II NSK 4/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 6 sierpnia 2025 r.
SSN Mirosław Sadowski
sprawy z powództwa Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna z siedzibą w W.,
przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
o stwierdzenie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów,
na skutek skargi kasacyjnej Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna z siedzibą
w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 15 marca 2024 r., sygn. VII
AGa 345/23,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 6 sierpnia 2025 r.,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od Towarzystwo Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z
siedzibą w W. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów tytułem kosztów
postępowania kasacyjnego kwotę 360 (trzysta
sześćdziesiąt) złotych z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie, za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia postanowienia pozwanej do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 15 marca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w pkt l.
zmienił zaskarżony wyrok częściowo w ten sposób, że: a) w punkcie pierwszym
zaskarżoną decyzję zmienił częściowo w punkcie II (drugim) podpunkt 1 (pierwszy)
II NSK 4/25
2
poprzez obniżenie nałożonej kary w wysokości 7 696 800 zł do kwoty 4 618 080 zł
oraz w punkcie II (drugim) podpunkt 2 (drugi) poprzez obniżenie nałożonej kary
w wysokości 7 696 800 zł do kwoty 4 618 080 zł i w pozostałym zakresie oddalił
odwołanie, b) w punkcie czwartym zasądził od Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. w W.
na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwotę 720 zł
tytułem kosztów procesu, w pkt II. oddalił apelację pozwanego w pozostałym
zakresie, w pkt III oddalił apelację powoda w całości, w pkt IV. zaś zasądził od
Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów kwotę 1 080 zł z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia,
którym je zasądzono, do dnia zapłaty tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł powód, zaskarżając
wyrok w części, tj. w zakresie pkt I, III i IV.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się
na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pozwany wniósł o odmowę jej przyjęcia,
zaś w przeciwnym razie o jej oddalenie. W każdym zaś przypadku wniósł
o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa
procesowego w tym postępowaniu według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
II NSK 4/25
3
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że
skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą powołane przesłanki z art.
3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede
wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie
Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
II NSK 4/25
4
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;
z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym
w judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN
z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
To co ma świadczyć o oczywistej zasadności skargi nie może być
jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.,
gdyż jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo poważny problem
świadczący o potrzebie wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że
z tych samych przyczyn skarga jest oczywiście uzasadniona, jako że twierdzenie
o oczywistej zasadności skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi
warunkującymi pierwszą i drugą podstawę przedsądu. Taka konstrukcja wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania dyskwalifikuje jego zasadność już na
samym wstępie (zob. postanowienie SN z 24 czerwca 2021 r., III CSK 77/21).
W przedmiotowej sprawie zachodzi taka właśnie sytuacja. Wnioskodawca
w uzasadnieniu do wniosku o przyjęcie skargi na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., konstruuje istotne zagadnienia prawne, zaś nawiązując do tych kwestii
II NSK 4/25
5
wnioskodawca odwołuje się jednocześnie do przesłanki określonej w art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. Jednocześnie wnioskodawca nie uzasadnia przesłanki przyjęcia skargi
kasacyjnej, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Zwrócono na to uwagę
w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Sąd Najwyższy aprobuje podniesioną tam
argumentację i uznaje za zbędne ponowne przytaczanie treści tych wywodów.
Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.
[r.g]
