II NSK 63/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 30 czerwca 2026 r.
SSN Maria Szczepaniec
w sprawie z powództwa M. sp. z o.o. z siedzibą w W.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2026 r. w Izbie
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia
19 marca 2025 r., VII AGa 246/23
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
M.L.
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 czerwca 2022 r., znak: […] Prezes Urzędu Regulacji
Energetyki (dalej: „Prezes URE”) orzekł, że Przedsiębiorca M. sp. z o.o. z
siedzibą w W. (dalej: „M. sp. z o.o.”, „Przedsiębiorca”) naruszył art. 43d ust. 1
ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2019 r., poz. 755
ze zm., dalej: „PE”, „prawo energetyczne”) w ten sposób, że nie przedłożył
Prezesowi URE w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych,
przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za
miesiące: sierpień, grudzień 2019 r., marzec, lipiec 2020 r. oraz od lipca 2021 r. do
stycznia 2022 r. W tym stanie rzeczy Prezes URE zobowiązany przepisami art. 56
ust. 1 pkt 12b, art. 56 ust. 2, art. 56 ust. 2h pkt 4 PE, nałożył na Przedsiębiorcę
II NSK 63/25
2
karę pieniężną w łącznej wysokości 70 000 zł. Ponadto Prezes URE odstąpił od
wymierzenia kary za miesiące: sierpień, grudzień 2019 r. oraz marzec i lipiec 2020 r.
Od powyższej decyzji M. sp. z o.o. wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego
w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zaskarżając decyzję w
części tj. w pkt. 1 i 3.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z 20 grudnia 2022 r.,
XVII AmE 173/22 oddalono odwołanie.
Apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego złożył M. sp. z o.o.,
zaskarżając go w całości.
Sąd Apelacyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 marca
2025 r., VII AGa 246/23 zmienił wyrok sądu pierwszej instancji obniżając kary
pieniężne nałożone na Przedsiębiorcę do kwoty po 500 złotych za każde
naruszenie, co łącznie daje obniżenie kary z kwoty 70 000 złotych do łącznej
sankcji na poziomie 3 500 złotych.
Prezes URE pismem z 7 lipca 2025 r. (data stempla pocztowego) wniósł
skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 marca
2025 r., VII AGa 246/23 zaskarżając go w części co do pkt. I orzeczenia.
Prezes URE oparł skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia przepisów
prawa materialnego. Jednocześnie skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wskazując, że w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne. W ramach wskazanej podstawy przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący sformułował dwa istotne zagadnienia
prawne:
1. Czy wobec braku w Prawie energetycznym przepisów dotyczących przesłanek
miarkowania kary pieniężnej, o której mowa w art. 56 ust. 2h pkt 4 w zw. z art. 56
ust. 1 pkt 12b PE w zw. z art. 43d ust. 1 PE, z uwagi na jej sztywny charakter, sąd
powszechny dokonując miarkowania takiej kary powinien stosować art. 56 ust. 6 PE,
pomimo że przepis ten odnosi się wyłącznie do kompetencji Prezesa Urzędu
Regulacji Energetyki w zakresie ustalenia wymiaru kary? Czy sąd powszechny przy
ewentualnym miarkowaniu kary pieniężnej powinien uwzględnić interes publiczny
oraz art. 1 ust. 2 PE, wskazujący na funkcje i cele regulacji w sektorze
energetycznym, kierując się m.in. obowiązkiem strzeżenia bezpieczeństwa swoich
II NSK 63/25
3
obywateli zgodnie z art. 5 Konstytucji RP, na które składa się bezpieczeństwo
energetyczne i paliwowe?
2. Czy wobec braku regulacji w Prawie energetycznym przepisów dotyczących
przesłanek miarkowania kary pieniężnej, o której mowa w art. 56 ust. 2h pkt 4 w zw.
z art. 56 ust. 1 pkt 12b PE w zw. z art. 43d ust. 1 PE, z uwagi na jej sztywny
charakter, zasadne jest zastosowanie przez sąd powszechny przy miarkowaniu
takiej kary niektórych przesłanek odnoszących się do odstąpienia od wymierzania
kary pieniężnej, o których mowa w art. 56 ust. 6a PE?
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie wypełnia ustawowych przesłanek koniecznych
dla przyjęcia jej do rozpoznania.
