II KO 198/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 3 grudnia 2025 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie B.P.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 3 grudnia 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim
z dnia 7 października 2025 r., sygn. akt II K 680/25,
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości,
na podstawie art. 37 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł:
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w
Siedlcach.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim postanowieniem z dnia 7 października
2025 r., sygn. akt II K 680/25, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie
sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Uzasadniając swoje wystąpienie wskazał, że sprawa dotyczy przestępstwa
fałszywych oskarżeń skierowanych pod adresem sędzi tutejszego Sądu – X.Y. w
związku z wykonywaniem przez nią obowiązków służbowych, wspólnie z innymi
pracownikami Sądu. W przekonaniu tego Sądu rozpoznanie sprawy przez sąd
II KO 198/25
2
miejscowo właściwy na zasadach ogólnych godziłoby w dobro wymiaru
sprawiedliwości z uwagi na mogące się pojawić wątpliwości co do braku
obiektywizmu.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Inicjatywa Sądu Rejonowego zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja unormowana w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątku od zasady
rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tego względu jej
zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, jeżeli przemawiają za tym
istotne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Jednym z nich jest
autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla kształtowania którego należy unikać sytuacji,
w których rozpoznanie danej sprawy przez sąd wiązałoby się z ograniczeniem
swobody orzekania lub mogłoby – w odczuciu społecznym – prowadzić do
przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy. W
orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że „zewnętrzny wizerunek
funkcjonowania sądów wymaga, aby unikać wszelkich sytuacji mogących stwarzać
zagrożenie formułowania racjonalnych opinii, że nie tylko względy merytoryczne
decydują o sposobie rozstrzygnięcia sprawy. Toteż należy uwzględnić wniosek
złożony w trybie art. 37 k.p.k., jeżeli zachodzą uzasadnione podejrzenia, że
postronny, ale i obiektywny obserwator określonego postępowania sądowego
mógłby powziąć wątpliwości co do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i
bezstronny w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy” (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 21 maja 2021 r., II KO 34/21, LEX nr 3181529; zob. też:
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2019 r., V KO 71/19; LEX nr
2744156). „Jeżeli stroną procesu jest sędzia, pracownik sądu lub inna osoba, która
ma ciągły bliski zawodowy, a także osobisty kontakt z sędziami - ten sąd nie
powinien orzekać w sprawie. Stanowi to przejaw dbałości o owo dobro wymiaru
sprawiedliwości, jakim jest z jednej strony efektywność postępowania (zaistniałe
wyłączenia poszczególnych sędziów od rozpoznania sprawy) oraz wizerunek sądu
jako organu niezależnego, z którym orzekają niezawiśli sędziowie, co do których
nie można czynić zarzutu, iż w swojej służbie kierują się pozamerytorycznymi
kryteriami” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2021 r., III KO
28/21, LEX nr 3316994).
II KO 198/25
3
Aprobując powyższe zapatrywania prawne, nie podważając kompetencji
Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim do obiektywnego rozpoznania niniejszej
sprawy, należy uznać, że z uwagi na status zawodowy osoby pokrzywdzonej oraz
okoliczności zdarzenia będącego przedmiotem postępowania karnego, dla
wyeliminowania jakichkolwiek wątpliwości co do bezstronności sądu orzekającego
celowe stało się skorzystanie przez Sąd Najwyższy z instytucji określonej w art. 37
k.p.k. Trafnie bowiem Sąd Najwyższy wskazał w jednym z wcześniejszych
orzeczeń, że „dobro wymiaru sprawiedliwości postrzegać należy zarówno jako
potrzebę zagwarantowania warunków bezstronności orzekania, jak również
utwierdzenia opinii społecznej w przekonaniu, że jedynymi względami mającymi
wpływ na treść orzeczenia pozostają kryteria merytoryczne” (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 11 lipca 2024 r., I KO 73/24, LEX nr 3735529). W
konsekwencji sprawę przekazano do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w
Siedlcach, spoza właściwości Sądu Okręgowego w Lublinie, a jednocześnie nie tak
odległego od siedziby Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim.
Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu.
[WB]
[a.ł]
