przy tym,
że wnioskodawca jako osoba ubezpieczona domagał się wyrównania zasiłku
chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego do wysokości podstawy wymiaru
przewidzianej w ustawie wypadkowej w związku z ustaleniem, że niezdolność do
II NSNc 31/24
18
pracy, bezspornie istniejąca w omawianym tu okresie, była spowodowana
wypadkiem przy pracy. Zauważa też, że w podstawowym terminie, o którym mowa
w art. 67 ust. 1 ustawy zasiłkowej, wnioskodawca dokonał zgłoszenia żądania
wypłaty zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego, jako że jeszcze w
owym czasie nie mógł zakładać, że zdarzenie, któremu uległ, zostanie z całą
pewnością uznane przez ZUS za wypadek przy pracy; na tej podstawie przyznane
mu zostało świadczenie rehabilitacyjne na łączny okres 12 miesięcy. Jak dalej
wywodzi, zdarzenie to ZUS uznał ostatecznie za wypadek przy pracy 18 kwietnia
2019 r., w związku z czym wnioskodawca odebrał kartę wypadku 25 kwietnia 2019 r.
Następnie skarżący przedstawia własną ocenę powyższej sytuacji na tle
obowiązujących regulacji. Powołując przypisy ustawy wypadkowej tj. art. 6 ust. 1
pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 2 i art. 9 ust. 1, w pierwszej kolejności wskazuje, że z tytułu
wypadku przy pracy lub choroby zawodowej ubezpieczonemu, którego niezdolność
do pracy spowodowana została wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową,
przysługuje zasiłek chorobowy od pierwszego dnia niezdolności do pracy w
wysokości 100% podstawy wymiaru. Jak zauważa, zgodnie z art. 7 ustawy
wypadkowej, przy ustalaniu prawa do świadczeń wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3,
w tym do zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego, podstawy wymiaru i
ich wysokości, a także przy ich wypłacie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy
zasiłkowej z uwzględnieniem przepisów cytowanej ustawy. Jednocześnie skarżący
podnosi, że w przedmiotowej sprawie do oceny czy roszczenie ubezpieczonego
przedawniło się czy nie, należało zastosować dyspozycję art. 67 ust. 3 ustawy
zasiłkowej w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez ZUS. Wyraża
jednak przy tym pogląd, że organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o
wyżej wskazane przepisy bez zbadania wszystkich okoliczności sprawy, które w
istotnym zakresie przemawiały na korzyść wnioskodawcy. Tymczasem jego zdaniem
ustalenia faktyczne sprawy pokazują, że niezgłoszenie roszczenia o wypłatę zasiłku
nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby uprawnionej i wystąpienie tej przeszkody
rozpatrywać należy indywidualnie. Jak podkreśla, okoliczności faktyczne w sprawie
muszą wskazywać na zaistnienie okoliczności, które wyłączyły możliwość zgłoszenia
roszczenia o wypłatę zasiłku w ciągu 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który
zasiłek przysługuje. Dokonując ustalenia, czy dana przyczyna miała taki charakter,
II NSNc 31/24
19
należy w uznaniu skarżącego wykazać z jednej strony, faktyczną niemożność
dopełnienia czynności w ustawowo określonym czasie, z drugiej zaś brak zawinienia
osoby mającej tę czynność wykonać.
Prokurator Generalny podnosi, że okolicznością uzasadniającą zastosowanie
art. 67 ust. 3 ustawy zasiłkowej jest fakt, iż w okresie pobierania zasiłku zdarzenie,
któremu uległ, nie było jeszcze uznane przez organ rentowy jako wypadek przy pracy.
Jak zauważa, roszczenie o sporne zasiłki, wbrew ocenie ZUS, nie wygasło,
jako że wnioskodawca zachował termin 6 miesięcy, który winien być liczony od dnia,
kiedy odebrał kartę wypadku, tj. 25 kwietnia 2019 r. W ocenie skarżącego zasadne
jest, wobec tego twierdzenie, że wnioskodawca nie mógł ubiegać się o wypłatę
wyrównania ww. zasiłków z funduszu wypadkowego do czasu kiedy zdarzenie,
któremu uległ w pracy, nie zostało w okolicznościach niniejszej sprawy uznane
za wypadek przy pracy.
