II KO 113/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski
Dnia 27 sierpnia 2026 r.
w sprawie z zażalenia B. S.
na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie
z dnia 8 lipca 2026 r., sygn. akt […], o odmowie wszczęcia śledztwa
w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 27 sierpnia 2026 r.
w przedmiocie wystąpienia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w
Zwoleniu.
UZASADNIENIE
Prokurator Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie po zapoznaniu się z
materiałami sprawy prowadzonej z zawiadomienia B. S. postanowieniem z dnia 8
lipca 2026 r., sygn. akt […], odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie „zaistniałego w
dniu 5 czerwca 2026 r. w L. niedopełnienia obowiązków przez X. Y., sędzię Sądu
Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, poprzez nienadanie biegu zażaleniu B. S. na
postanowienie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 25 maja 2026 r.,
sygn. IV Kp 274/26 o utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia
śledztwa z dnia 23 lutego 2026 r. prokuratora Prokuratury Rejonowej Lublin-Południe
w Lublinie, czym naruszyła interes prywatny B. S. , tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k., wobec
II KO 113/26
2
stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego, tj. na podstawie art.
17 § 1 pkt 2 k.p.k.”.
Postanowienie to zaskarżyła B. S.. Wniesione przez nią zażalenie zostało przez
prokuratora przyjęte i przekazane do rozpoznania właściwemu miejscowo Sądowi
Rejonowemu Lublin-Zachód w Lublinie, z wnioskiem o jego nieuwzględnienie.
Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2026 r., sygn. akt IV Kp 495/26, Sąd Rejonowy
Lublin-Zachód w Lublinie na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. zwrócił się do Sądu
Najwyższego o „przekazanie sprawy z zażalenia B. S. innemu sądowi
równorzędnemu, bowiem wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości”. W
uzasadnieniu wskazał m.in., iż „okoliczność, że sprawa, w której wydano
postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, dotyczy sędziego tut. Sądu
powoduje, że w odbiorze społecznym może powstać usprawiedliwione przekonanie
o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy przez ten Sąd, co
oczywiście nie służy budowaniu autorytetu wymiaru sprawiedliwości”. W tym
względzie przytoczył orzeczenia Sądu Najwyższego stwierdzające, że pod pojęciem
„dobra wymiaru sprawiedliwości” uzasadniającym odstępstwo od zasady
właściwości miejscowej sądu i pozwalającym stosownie do treści art. 37 k.p.k. na
przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu rozumie się
okoliczności, które mogą wpływać na swobodę orzekania sądu miejscowo
właściwego lub tylko powodować w odbiorze społecznym – nawet mylne –
przekonanie o niezdolności tego sądu do obiektywnego i rzetelnego rozpoznania
sprawy. Sąd nadmienił również, że „sędzia X. Y. jest Przewodniczącą […], delegatem
tut. Sądu do Kolegium Sądu Okręgowego w Lublinie, a zatem osobą powszechnie
znaną wśród sędziów Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, co pozawala
wnioskować o dużym prawdopodobieństwie składaniu przez sędziów oświadczeń o
wyłączeniu od rozpoznania przedmiotowej sprawy w oparciu o przepis art. 41 § 1
k.p.k.”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wystąpienie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie zasługuje na
uwzględnienie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego niejednokrotnie wskazywano na wyjątkowy
charakter przepisu art. 37 k.p.k. (wcześniej niepodzielonego na jednostki
redakcyjne), jako dopuszczającego możliwość odstąpienia, ze względu na dobro
wymiaru sprawiedliwości, od fundamentalnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd
II KO 113/26
3
właściwy miejscowo. Akcentowano również, że przekazanie sprawy do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu na podstawie tego przepisu może nastąpić m.in.
wtedy, gdy realnie występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione
przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym
sądzie. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie przedstawił argumenty
przekonujące o potrzebie przekazania sprawy z zażalenia B. S. do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu. Rzeczywiście, zasadnie można przyjąć, że
doznałoby uszczerbku dobro wymiaru sprawiedliwości, gdyby zażalenie to rozpoznał
sąd miejscowo właściwy. W takim wypadku sąd ten, tj. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód
w Lublinie, oceniałby prawidłowość decyzji prokuratora o odmowie wszczęcia
śledztwa w sprawie sugerowanego przez autorkę zażalenia popełnienia
przestępstwa przez sędzię właśnie tego Sądu, niewątpliwie zainteresowanej
sposobem rozpoznania zażalenia. Jest więc wysoce prawdopodobne, że
pozostawienie sprawy w kognicji sądu miejscowo właściwego prowadziłoby do
pojawienia się, ze szkodą dla wymiaru sprawiedliwości, mających cechę
racjonalności głosów, podających w wątpliwość zdolność tego sądu do bezstronnego
i obiektywnego rozpoznania sprawy. Ogląd sprawy nasuwa przekonanie, że byłoby
to wręcz nieuniknione w przypadku autorki zażalenia, która pozostaje w przekonaniu,
iż osoby podejmujące w prokuraturach i sądach decyzje dotyczące jej osoby, czynią
to z naruszeniem prawa, a nawet popełniają przestępstwa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy przedmiotową sprawę przekazał do
rozpoznania położonemu poza okręgiem Sądu Okręgowego w Lublinie Sądowi
Rejonowemu w Zwoleniu.
[J.J.]
[r.g.]
