II NSK 76/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 listopada 2025 r.
SSN Marek Dobrowolski
w sprawie z powództwa Z. w Ż.
przeciwko D.
z udziałem G. Ż.
o zawarcie umowy o odprowadzanie ścieków,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 19 listopada 2025 r.
na skutek skargi kasacyjnej pozwanego i zainteresowanego od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2022 r., sygn. akt VII AGa
617/22,
1. odmawia przyjęcia obu skarg kasacyjnych do rozpoznania;
2. zasądza od D. na rzecz Z. w Ż. kwotę 360 (trzysta
sześćdziesiąt) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas
po upływie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia D.
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
3. zasądza od G. Ż. na rzecz Z. w Ż. kwotę 360 (trzysta
sześćdziesiąt) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas
po upływie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia G.
Ż. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
II NSK 76/23
2
Decyzją z 26 czerwca 2020 r., nr […], D. (dalej także jako: „pozwany” lub
„Skarżący”) działając na podstawie art. 27e ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art.
27a ust. 3 pkt 3 oraz art. 27f ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym
zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2019
r. poz. 1437 ze zm.; dalej jako: u.z.z.w.) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca
1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz.
2056 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku G. Ż. (dalej: „zainteresowany”), nakazał Z. w
Ż. (dalej jako: „Z.” lub „powód”) zawarcie umowy z zainteresowanym na
odprowadzanie ścieków z nieruchomości położonej na działkach: […] i [...], M. D.,
[...] Ż.
Po rozpoznaniu odwołania powoda od ww. decyzji, Sąd Okręgowy w
Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z 24 marca 2022
r., XVII AmW 130/20 uchylił zaskarżoną decyzję.
Po rozpoznaniu apelacji powoda i zainteresowanego od powyższego wyroku,
Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 10 października 2022 r., VII AGa 617/22:
w pkt. 1 oddalił obie apelacje, w pkt. 2 zasądził solidarnie od pozwanego i
zainteresowanego na rzecz Z. 540 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Pismem z 28 grudnia 2022 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku
Sądu Apelacyjnego w Warszawie wniósł pozwany D., zaskarżając to orzeczenie w
części pkt 1 i 2. Skarżący wniósł m.in. o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na
występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c.), sprowadzającego się do pytań:
1. Czy powierzenie zadania własnego gminy, polegającego na zbiorowym
odprowadzaniu ścieków, jest wymogiem formalnym dla uzyskania statusu
przedsiębiorcy wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu u.z.z.w.?
2. Czy posiadanie zezwolenia, o jakim mowa w art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.z.z.w.,
jest wymogiem formalnym dla uzyskania statusu przedsiębiorcy
wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu tej ustawy czy też elementem ładu
organizacyjno-prawnego tego przedsiębiorcy?
II NSK 76/23
3
3. Czy nakazanie zawarcia umowy o odprowadzanie ścieków, o którym
mowa w art. 27e ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.z.z.w., jest dopuszczalne wyłącznie
wobec podmiotu posiadającego zezwolenie na prowadzenie zbiorowego
odprowadzania ścieków, o jakim mowa w art. 16 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy,
także w przypadku, gdy podmiot ten stanowi spółkę z o.o. utworzoną przez gminę
lub do której przystąpiła gmina (spółkę komunalną) i którą gmina ta wyposażyła w
infrastrukturę potrzebną do wykonywania zbiorowego odprowadzania ścieków oraz
który spełnia pozostałe przesłanki do nakazania zawarcia umowy, opisane w art. 2
pkt 4, pkt 7 i pkt 20 oraz art. 6 ust. 2 ustawy?
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został rozwinięty
i uzasadniony na s. 3-7 skargi kasacyjnej.
Pismem z 8 lutego 2023 r. odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanego
złożył Z., wnosząc w pierwszej kolejności o: 1. wydanie postanowienia o odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądzenie od pozwanego na rzecz
powoda kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym, w tym kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej za
złożenie dokumentu pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu swego pisma powód zawarł argumentację dotyczącą
niezasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (s. 2-10 odpowiedzi
na skargę kasacyjną).
Pismem z 11 stycznia 2023 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku
Sądu Apelacyjnego w Warszawie wniósł także zainteresowany, zaskarżając to
orzeczenie w całości. Skarżący wniósł m.in. o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na
występowaniu
w
sprawie
istotnego
zagadnienia
prawnego
(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), sprowadzającego się do pytań:
1) czy w świetle dyspozycji przepisów art. 2 pkt 4 u.z.z.w. w zw. a art. 16 ust.
1 u.z.z.w. posiadanie zezwolenia jest wymogiem formalnym dla uzyskania statusu
przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu tej ustawy, czy też
jest jedynie elementem ładu organizacyjno-prawnego takiego przedsiębiorstwa;
II NSK 76/23
4
2) czy w świetle dyspozycji art. 6 ust. 2 u.z.z.w. w zw. z art. 2 pkt 7 u.z.z.w.
można odmówić zawarcia umowy o odprowadzanie ścieków z osobą, której
nieruchomość została już przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym
wnioskiem o zawarcie takiej umowy, czy też w sytuacji, w której nieruchomość
wspomnianej osoby, zgodnie z dyspozycją art. 15 ust. 4 u.z.z.w., została
przyłączona do sieci, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie może
zaniechać realizacji obowiązku wskazanego wart. 6 ust. 2 u.z.z.w.
