II KK 79/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 3 czerwca 2026 r.
SSN Andrzej Stępka
po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. na posiedzeniu bez udziału stron
w sprawie T. D.
wniosku pełnomocnika oskarżycieli prywatnych, radcy prawnego J.U., o wyłączenie
sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania kasacji w
sprawie o sygn. akt II KK 79/26 wniesionej przez pełnomocnika,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Stanisława
Stankiewicza od rozpoznania kasacji w sprawie o sygnaturze akt
II KK 79/26.
UZASADNIENIE
Do rozpoznania w niniejszej sprawie wniesionej kasacji został wyznaczony
SSN Stanisław Stankiewicz. W dniu 21 kwietnia 2026 r. do Sądu Najwyższego
wpłynął wniosek pełnomocnika oskarżycieli prywatnych o wyłączenie sędziego SN
Stanisława Stankiewicza od rozpoznania sprawy z uwagi na wątpliwości co
instytucjonalnej bezstronności sędziego, wynikające z faktu uzyskania statusu
sędziego Sądu Najwyższego na podstawie rekomendacji Krajowej Rady
Sądownictwa w składzie ukształtowanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
II KK 79/26
2
innych ustaw. Wniosek zawiera szczegółowe uzasadnienie wraz z odwołaniem się
do orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Wniosek pełnomocnika zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 41 § 1
k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby
wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak
wielokrotnie podkreślał Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie, oceniając
zasadność wątpliwości co do bezstronności sędziego należy wziąć pod uwagę
wszelkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jego zachowanie. Przy
dokonywaniu tej oceny nie bez znaczenia jest stosunek sędziego do
wprowadzanych zmian w sądownictwie, wyrażany chociażby w zakresie akceptacji
niekonstytucyjnych działań organów władzy wykonawczej wobec sądów czy
akceptacji utraty przez Krajową Radę Sądownictwa przymiotu niezależności (por.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2021 r., II KK 426/21, OSNK 2022, z. 2,
poz. 6; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 31 lipca 2023 r., II KK 82/23, LEX
nr 3589744).
Wyznaczony do rozpoznania kasacji w przedmiotowej sprawie Sędzia
Stanisław Stankiewicz powołany został na urząd sędziego Sądu Najwyższego
przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie rekomendacji Krajowej
Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na podstawie przepisów ustawy z
dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw. W sytuacji złożenia wniosku o wyłączenie jest oczywiste,
że strona dostrzega wady w procedurze powołania na stanowisko sędziego
Stanisława Stankiewicza, które mogą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6
ust. 1 EKPC, gdyby zasiadał w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę. Już sam
udział w procedurze powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami w/w ustawy prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na sprzeczną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej
zależność tego organu od władzy wykonawczej i brak reprezentacji środowiska
sędziowskiego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2
czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Skutek taki wynika z
II KK 79/26
3
wyjątkowego statusu sędziów Sądu Najwyższego i kluczowych kompetencji tego
Sądu, mającego gwarantować niezakłócone, prawidłowe funkcjonowanie
demokratycznego państwa prawnego oraz obiektywny standard niezależności,
niezawisłości i bezstronności orzekania (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz.
7).
Wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki sposób, aby zapewnić
skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej sprawy przez
niezależny i bezstronny sąd. Oznacza to, że wykładnia ta powinna umożliwiać
także kontrolę tego, czy w konkretnej sprawie nie dochodzi do naruszenia
standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii
Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC (por. wyrok pilotażowy ETPC z dnia 23
listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21). Zgodnie z
wyrokiem ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce
(skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu
ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, udział w procesie
powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada
Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. powoduje, że skład
orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana na urząd sędziego, nie stanowi w
konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w
rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 16
września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021, z. 10, poz. 41; 13 października 2021 r., II
KO 30/21, LEX nr 3520480).
Sąd Najwyższy badając w trybie art. 41 § 1 k.p.k. wniosek o wyłączenie
sędziego winien więc mieć na względzie także stanowisko Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka i uwzględniać fakt, że orzeczenie wydane przez skład sądu z
udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej
prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa wadliwie ukształtowanej na
podstawie w/w ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., będzie obciążone wadą traktowaną
przez ETPC jako naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, a
II KK 79/26
4
na gruncie prawa polskiego, jako bezwzględna przyczyna odwoławcza w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
