II KZ 10/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 marca 2025 r.
SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Barbara Skoczkowska
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Protokolant Dorota Szczerbiak
przy udziale prokuratora del. do Prokuratury Krajowej Jerzego Kopcia
w sprawie Ł.R.
oskarżonego o czyn z art. 207 § 2 k.k. w zw. art. 207 § 1a k.k. w zb. z art. 148 § 1
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 21 marca 2025 r.
zażalenia obrońcy oskarżonego
na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 5 marca 2025 r., sygn. akt II KK 360/24,
o zastosowaniu wobec oskarżonego środka zapobiegawczego w postaci
tymczasowego aresztowania
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 538 § 2 k.p.k.
Barbara Skoczkowska
p o s t a n o w i ł:
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Zbigniew Puszkarski Małgorzata Wąsek-Wiaderek
UZASADNIENIE
Po rozpoznaniu kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego Ł.R. Sąd
Najwyższy wyrokiem z dnia 5 marca 2025 r., sygn. akt II KK 360/24, uchylił wyrok
Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt VIII AKa
148/23, zmieniający wyrok (nie co do orzeczenia o karze) Sądu Okręgowego
II KZ 10/25
2
Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 20 lipca 2022 r., sygn. akt V K 192/21 i
przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie.
Po wydaniu wyroku Sąd Najwyższy wydał postanowienie, którym na podstawie art.
538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. w zw. z art. 258 § 2 k.p.k. zastosował
wobec Ł.R. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres
3 miesięcy. W uzasadnieniu wyraził pogląd, że zgromadzony w sprawie materiał
dowodowy wskazuje na duże prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonego
zarzucanego mu i przypisanego wyrokiem Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w
Warszawie przestępstwa określonego w art. 207 § 2 k.k. w zw. art. 207 § 1a k.k. w
zb. z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., nadto stwierdził, że charakter tego
czynu, jak też wymiar orzeczonej nieprawomocnie przez Sąd pierwszej instancji
kary pozbawienia wolności – 25 lat – powodują, że w stosunku do Ł.R. jest
spełniona samodzielna przesłanka zastosowania tymczasowego aresztowania z art.
258 § 2 k.p.k., bowiem surowość grożącej oskarżonemu kary jest w pełni realna. W
takim wypadku tylko izolacyjny środek zapobiegawczy jest w stanie zabezpieczyć
prawidłowy przebieg postępowania przed Sądem drugiej instancji, w szczególności
wyeliminuje ryzyko utrudniania tego postępowania. Sąd Najwyższy miał też w polu
widzenia przepis art. 259 § 1 k.p.k., przy czym uznał, że w odniesieniu do Ł.R. nie
zachodzą przesłanki nakazujące odstąpienie od tymczasowego aresztowania.
Zażalenie na to postanowienie złożył obrońca oskarżonego. Orzeczeniu
zarzucił:
„1. Obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść
orzeczenia, tj. art. 258 § 2 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, że potrzeba stosowania
względem oskarżonego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego
aresztowania uzasadniona jest grożącą oskarżonemu surową karą, w sytuacji gdy
na obecnym etapie postępowania wystarczającym będzie dla zabezpieczenia
prawidłowego jego toku zastosowanie nie izolacyjnego środka zapobiegawczego;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego
postanowienia i mający wpływ na jego treść, polegający na bezzasadnym uznaniu,
iż jedynie zastosowanie wobec oskarżonego najsurowszego ze środków
zapobiegawczych – tymczasowego aresztowania – zagwarantuje prawidłowy
przebieg postępowania odwoławczego, skutkujący zastosowaniem środka
II KZ 10/25
3
zapobiegawczego o najbardziej represyjnym charakterze, niewspółmiernego do
potrzeb toczącego się postępowania”.
W konkluzji wniósł o „zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez
niestosowanie względem oskarżonego środka zapobiegawczego w postaci
tymczasowego aresztowania, ewentualnie zmianę środka zapobiegawczego w
postaci tymczasowego aresztowania na środek zapobiegawczego o charakterze
wolnościowym”.