Pismem z 10 marca 2023 r. odpowiedź na skargę kasacyjną
zainteresowanego złożył Z., wnosząc w pierwszej kolejności o: 1. wydanie
postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej zainteresowanego do
rozpoznania, 2. zasądzenie od zainteresowanego na rzecz powoda kosztów
postępowania przed Sądem Najwyższym, w tym kosztów zastępstwa procesowego
według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej za złożenie dokumentu
pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu swego pisma powód zawarł argumentację dotyczącą
niezasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (s. 2-8 odpowiedzi
na skargę kasacyjną).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarówno skarga kasacyjna pozwanego, jak i zainteresowanego nie wypełnia
ustawowych przesłanek koniecznych dla przyjęcia ich do rozpoznania.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne; 2) istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; 3) zachodzi nieważność
postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
W niniejszej sprawie zarówno pozwany, jak i zainteresowany oparli wniosek
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance występowania
w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.).
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 28 kwietnia 2022 r., I NSK
23/21, istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
II NSK 76/23
5
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu
Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających
rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne
zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze
wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje
oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen
prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.
Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu
zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c.
(postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06).
Nie budzi też najmniejszych wątpliwości, że przedkładane zagadnienie
prawne musi być aktualne, tj. musi budzić wątpliwości interpretacyjne w chwili
orzekania przez Sąd Najwyższy o zasadności (lub braku zasadności) przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy wskazać,
że zarówno pozwany, jak i zainteresowany sformułowali łącznie pięć pytań, które
dotyczą podobnego problemu, przy czym na część z nich Sąd Najwyższy udzielił
już odpowiedzi w uchwale z 13 września 2023 r., I NZP 3/22, zaś pozostała część
nie ma bezpośredniego związku z istotą sprawy i nie wpływa na jej rozstrzygnięcie.
Wyżej wymieniona uchwała Sądu Najwyższego otrzymała następujące
brzmienie:
„1) W sytuacji, w której nie jest możliwe przypisanie statusu przedsiębiorstwa
wodociągowo-kanalizacyjnego gminie, dopuszczalne jest nakazanie zawarcia
umowy o odprowadzenie ścieków podmiotowi stanowiącemu spółkę z ograniczoną
odpowiedzialnością utworzoną przez gminę lub spółkę do której przystąpiła kolejna
gmina (spółkę komunalną) i którą gmina wyposażyła w infrastrukturę potrzebną
do wykonywania zbiorowego odprowadzania ścieków oraz która spełnia pozostałe
przesłanki do nakazania zawarcia umowy, pomimo że spółka ta nie posiada
zezwolenia, o jakim mowa art. 16 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym
II NSK 76/23
6
zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U.
z 2020 r., poz. 2028).
2) Rozstrzygnięcie w sprawie spornej dotyczącej odmowy zawarcia umowy o
odprowadzania ścieków, o którym mowa w art. 27e ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy
z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym
odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2028) powinno zawierać
istotne elementy umowy określone w art. 6 ust. 3 tej ustawy.”.
Następnie Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały omówił szeroko swoje
stanowisko. Przykładowo wskazał, że: „zważywszy zatem na cel wprowadzenia do
u.z.z.w. regulacji rozstrzygania sporów związanych z odmową zawarcia umowy o
odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, tj.
ochronę odbiorców usług, jak też mając na uwadze wzgląd praktyczny, tylko
bowiem uznanie, iż organ regulacyjny ma uprawnienie do kształtowania treści
umowy, którą mają zawrzeć strony, prowadzi do zlikwidowania sporu między nimi,
zasadnym jest uznanie, iż decyzja rozstrzygająca sprawę sporną dotyczącą
odmowy zawarcia umowy o odprowadzanie ścieków przez nakazanie zawarcia
takiej umowy powinna zawierać istotne elementy tej umowy określone w art. 6
ust. 3 u.z.z.w.” (s. 41 uchwały).
Uchwała została wydana na gruncie stanu faktycznego podobnego
do sprawy obecnie rozstrzyganej. Stanowi ona orzeczenie kompleksowe, kończące
spory prawne w odniesieniu do wykładni powołanych w niej przepisów. Z kolei
pytania zawarte w skardze kasacyjnej, co do których Sąd Najwyższy
nie wypowiedział się wprost w uchwale, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia
sprawy i stąd nie mogą stanowić usprawiedliwionej podstawy wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Skoro przedstawione zagadnienia prawne zostały już zasadniczo wyjaśnione
w uchwale Sądu Najwyższego, a część sformułowanych w skardze kasacyjnej
pytań nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, to oparcie
na ich podstawie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie mogło
przynieść zamierzonego skutku.
Z wszystkich tych powodów orzeczono o odmowie przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (pkt 1 sentencji postanowienia), a ponadto
II NSK 76/23
7
rozstrzygnięto o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2 sentencji
postanowienia).
sh
[r.g.]
