II KO 54/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 stycznia 2026 r.
SSN Ryszard Witkowski
w sprawie A.F.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 15 stycznia 2026 r.,
wniosku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
o przekazanie sprawy II AKzw 932/24 innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na
dobro wymiaru sprawiedliwości,
na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario
p o s t a n o w i ł:
odmówić przekazania sprawy innemu sądowi
równorzędnemu.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Warszawie zwrócił się do Sądu Najwyższego o
przekazanie rozpoznania w trybie art. 37 k.p.k. innemu równorzędnemu sądowi
sprawy A.F. z zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z 22
listopada 2024 r. w sprawie XI Kow 1652/24 w przedmiocie udzielenia zezwolenia
na wykonanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, z
uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając swoje wystąpienie Sąd
Apelacyjny w jednoosobowym składzie z udziałem sędziego SA X. Y. wskazał, iż za
przekazaniem sprawy innemu równorzędnemu sądowi przemawia okoliczność, iż
II KO 54/25
2
przydział spraw dokonywany jest z naruszeniem przede wszystkim art. 47a § 1 i §
2, ale także art. 55 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów
powszechnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.). Jednocześnie wskazał, że
podział czynności ustala prezes Sądu, zgodnie z art. 22a § 1 wskazanej ustawy, a
sędzia X.1 Y.1 pełni funkcję prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie, w sytuacji
braku skutecznego odwołania z tej funkcji sędziego X.2 Y.2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Inicjatywa Sądu terytorialnie właściwego nie zasługiwała na uwzględnienie.
Możliwość skorzystania z tak zwanej właściwości z delegacji określonej w art. 37
k.p.k. możliwa jest tylko w razie zaistnienia okoliczności dających podstawę do
racjonalnego twierdzenia, że w odbiorze powszechnym powstaną wątpliwości, co do
zdolności sądu właściwego do rozpoznania sprawy w sposób bezstronny. Przedmiotowa
sprawa nie należała do kręgu spraw, w których uzasadnione było procedowanie na
podstawie art. 37 k.p.k. Ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo Sądu Najwyższego,
wskazuje, że przekazanie sprawy w trybie tego przepisu uzasadnione jest tylko wówczas,
gdy przemawiają za tym szczególne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości,
co oznacza, że w sprawie muszą wystąpić tego rodzaju okoliczności, które mogą stwarzać
uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania
sprawy w danym sądzie, co jednocześnie mogłoby wywołać, nawet mylne przekonanie, że
w sądzie właściwym miejscowo nie ma wystarczających warunków do rozpoznania sprawy
w sposób w pełni obiektywny. Do takich okoliczności ani judykatura, ani literatura
nie zalicza kwestii sposobu przydziału do rozpoznania spraw poszczególnym sędziom.
W podstawie przekazania sprawy w trybie art. 37 k.p.k. nie mieści się zatem
kwestionowanie, i to ze strony właściwego miejscowo sądu, sposobu, w jakim przydzielono
do rozpoznania sprawę konkretnemu składowi. Kwestię bezstronności, niezawisłości i
obiektywizmu rozstrzygania w orzecznictwie Sądu Najwyższego odnoszono do sądu, który
jest właściwy miejscowo, przy czym te warunki oceniano przez pryzmat okoliczności
zewnętrznych, związanych ściśle z konkretną sprawą, tj. stronami i uczestnikami
postępowania oraz przedmiotem postępowania, które to okoliczności mogły wpływać na
swobodę orzekania i bezstronność sędziego. Stwierdzenie wystąpienia takich okoliczności
każdorazowo musi mieć charakter realny i konkretny, co powinno znaleźć odzwierciedlenie
II KO 54/25
3
i zastosowanie w każdej indywidualnej sprawie, która ma zostać przekazana do innego
sądu równorzędnego na podstawie art. 37 k.p.k. (zob. postanowienie SN z 26 czerwca
2025 r., II KO 75/25). Mimo że dobro wymiaru sprawiedliwości jest pojęciem abstrakcyjnym
i ocennym, to przekonanie oparte jedynie na przypuszczeniach i założeniach o charakterze
hipotetycznym nie stanowi wystarczającej podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi
równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k., jeśli nie znajdują uzasadnienia
w realiach konkretnej sprawy (zob. postanowienie SN z 16 lipca 2014 r., III KO 50/14;
postanowienie SN z 3 sierpnia 2022 r., I KO 81/22; postanowienie SN z 26 września 2024
r., III KO 121/24). Niezależnie od sposobu przydzielenia sprawy referentowi każdorazowo
dla stwierdzenia zaistnienia podstaw do wyjęcia sprawy spod kompetencji sądu właściwego
miejscowo znaczenie mają przede wszystkim okoliczności, chociażby mogące wpływać na
swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w
sposób obiektywny. Także w przypadku czynność techniczno-organizacyjnych związanych
z samym przydziałem sprawy wymagane jest więc wykazanie w sposób zrozumiały i
logiczny,iż czynność ta w realiach konkretnej sprawy takie znaczenie, że rodzi u
postronnego obserwatora wątpliwości co do bezstronności sędziego wyznaczonego do jej
rozpoznania. Brak takiego klarownego powiązania podniesionych w wystąpieniu Sądu
Apelacyjnego zastrzeżeń odnośnie do podziału czynności sędziów w tym sądzie
z zakłóceniem swobody orzekania Sądu w konkretnej sprawie skazanej A.F., w
szczególności jego wpływu na postrzeganie przez opinię społeczną kwestii obiektywizmu i
bezstronności sądu meriti, powoduje, iż twierdzenie, że w odbiorze powszechnym
powstaną wątpliwości co do zdolności sądu właściwego do rozpoznania sprawy w sposób
bezstronny, w sytuacji, gdy tożsame mankamenty występują we wszystkich sądach
apelacyjnych w kraju, nie spełnia kryterium racjonalności.
Podkreślenia wymaga, iż rozwiązywanie bieżących problemów, czy to technicznych
czy organizacyjnych, nie jest domeną Sądu Najwyższego, lecz kierownictwa sądu, a w
szczególności jego prezesa, który dysponuje odpowiednimi instrumentami ustawowymi
(art. 47a, art. 47b, art. 77 § 9 ustawy z 27 lipca 2001 r. ustawy Prawo o ustroju sądów
powszechnych). Poza kognicją Sądu Najwyższego procedującego w trybie art. 37 k.p.k.
pozostaje jednak badanie prawidłowości wyznaczenia prezesa sądu przez Ministra
Sprawiedliwości, zwłaszcza w sytuacji, gdy podmiot, którego uprawnienia zarządcze są
kwestionowane nie jest inicjatorem tego postępowania. Natomiast kwestie
sygnalizowanych w przedmiotowym wniosku nadużyć, w postaci wszelkich działań
sprzecznych z zasadą legalizmu, powinny być rozpoznane w stosownych dedykowanych
II KO 54/25
4
tego rodzaju sprawom postępowaniach - w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej
i karnej.
Uwzględniając całokształt przeprowadzonych wyżej rozważań, postanowiono
jak na wstępie.
[WB]
[r.g.]