Sąd Najwyższy, orzekając jako sąd odwoławczy, zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że nie jest jasne, czy obrońca
postuluje w ogóle odstąpienie od stosowania wobec oskarżonego środków
zapobiegawczych, czy też zastosowanie w miejsce tymczasowego aresztowania
środka o charakterze wolnościowym. Wątpliwość ta wynika z tego, że wniosek
zażalenia został sformułowany w postaci alternatywnej, chociaż zmiana
zaskarżonego postanowienia poprzez niestosowanie wobec oskarżonego
tymczasowego aresztowania miałaby miejsce również w razie zastąpienia tego
środka zapobiegawczego środkiem o charakterze wolnościowym
Przechodząc do meritum należy wskazać, że chociaż ma rację Autor
zażalenia, iż „funkcją tymczasowego aresztowania jest zabezpieczenie
prawidłowego toku postępowania, nie zaś antycypacja kary”, jak też nie bez racji
odwołuje się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle
którego zawsze zachodzi konieczność rozważenia przez sąd, czy inne niż tylko
izolacyjny środki zapobiegawcze gwarantują stawienie się oskarżonego na
rozprawie, to wniesione zażalenie nie jest zasadne, zatem nie może prowadzić do
postulowanej zmiany zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy, stosując
wobec Ł. R. tymczasowe aresztowanie, z pewnością nie naruszył art. 258 § 2
k.p.k., o czym mowa w pierwszym zarzucie zażalenia Obraza tego przepisu
miałaby miejsce, gdyby – w odniesieniu do osoby skazanej przez sąd pierwszej
instancji – powołano go, stosując tymczasowe aresztowanie w sytuacji, gdy osoba
ta została skazana na karę pozbawienia wolności niższą niż 3 lata. Tymczasem
Sąd meriti wymierzył Ł. R. karę 25 pozbawienia wolności, tak dalece odbiegającą
od owej kary granicznej, że w świetle art. 258 § 2 k.p.k. potrzeba zastosowania
wobec niego tymczasowego aresztowania rysuje się szczególnie wyraźnie. W
II KZ 10/25
4
istocie omawiany zarzut jest zbieżny z drugim zarzutem zażalenia, bowiem oba
opierają się tezie, że organ stosujący wobec oskarżonego tymczasowe
aresztowanie błędnie ustalił, iż jest to konieczne dla zabezpieczenie prawidłowego
toku postępowania, chociaż, zdaniem obrońcy, tok ten nie byłby zakłócony nawet w
razie odstąpienia od zastosowania wobec oskarżonego izolacyjnego środka
zapobiegawczego. Wsparciem tego twierdzenia jest pogląd Autora zażalenia, że „w
tym wypadku wystarczające będzie stosowanie środków zapobiegawczych o
charakterze wolnościowym”, nadto dla obrońcy „nie ulega wątpliwości, że
oskarżony będzie stawiał się na każde wezwanie organów, a także nie będzie w
żaden sposób zaburzał toku postępowania”, a dostateczną gwarancją „mobilizującą
oskarżonego do uczestnictwa w czynnościach procesowych będzie zastosowanie
innego nie izolacyjnego środka zapobiegawczego”.
Ta argumentacja nie przekonuje o wadliwości zaskarżonego postanowienia.
Nie wiadomo, na czym obrońca opiera pewność, że po uchyleniu tymczasowego
aresztowania oskarżony „będzie stawiał się na każde wezwanie organów”,
natomiast jeżeli podkreśla, że „Sąd stosując tymczasowe aresztowanie jest
zobowiązany do wzięcia pod uwagę całości okoliczności towarzyszących sprawie,
w tym materiał dowodowy”, to należy odnotować, że Sąd stosujący wobec Ł. R.
tymczasowe aresztowanie miał na uwadze istotne „okoliczności towarzyszące
sprawie”, tj. fakt skazania oskarżonego nieprawomocnym wyrokiem (z czym wiąże
się dokonanie przez sąd meriti weryfikacji materiału dowodowego i wysokie
prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa), charakter przypisanego mu
przestępstwa i wysokość wymierzonej kary pozbawienia wolności. Wszystkie te
okoliczności przemawiały za zastosowaniem wobec Ł. R. najsurowszego środka
zapobiegawczego, przy czym należy podkreślić, że Sąd nie popełnił też błędu
traktując (z powołaniem uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia
19 stycznia 2012 r., I KZP 18/11) unormowanie zawarte w art. 258 § 2 k.p.k. jako
samodzielną przesłankę zastosowania tymczasowego aresztowania, czego zresztą
w zażaleniu nie negowano.
Mając powyższe na uwadze, nadto fakt, że oskarżony jest pozbawiony
wolności od 26 września 2020 r., co jest okresem niewielkim w odniesieniu do
orzeczonej nieprawomocnie kary, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
II KZ 10/25
5
Barbara Skoczkowska Zbigniew Puszkarski Małgorzata Wąsek-Wiaderek
[WB]
[a.ł]
