II KO 65/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 marca 2025 r.
SSN Andrzej Stępka
po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu bez udziału stron
w sprawie A. R. skazanego z art. 148 § 1 k.k.,
wniosku Sędziego Sądu Najwyższego Michała Laskowskiego - o wyłączenie
Sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka od rozpoznania wniosku obrońcy
skazanego o podjęcie z urzędu czynności w sprawie wznowienia postępowania
zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 12 października
2022 r., sygn. akt II AKa 126/22,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
wyłączyć Sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka od
rozpoznania wniosku obrońcy o podjęcie z urzędu czynności w
sprawie wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem
Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 12 października 2022 r.,
sygn. akt II AKa 126/22.
UZASADNIENIE
W dniu 24 maja 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy
skazanego A. R. o podjęcie z urzędu czynności w sprawie wznowienia z urzędu
postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 12
października 2022 r., sygn. akt II AKa 126/22, zmieniającym wyrok Sądu
Okręgowego w Lublinie z dnia 4 grudnia 2018 r., w sprawie IV K 101/18.
II KO 65/24
2
Zarządzeniem z dnia 23 września 2024 r. do rozpoznania tej sprawy został
wyznaczony SSN Michał Laskowski. W dniu 4 grudnia 2024 r. Prezes Sądu
Najwyższego kierujący pracą Izby Karnej wyznaczył do rozpoznania niniejszego
wniosku następujący trzyosobowy skład: Przewodniczący – SSN Marek Motuk,
Sędziowie: SSN Michał Laskowski (sprawozdawca), SSN Marek Pietruszyński. W
dniu 14 lutego 2025 r. SSN Michał Laskowski wniósł o wyłączenia sędziego Marka
Motuka od rozpoznania przedmiotowego wniosku o wznowienie z urzędu w/w
postępowania, przedstawiając obszerne argumenty w tym zakresie. Podniósł
między innymi, że SSN Marek Motuk „nie powinien orzekać w sprawie
prawidłowości składu Sądu Apelacyjnego, skoro uzyskał status sędziego Sądu
Najwyższego w identycznej procedurze, jak sędziowie, co do których podniesiona
została bezwzględna przesłanka odwoławcza. Ocena zasadności wniosku oparta
jest w decydującej części na okolicznościach, które dotyczą w równym stopniu SSN
Marka Motuka”. Trzeba bowiem przypomnieć, że obrońca skazanego A. R. wniósł o
podjęcie z urzędu czynności w sprawie wznowienia z urzędu postępowania
zakończonego w/w wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie, a jako podstawę
wznowienia wskazał bezwzględną podstawę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
związaną z faktem nienależytej obsady składu tego Sądu poprzez udział w nim
sędziów powołanych na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie. O potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia
sędziego decyduje między innymi ocena, czy dla postronnego obserwatora
zachodzą w realiach sprawy takie okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą
budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego. Orzeczenie wydane przez sąd z
udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej
prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa wadliwie ukształtowanej na
podstawie w/w ustawy, jest obciążone wadą traktowaną przez ETPC jako
II KO 65/24
3
naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności.
Takie samo stanowisko należy przyjąć przy rozpoznaniu wniosku o
wyłączenie sędziego Marka Motuka. Rozstrzyganie kwestii ewentualnego
wznowienia z urzędu postępowania apelacyjnego przez Sąd Najwyższy, w składzie
którego bierze udział także sędzia Marek Motuk, w konsekwencji prowadziłoby
wprost do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC. W rzeczy samej SSN Marek
Motuk stałby się niejako sędzią „we własnej sprawie”, skoro rozstrzygałby na
przesłankach w równym stopniu mogących odnosić się także do niego. W interesie
systemu wymiaru sprawiedliwości jest nie tylko troska o rzeczywistą bezstronność
sędziego, ale także zapobieganie powstaniu negatywnego odbioru społecznego w
tym przedmiocie. Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania
sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym
bardziej uzasadnia wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka od
udziału w przedmiotowej sprawie. Jest to tym bardziej uzasadnione, jeśli zważy się
dodatkowo na fakt, że we wniosku obrońcy podniesiono zarzut dotyczący takiej
samej wadliwości powołania jednego z sędziów zasiadających w składzie Sądu
odwoławczego, co sędziego Marka Motuka, który - w konsekwencji przydzielenia
mu niniejszej sprawy - orzekałby z naruszeniem zasady nemo iudex idoneus in
propria causa.
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
II KO 65/24
4
