II NSK 19/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Aleksander Stępkowski
Dnia 31 sierpnia 2026 r.
w sprawie z powództwa E. S.A. w K.
przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
o wykorzystanie przewagi kontraktowej
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 31 sierpnia 2026 r.
na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z 27 stycznia 2026 r., sygn. VII AGa 635/24
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji
i Konsumentów na rzecz E. S.A. w K. kwotę 360 zł (trzysta
sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym wraz z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia
niniejszego wyroku do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 27 stycznia 2026 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie
z powództwa E. S.A. w K. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów o wykorzystanie przewagi kontraktowej, oddalił apelację (pkt I) oraz
rozstrzygnął o kosztach postępowania (pkt II).
II NSK 19/26
2
Wyrok został zaskarżony przez pozwanego. Jako uzasadnienie wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany wskazał, że skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona oraz w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne.
Powód złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniósł o odmowę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi
kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie podlegała przyjęciu do merytorycznego rozpoznania.
1. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany
na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego
orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście
wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Z tych względów,
skarga kasacyjna nie jest dostępna w każdej sprawie (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego z: 9 kwietnia 2019 r., I NSK 73/19; 30 czerwca 2021 r.,
I NSK 5/21; 23 lutego 2022 r., I NSK 29/21).
Konieczna selekcja skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze
badania zasadności wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania. Przesłanki pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989
§ 1 k.p.c. Może je stanowić: (1) występowanie w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego; (2) istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność
postępowania lub (4) oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji
Sąd Najwyższy bada jedynie to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna
z przesłanek uzasadniających wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś
podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.
2. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym
zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie
objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy
i nierozstrzygnięte dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić
II NSK 19/26
3
do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga
jego sformułowania oraz uzasadnienia twierdzenia, że występuje ono w danej
sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 listopada 2003 r., II CK 324/03;
7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; 22 listopada
2007 r., I CSK 326/07; 26 września 2005 r., II PK 98/05; 10 maja 2019 r.,
I CSK 627/18; 16 maja 2019 r., I NSK 87/18; 21 września 2021 r., I NSK 11/21).
Zagadnienia przedstawione w skardze kasacyjnej nie spełniają powyższego
kryterium.
Sformułowane przez skarżącego zagadnienie odrywa się od realiów niniejszej
sprawy i nie dotyczy stosowania przepisów powołanej ustawy. Zasadniczy problem
w przedmiotowym postępowaniu ogniskował się wokół ciążącego na organie
obowiązku należytego wykazania (z zachowaniem rygorów dowodowych
związanych z postępowaniem prowadzącym do nakładania sankcji) samego faktu
„wykorzystywania przewagi” kontraktowej. Jak trafnie przyjęły sądy orzekające
w sprawie, Prezes UOKiK ciężarowi dowodowemu w tym zakresie nie podołał
(zob. skarżony wyrok, s. 30-33). Przedstawiona argumentacja zmierza de facto
do tego, by obowiązek dowiedzenia zdarzeń uzasadniających nałożenie sankcji
na przedsiębiorcę, zastąpić ustaleniami co do wewnętrznej organizacji grupy
kapitałowej i powierzania w jej ramach zadań podmiotowi, którym jest spółka w pełni
zależna od posiadającego przewagę kontraktową nabywcy. Tymczasem
postępowanie prowadzące do nałożenia na przedsiębiorcę sankcji musi się
bezwzględnie wiązać z dowiedzeniem okoliczności uzasadniających nałożenie
sankcji. Postępowanie kasacyjne nie służy natomiast sanowaniu braków w materiale
dowodowym zgromadzonym przez organ antymonopolowy, ani poszukiwaniu
wykładni, która pozwalałaby na obejście rygorów właściwych dla postępowania
sankcyjnego.
3. Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi
kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy
oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne
uzasadniają uwzględnienie skargi. Skarżący twierdząc, że skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona, powinien wyjaśnić w czym ta oczywistość się wyraża
oraz uzasadnić to twierdzenie. Oznacza to powinność wykazania kwalifikowanej
postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, możliwej do wykazania
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, które dodatkowo prowadziło
II NSK 19/26
4
do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego z: 8 października 2015 r., IV CSK 189/15; 10 stycznia 2003 r.,
V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006,
nr 4, poz. 75; 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na wyjątkowy charakter
tej przesłanki, powinna ona dać się stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez zbytniego
wgłębiania się w sprawę (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 sierpnia 2007 r.,
III UK 45/07). Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej nie spełnia
powyższego kryterium.
Argumentacja zaprezentowana przez skarżącego nie wykazuje cech
oczywistej zasadności wniesionej skargi kasacyjnej. Wywody zawarte we wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania stanowią w przeważającej mierze
niedopuszczalną na etapie postępowania kasacyjnego polemikę z ustaleniami
faktycznymi poczynionymi przez Sąd Apelacyjny oraz Sąd Okręgowy (zob. art. 3983
§ 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c.). Skarżący, pod pozorem konstruowania zarzutów
rażącego naruszenia przepisów postępowania (w tym art. 386 § 4 k.p.c. oraz art. 378
§ 1 k.p.c.), kwestionuje w istocie dokonaną przez sądy obu instancji ocenę
zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżący usiłuje zatem narzucić sądowi
własną interpretację zakresu i charakteru realizacji poszczególnych umów
dwustronnych łączących powoda z dostawcami oraz czerpania z nich korzyści
ekonomicznych i kontraktowych.
4. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2
k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł
na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1
w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 118).
[K.O.]
[a.ł]
