II KO 59/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Kołodziejski
Dnia 13 maja 2025 r.
w sprawie z zażalenia G. P.
na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Grójcu z dnia 21
października 2024 r. o odmowie wszczęcia śledztwa o sygn. akt […]
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 13 maja 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Grójcu
zawartego w postanowieniu z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt II Kp 617/24
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na
dobro wymiaru sprawiedliwości
na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario
p o s t a n o w i ł:
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Grójcu postanowieniem wydanym na posiedzeniu w dniu
19 marca 2025 r. zwrócił się do Sądu Najwyższego o rozważenie możliwości
przekazania sprawy o sygn. akt II Kp 617/24 innemu sądowi równorzędnemu z
uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Motywując swoje wystąpienie wskazał,
że bezpośrednim świadkiem w przedmiotowej sprawie zainicjowanej
zawiadomieniem skarżącego G. P. , a jednocześnie osobą pokrzywdzoną w innym
postępowaniu, w którym skarżącemu przedstawiono zarzuty popełnienia
II KO 59/25
2
przestępstw na jej szkodę, jest biegła sądowa X.Y., która od wielu lat wydaje opinie
na zlecenie zarówno Prokuratury Rejonowej w Grójcu jak i Sądu Rejonowego w
Grójcu, w tym z dużą częstotliwością uczestniczy jako psycholog w
przesłuchaniach osób pokrzywdzonych i świadków w trybie art. 185a § 1 k.p.k. i
następne. Zdaniem sądu właściwego relacje służbowe łączące wyżej wymienioną,
będącą w przedmiotowej sprawie świadkiem, z większością prokuratorów oraz
sędziów przemawiają za koniecznością przekazania sprawy innemu sądowi
równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, celem wyeliminowania
jakichkolwiek wątpliwości co do bezstronności sądu w aspekcie zewnętrznym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w swoich orzeczeniach, że
skoro przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37
k.p.k. stanowi odstępstwo od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd
miejscowo właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), to możliwość skorzystania z
tego trybu powinna mieć miejsce wyjątkowo, gdy przemawiają za tym szczególne
względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Zbyt pochopne
wykorzystywanie instytucji forum extraordinatum, w praktyce mogłoby bowiem
prowadzić do skutku odwrotnego od zamierzonego, tj. osłabienia poczucia zaufania
społeczeństwa do bezstronności sądów i ich niezależności od innych władz. W
judykaturze kryterium „dobra wymiaru sprawiedliwości”, o którym mowa w art. 37
k.p.k. jest odnoszone do takich konkretnych sytuacji, które mogą wywierać wpływ
na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków
do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (zob. m.in.
postanowienie SN z dnia 23 lutego 2010 r., V KO 5/10; postanowienie SN z dnia 7
czerwca 2018 r., V KO 39/18; postanowienie SN z dnia 27 marca 2023 r., IV KO
20/23).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że
nie stanowi wystarczającego powodu przekazania sprawy innemu sądowi
II KO 59/25
3
równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości okoliczność, że jeden
ze świadków, który jest skonfliktowany ze skarżącym, utrzymuje jako biegły
kontakty zawodowe z sędziami sądu właściwego miejscowo, tj. Sądu Rejonowego
w Grójcu, czy też prokuratorami z jednostki organizacyjnej prokuratury mającej
siedzibę w tym mieście. Podzielić należy pogląd, iż fakt urzędowej znajomości
sędziów, prokuratorów lub innych osób występujących przed sądem nie może
stanowić o istnieniu uzasadnionej obawy co do braku bezstronności orzekających w
sprawie sędziów (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 24 maja 2013 r., II KO 29/13;
postanowienie SN z dnia 4 marca 2025 r., V KO 30/25). Tym bardziej, że w razie
bliższych relacji towarzyskich, czy wręcz przyjacielskich łączących sędziego ze
świadkiem zainteresowanym określonym rozstrzygnięciem, które mogą wywołać
wątpliwości co do bezstronności sędziego referenta, istnieje możliwość
skorzystania z instytucji wyłączenia sędziego, określonej w art. 41 § 1 k.p.k.
Z tych też względów orzeczono jak w sentencji.
[J.J.]
[a.ł]
