II KK 480/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 grudnia 2025 r.
SSN Dariusz Świecki (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Artymiuk
SSN Andrzej Stępka
w sprawie K.M.
skazanego z art. 183 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 17 grudnia 2025 r.
kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego
od prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Radomiu
z dnia 12 września 2025 r., sygn. akt III Kzw 167/25,
utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Kozienicach
z dnia 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt II Ko 1185/24,
w przedmiocie zarządzenia wobec K. M. wykonania warunkowo zawieszonej kary
10 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w
Łowiczu z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II K 585/19, zmienionym wyrokiem
Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt V Ka 1086/20,
postanowił:
uchylić zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w
mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Kozienicach z dnia 9
kwietnia 2025 r., sygn. akt II Ko 1185/24 i na podstawie art. 15 § 1
k.k.w. umorzyć postępowanie wykonawcze w stosunku do
skazanego K.M. w przedmiocie zarządzenia wykonania
warunkowo zawieszonej kary 10 miesięcy pozbawienia wolności
orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 30
czerwca 2020 r., sygn. akt II K 585/19, zmienionym wyrokiem
II KK 480/25
2
Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt V
Ka 1086/20.
Tomasz Artymiuk
Dariusz Świecki
Andrzej Stępka
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Łowiczu, wyrokiem z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II K
585/19, uznał K.M. za winnego przestępstwa z art. 183 § 1 k.k. popełnionego w
bliżej nieokreślonym okresie, jednak nie wcześniej niż 22 listopada 2018 r. i nie
później niż do dnia 23 lutego 2019 r. z wymierzeniem mu za to kary 10 miesięcy
pozbawienia wolności.
Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego od tego wyroku, Sąd
Okręgowy w Łodzi, wyrokiem z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt V Ka 1086/20,
zmienił zaskarżony wyrok m.in. w ten sposób, że warunkowo zawiesił wykonanie
orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności na okres 3 lat próby
zobowiązując go w tym czasie do informowania kuratora na piśmie raz na 6
miesięcy o jej przebiegu.
Sąd Rejonowy w Kozienicach, postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2025 r.,
sygn. akt II Ko 1185/24, na podstawie art. 75 § 2 k.k., zarządził wobec K.M.
wykonanie kary 10 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wskazanym
wyrokiem Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 30 czerwca 2020 r., zmienionym
powołanym wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 26 listopada 2021 r.
Postanowienie to zostało zaskarżone w całości przez skazanego.
Sąd Okręgowy w Radomiu, postanowieniem z dnia 12 września 2025 r.,
sygn. akt III Kzw 167/25, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Sądu
Rejonowego w Kozienicach.
Z kasacją od powyższego postanowienia wystąpił Rzecznik Praw
Obywatelskich, zaskarżając je w całości na korzyść skazanego. Skarżący zarzucił
mu rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 4 § 1 k.k.,
polegające na niezastosowaniu przez Sąd odwoławczy przepisu art. 75 § 4 k.k. w
brzmieniu obowiązującym w dniach od 22 listopada 2018 r. do 23 lutego 2019 r.
(tekst jednolity: Dz.U. z dnia 21 sierpnia 2018 r. poz. 1600), a więc w przedziale
II KK 480/25
3
czasu, w którym K.M. popełnił czyn mu przypisany wyrokiem Sądu Rejonowego w
Łowiczu z dnia 30 czerwca 2020 r. o sygnaturze akt II K 585/19, pomimo że ów
przepis był względniejszy dla skazanego K.M. w porównaniu do art. 75 § 4 k.k. w
brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania, a zatem w brzmieniu nadanym
ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2600, ze zm. z Dz.U. z 2023 r.
poz. 403; data wejścia w życie: 1 października 2023 r.), albowiem przewidywał
krótszy okres, w którym od zakończenia okresu próby można zarządzić wykonanie
kary (sześć miesięcy, a nie rok), co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, gdyż
skutkowało bezzasadnym utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia Sądu
I instancji o zarządzeniu wobec K. M. wykonania zawieszonej kary pozbawienia
wolności, w sytuacji gdy w dniu 26 maja 2025 r. upłynął termin, o którym mowa
powyżej, zaś na etapie międzyinstancyjnym wystąpiła obligatoryjna przesłanka do
umorzenia, na podstawie art. 15 § 1 k.k.w., postępowania wykonawczego
prowadzonego wobec skazanego K.M.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia
Sądu Okręgowego w Radomiu oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu
I instancji, a następnie umorzenie, na podstawie art. 15 § 1 k.k.w., postępowania
wykonawczego w stosunku do K.M.
