II NSK 19/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 6 sierpnia 2025 r.
SSN Mirosław Sadowski
sprawy z powództwa O. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G.,
przeciwko Prezesowi Urzędu Transportu Kolejowego,
z udziałem zainteresowanych P. Spółka Akcyjnej z siedzibą w W.,
o zatwierdzenie stawek jednostkowych opłaty za korzystanie z infrastruktury
kolejowej,
na skutek skargi kasacyjnej O. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 8 listopada 2024 r., sygn. VII
AGa 485/24,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 6 sierpnia 2025 r.,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od O. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z
siedzibą w G. na rzecz Prezesa Urzędu Transportu
Kolejowego i P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. tytułem
kosztów postępowania kasacyjnego kwotę po 360 (trzysta
sześćdziesiąt) złotych z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie, za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia postanowienia pozwanej do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
II NSK 19/25
2
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w pkt I.
oddalił apelację, w pkt II. zasądził od O. sp. z o.o. w G. na rzecz Prezesa Urzędu
Transportu Kolejowego i P. S.A. w W. kwotę po 540 zł tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym z odsetkami, w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas
od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.
Na powyższe wyrok skargę kasacyjną wywiódł powód, zaskarżając go w
całości. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłanki określone w art. 3984 §2 k.p.c. oraz 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
W odpowiedzi na powyższą skargę pozwany wniósł o wydanie
postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania oraz
zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych,
ewentualnie o oddalenie w całości skargi kasacyjnej powoda, zasądzenie kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm prawem
przepisanych.
Z kolei zainteresowany wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej, ewentualnie o
wydanie postanowienia o odmowie jej rozpoznania , ewentualnie o jej oddalenie,
nadto o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, wg, norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
II NSK 19/25
3
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że
skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą powołane przesłanki z art.
3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Zdaniem Sądu Najwyższego podstawa kasacyjna nie została należycie
skonkretyzowana. Powód sformułował zarzut naruszenia przepisów postępowania
w sposób ogólnikowy, nieprecyzyjny i niejednoznaczny, co stoi w sprzeczności z
treścią art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 3983 § 1 k.p.c. Używając określenia
„naruszenie przepisów postępowania” przytoczył zbiorczo, od jednego myślnika
dziewięć przepisów (w tym przepis prawa materialnego) i wskazał, że naruszenie
ich wszystkich polegało na uznaniu, że „dopuszczane było oddalenie odwołania od
decyzji Prezesa UTK (...) ze względu na upływ czasu od je j wydania i jednoczesne
II NSK 19/25
4
odstąpienie od przeprowadzenia oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami
prawa”.
Powód nie wskazał tym samym, co konkretnie w stanowisku Sądu
Apelacyjnego i z jakiego powodu uważa za naruszenie konkretnych, powołanych
przez niego (jako podstawa kasacyjna) przepisów prawa. Prawidłowe
sformułowanie podstaw kasacyjnych wymaga nie tylko precyzyjnego wskazania
przepisu, który zdaniem skarżącego został naruszony - przez oznaczenie
konkretnego paragrafu, ustępu, punktu, itd. - (czego Powód nie uczynił w zakresie
powołania art. 45 Konstytucji RP), ale także wykazania na czym polegało dane
naruszenie oraz jakie następstwa miało to dla wyniku sprawy. W ten sposób strona
wnosząca skargę kasacyjną precyzuje przedmiot i kierunek kontroli kasacyjnej,
którym Sąd Najwyższy jest związany - z zastrzeżeniem badania z urzędu przyczyn
nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji. Sąd Najwyższy, jako sąd
kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego tworzenia lub dokonywania
konkretyzacji zarzutów kasacyjnych oraz do przeprowadzania wykładni skargi w
celu poszukiwania określonych podstaw kasacyjnych. Działanie takie byłoby
niedopuszczalne. W przypadku podstawy kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.
zarzut powinien obejmować, oprócz przytoczenia właściwych jednostek
redakcyjnych aktu prawnego i wskazania na formę ich naruszenia (błędną
wykładnię albo niewłaściwe zastosowanie), wyjaśnienie istoty błędu popełnionego
przez sąd drugiej instancji.
W przypadku zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego wyjaśnienie takie
powinno przybrać formę rekonstrukcji normy nieprawidłowo wywiedzionej z danych
przepisów i wskazania jej rzeczywistej treści, a w razie zarzutu błędnego
zastosowania prawa: opisania, z jakich przyczyn skarżący uważa, że zrealizowała
się hipoteza normy, której dyspozycji sąd nie zastosował, względnie zaszła sytuacja
odwrotna. Z kolei zarzut naruszenia przepisów postępowania powinien obejmować
wskazanie tych przepisów wraz z krótkim wyjaśnieniem, dlaczego działanie sądu
drugiej instancji było z nimi niezgodne i z jakich przyczyn uchybienie to mogło mieć
istotny wpływ na wynik sprawy (por. post. SN z 19.09.2023 r., I CSK 5304/22, LEX
nr 3606991).
II NSK 19/25
5
To na skarżącym, reprezentowanym przed Sądem Najwyższym przez
profesjonalnego pełnomocnika, ciąży obowiązek prawidłowego zakwalifikowania
normy prawnej jako przepisu materialnego, czy procesowego. Powód jednak,
wskazując na potencjalne naruszenie przepisów połączył z przepisami prawa
procesowego przepisy, które z uwagi na swoją treść normatywną stanowią w
rzeczywistości przepisy prawa materialnego. Nie wskazał jednak, wbrew
obowiązkowi wynikającemu z treści art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c., czy domniemane
naruszenie polegało na błędnej wykładni czy niewłaściwym zastosowaniu.
W konsekwencji, brak jest również szczegółowego wyjaśnienia istoty rzekomego
naruszenia.
Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.
[r.g.]
