II KO 70/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 sierpnia 2025 r.
SSN Włodzimierz Wróbel
w sprawie A.N.
po rozpoznaniu wniosku Sądu Apelacyjnego z dnia 26 marca 2025 r., sygn. akt II
AKz 331/25,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na
podstawie art. 37 k.p.k
postanowił:
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 26 marca 2025 r. (sygn. akt II AKz 331/25) Sąd
Apelacyjny w Warszawie, II Wydział Karny, zwrócił się do Sądu Najwyższego z
inicjatywą przekazania sprawy A.N. innemu sądowi równorzędnemu, powołując się
na art. 37 § 1 k.p.k. Wniosek ten dotyczył zażalenia na postanowienie Sądu
Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 19 listopada 2024 r. (V K 74/24) w
przedmiocie kosztów.
Sąd Apelacyjny argumentował, że "dobro wymiaru sprawiedliwości" –
kluczowa przesłanka art. 37 § 1 k.p.k. – wymaga, aby sprawy rozpoznawał sąd z
prawidłowo wyłonionym składem, przydzielanym sędziom w sposób rzeczywiście
losowy, nie zaś arbitralny i bezprawny. Sąd wskazał, że sędzia, któremu sprawę
przydzielono w ten sposób, może budzić uzasadnione wątpliwości co do
bezstronności (art. 41 § 1 k.p.k.), a taka praktyka systemowa narusza art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k. (nienależycie obsadzony sąd) oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Podkreślono również, że taka sytuacja jest sprzeczna z art. 6 ust. 1 Konwencji o
II KO 70/25
2
ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz prawem Unii Europejskiej,
co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE i Sądu
Najwyższego.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, przydział spraw w Sądzie Apelacyjnym w
Warszawie narusza przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (art.
47a § 1 i § 2 oraz art. 55 § 4). Uzasadniono to brakiem skutecznego powołania
sędzi D.M. na prezesa Sądu Apelacyjnego, wobec negatywnej opinii Kolegium
Sądu i decyzji Trybunału Konstytucyjnego dotyczących odwołania sędziego P.S. To
z kolei miało skutkować nieprawidłowym składem Kolegium oraz arbitralnym
ograniczaniem zakresu orzekania sędziów pionu karnego. Zaznaczono, że
sędziowie składali skuteczne odwołania od tych podziałów czynności, co powinno
było mieć efekt zawieszający. W efekcie, każde losowanie spraw w II Wydziale
Karnym Sądu Apelacyjnego w Warszawie od 9 sierpnia 2024 r. jest uważane za
bezprawne, gdyż o składzie sądu decydują osoby bez umocowania prawnego, co z
kolei oznacza, że Sąd nie spełnia wymogów bezstronności i obiektywności.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Wniosek nie jest zasadny.
Tryb przewidziany w art. 37 k.p.k. ma charakter szczególny i jest
odstępstwem od gwarancyjnej zasady związanej z właściwością miejscową sądu.
Odstępstwo od tej zasady musi być uzasadnione wyjątkowymi względami, które
oceniać należy w perspektywie dobra wymiaru sprawiedliwości. Owo dobro
wymiaru sprawiedliwości może być uzasadnione potrzebą skutecznego
przeprowadzenia konkretnego postępowania. Mimo, iż wniosek nominalnie został
bardzo rozbudowany i jest wielowątkowy, trudno odnaleźć w nim konkretne
wskazanie, dlaczego rozpoznanie zażalenia na zawarte w wyroku postanowienie
Sądu Okręgowego Warszawa- Praga w Warszawie z 19 listopada 2024 r. w
sprawie V K 74/24 w przedmiocie kosztów miałoby być sprzeczne z dobrem
wymiaru sprawiedliwości. Wniosek w istocie podnosi argumenty dotyczące
subiektywnego przekonania przewodniczącego składu o prawidłowości organizacji
pracy w jego macierzystym sądzie. Jeśli zdaniem wnioskodawcy zachodzi in
II KO 70/25
3
concreto przesłanka z art. 41 § 1 k.p.k. to ustawa przewiduje osobną procedurą
postępowania w takim przypadku, z możliwością m.in. wznowienia postępowania z
urzędu z uwagi na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Wykorzystanie trybu z art. 37 k.p.k. w takim przypadku jest niezasadne, gdyż
stanowi on mechanizm w pewnym sensie ostateczny, gdy inne standardowe
procedury nie są wystarczające lub z określonych przyczyn in concreto nie mogą
zostać zaimplementowane. Wnioskodawca zdaje się jednak odwracać ten
porządek, uznając, że sprawę należy przekazać innemu sądowi równorzędnemu,
bez uwzględnienia innych przewidzianych prawem procedur.
Z tego względu należało orzec jak w sentencji.
[WB]
[r.g.]