Taka ocena zaistniałej sytuacji, w kontekście obowiązywania art. 67 ust. 1 i 3
ustawy zasiłkowej, nie brzmi w uznaniu Sądu Najwyższego przekonująco. Stąd
wbrew racjom wysuniętym przez skarżącego Sąd Najwyższy uważa, że nie doszło
do naruszenia tego przepisu.
Powyższe stanowisko skład orzekający łączy z przekonaniem, że w
rozpoznawanej sprawie cezurę czasową dla skutecznego zgłoszenia roszczenia o
wypłatę świadczeń, o których mowa w art. 67 ust. 1 i 3 ustawy zasiłkowej, wyznacza
ostatni dzień okresu, za który zasiłek przysługuje, nie zaś data stwierdzenia przez
ZUS wypadku przy pracy i wydania karty wypadku przy pracy z 18 kwietnia 2019 r.
Ta ostatnia w żadnym wypadku nie może być uznana za przyczynę niezależną od
osoby uprawnionej w rozumieniu art. 67 ust. 3 tejże ustawy i tym samym okoliczność
przerywającą bieg przedawnienia roszczenia o wyrównanie zasiłku chorobowego i
rehabilitacyjnego. Nie jest ona bowiem przyczyną tego rodzaju, że ubezpieczony,
bez własnej woli, pozostaje obiektywnie pozbawiony faktycznej możliwości złożenia
– samodzielnie lub za pośrednictwem innych osób – ww. wniosku z zachowaniem
ustawowego terminu. Można skądinąd sądzić, że gdyby ustawodawca chciał
uzależnić prawo wystąpienia z ww. roszczeniem od wydania przez ZUS karty
wypadku, rozwiązanie takie wprowadziłby wprost. Brak stosownego przepisu
II NSNc 31/24
20
oznacza, że wskazana sytuacja nie mieści się w hipotezie art. 67 ust. 3 ustawy
zasiłkowej.
Dokonana tutaj wykładnia nakazuje przyjąć, że złożenie przez wnioskodawcę
do organu rentowego w dniu 5 września 2019 r. wniosku o wypłatę zasiłku
chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu wypadkowego w wysokości
100% podstawy wymiaru nastąpiło po upływie terminu przedawnienia.
Sąd Najwyższy zajmuje stanowisko, że zarzut ten podlega oddaleniu.
Reasumując powyższe rozważania, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie
Prokurator Generalny nie zdołał wykazać zasadności podniesionych w skardze
nadzwyczajnej zarzutów sformułowanych wobec zaskarżonego nią wyroku Sądu
Okręgowego w Rzeszowie, odwołujących się do przesłanek szczegółowych
wskazanych w art. 89 § 1 pkt 1, 2 i 3 u.SN.
Stwierdzenie, że żadna z podstaw szczegółowych nie okazała się zasadna,
zwalnia Sąd Najwyższy od obowiązku badania zaistnienia w niniejszej sprawie
przesłanki ogólnej, o której mowa w art. 89 § 1 in principio u.SN, tj. konieczności
wzruszenia zaskarżonego nią prawomocnego orzeczenia w celu zapewnienia
zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego
zasady sprawiedliwości społecznej. Aby przesłanka ta uzasadniała uwzględnienie
skargi nadzwyczajnej i w konsekwencji uchylenie zaskarżonego orzeczenia, musi
wystąpić łącznie z jedną z określonych w powołanym przepisie przesłanek
szczegółowych. W niniejszej sprawie uznać należy, że z uwagi na przyczyny, o jakich
mowa wyżej, sytuacja taka nie ma miejsca.
Wobec stwierdzenia braku podstawy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia
Sąd Najwyższy, na podstawie art. 91 § 1 zd. 2 u.SN oddala na skargę nadzwyczajną.
Jednocześnie, na podstawie art. 39818 k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN,
Sąd Najwyższy znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania wywołanego
wniesieniem skargi nadzwyczajnej.
[D.Z.]
[r.g.]
II NSNc 31/24
21