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego
jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być
osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie
Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania wynika przy tym z oceny czy okoliczności powołane
przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 28 kwietnia 2022 r.,
I NSK 23/21, istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie,
którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego
orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie
okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu
na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu
samego zagadnienia wraz ze wskazaniem konkretnego przepisu prawa,
II NSK 63/25
4
na tle którego to zagadnienie występuje oraz wskazaniu argumentów prawnych,
które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na sformułowaniu
własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten powinien być zbliżony do tego,
jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy
na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja
2006 r., V CSK 75/06).
Zagadnienie prawne mające stanowić uzasadnienie dla przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania musi budzić wątpliwości interpretacyjne w chwili
orzekania przez Sąd Najwyższy o zasadności (lub braku zasadności) przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W tym miejscu Sąd Najwyższy wskazuje, że argumentacja prawna powołana
przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania oraz przedmiot przedstawionego zagadnienia, nie pozwala przyjąć,
aby zagadnienie to mogło - z punktu widzenia okoliczności rozstrzyganej sprawy -
być uznane za istotne zagadnienia prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Zostało ono dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowej judykaturze
Sądu Najwyższego. Nie istnieje zaś potrzeba wykładni przepisów prawa ani nie
występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy na ten temat wyraził
już swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności
uzasadniające zmianę tego poglądu.
Sąd Najwyższy w wyroku z 27 listopada 2019 r., I NSK 95/18 orzekł,
że zasadą jest, iż to Prezes URE kształtuje politykę wymiaru kar wobec
przedsiębiorców popełniających delikty administracyjne określone w ustawie -
Prawo energetyczne. W pewnych przypadkach sąd może zastosować przepisy
Prawa energetycznego, jednakże wpierw powód powinien wykazać, że pozwany
przekroczył zasady uznania administracyjnego oraz że stopień szkodliwości czynu
był znikomy, zaś przedsiębiorca zaprzestał naruszenia prawa lub zrealizował
obowiązek.
Odnosząc się do możliwości miarkowania kary pieniężnej przez sąd
w wyniku odwołania od decyzji, w wyroku z dnia 10 grudnia 2025 r., II NSKP 29/25
Sąd Najwyższy wskazał, że nieracjonalne byłoby ustanowienie sztywnej wysokości
kary i w konsekwencji brak możliwości ustalenia jej na mniejszym poziomie,
II NSK 63/25
5
w sytuacji, gdy na podstawie tych samych przesłanek, istnieje możliwość
odstąpienia od wymierzenia kary. Wykładnia systemowa oraz funkcjonalna,
w szczególności celowościowa, przemawiają zaś za przyjęciem, że wysokość kary
określonej w art. 56 ust. 2h pkt 4 Prawa energetycznego, może być na podstawie
art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego ustalona na niższym poziomie.
Zaznaczenia wymaga również fakt, że wyrokiem z dnia 17 października
2024 r., P 3/23 Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku
z art. 56 ust. 1 pkt 12b PE w zakresie, w jakim uniemożliwia sądowi powszechnemu
miarkowanie kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania, o którym mowa
w art. 43d ust. 1 PE, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 175
ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny
w uzasadnieniu wyroku wskazał, że stworzenie fikcji prawnej każdorazowej
adekwatności i proporcjonalności cyfrowo oznaczonej kary, której nie da się
miarkować, prowadzi do rażącego pokrzywdzenia niektórych podmiotów i czyni tym
samym prawo niesprawiedliwym. Celem władzy sądowniczej w tym wypadku
jest przezwyciężenie fikcji i skonfrontowanie stanu abstrakcyjno-generalnego
ze stanem konkretno-indywidualnym w ramach sprawowania wymiaru
sprawiedliwości, który w tym wypadku dotyczy sprawiedliwej kary. Władza
sądownicza ma chronić przed całkowitym automatyzmem abstrakcyjnych norm
i bezrefleksyjnym zrównywaniem podmiotów indywidualnych, za którymi
i tak zawsze stoi pojedynczy człowiek. Redukcja sądowej kontroli jedynie
do zatwierdzania kar administracyjnych wydanych przez inne organy prowadzi
do pozorności tej kontroli, a tym samym do ograniczenia możliwości sądowej
weryfikacji adekwatności kar. Ograniczanie możliwości sądowej weryfikacji
proporcjonalnego karania stanowi zatem naruszenie zasad adekwatności kar
i państwa prawnego oraz podziału i równowagi władz, a co za tym idzie,
także prawa do sądu i sądowego monopolu sprawowania wymiaru sprawiedliwości.
Wskazać należy również, że nie zachodzi nieważność postępowania,
którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu
(art. 39813 § 1 k.p.c.).
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
II NSK 63/25
M.L.
[a.ł]
6
SSN Maria Szczepaniec