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna w całości, dlatego mogła być rozpoznana
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
W realiach sprawy okres próby, na jaki skazanemu zawieszone zostało
wykonanie kary pozbawienia wolności, upłynął w dniu 26 listopada 2024 r.
Wprawdzie zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 75 § 4 k.k., wprowadzonym na
mocy ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz
niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 2600) i obowiązującym od dnia 1
października 2023 r., zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w
ciągu roku od zakończenia okresu próby. Rzecz jednak w tym, że słusznie zwrócił
uwagę autor kasacji, że sytuację skazanego na gruncie rozpoznawanej sprawy
kształtuje art. 4 § 1 k.k. Czyn, za który został skazany K.M. popełniony został
bowiem w bliżej nieokreślonym okresie, jednak nie wcześniej niż 22 listopada 2018
r. i nie później niż do dnia 23 lutego 2019 r., a więc w czasie, gdy obowiązywał art.
II KK 480/25
4
75 § 4 k.k. w poprzednim brzmieniu, zgodnie z którym zarządzenie wykonania kary
nie może nastąpić później niż w ciągu sześciu miesięcy od zakończenia okresu
próby. Przepisy wskazanej wyżej ustawy nowelizującej nie wyłączyły stosowania art.
4 § 1 k.k., który - co oczywiste - ma zastosowanie do regulacji części ogólnej
Kodeksu karnego. Oczywiste jest też, że brzmienie art. 75 § 4 k.k. sprzed
nowelizacji jest względniejsze dla sprawcy niż aktualne. Tym samym w
rozpatrywanej sprawie wydanie decyzji o zarządzeniu wykonania kary było
dopuszczalne w nieprzekraczalnym sześciomiesięcznym terminie biegnącym od
zakończenia okresu próby.
Zwrócić w tym miejscu trzeba uwagę, że stosownie do treści art. 178 § 5
k.k.w. postanowienia o zarządzeniu wykonania kary wydane na podstawie art. 75 §
2 i 3 k.k. stają się wykonalne z chwilą uprawomocnienia. Procedując więc w trybie
art. 75 § 2 k.k. w przedmiocie zarządzenia wykonania kary Sąd pierwszej instancji
wydał w analizowanej sprawie postanowienie z dochowaniem terminu określonego
w art. 75 § 4 k.k. w poprzednim brzmieniu, skoro uczynił to w dniu 9 kwietnia 2025
r., a więc przed upływem sześciu miesięcy od zakończenia okresu próby.
Odmiennie sytuacja wyglądała natomiast w odniesieniu do procedowania przez
Sąd odwoławczy, który orzekał w przedmiocie zażalenia na postanowienie Sądu a
quo w dniu 12 września 2025 r., a więc już po upływie sześciu miesięcy od
zakończenia okresu próby.
Upływ sześciu miesięcy od zakończenia okresu próby uniemożliwiał
zarządzenie wykonania kary warunkowo zawieszonej, a zatem wydanie
postanowienia w postępowaniu odwoławczym o utrzymaniu w mocy postanowienia
Sądu a quo było wadliwe, ponieważ - jak już wcześniej wskazywano - dopiero z
chwilą wydania orzeczenia przez sąd odwoławczy zarządzenie w tym przedmiocie
oparte o przepis art. 75 § 2 k.k. zyskiwało walor prawomocności (zob. np.
postanowienia SN: z dnia 20 czerwca 2013 r., I KZP 3/13 czy z dnia 21 marca 2017
r., IV KK 51/17). Sąd odwoławczy orzekając po upływie wskazanego okresu, w
którym możliwe było zarządzenie wykonania warunkowo zawieszonej kary
pozbawienia wolności, powinien był zatem uchylić postanowienie Sądu pierwszej
instancji i umorzyć postępowanie wykonawcze wobec skazanego.
II KK 480/25
5
Tym samym doszło do rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w
zarzucie kasacji. Miało ono przy tym istotny wpływ na treść zaskarżonego
postanowienia Sądu drugiej instancji, gdyż w jego konsekwencji doszło do
utrzymania w mocy orzeczenia zarządzającego wykonanie warunkowo zawieszonej
kary pozbawienia wolności w sytuacji, gdy zastosowanie normy z art. 4 § 1 k.k.
winno prowadzić do odmiennego orzeczenia, a to umorzenia postępowania
wykonawczego. Dlatego też należało uchylić zaskarżone postanowienie oraz
utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu meriti i umorzyć postępowanie w
przedmiocie zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia
wolności.
Z tych względów należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia.
Tomasz Artymiuk
[WB]
[a.ł]
Dariusz Świecki Andrzej Stępka
