II KK 453/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 grudnia 2025 r.
SSN Jarosław Matras (przewodniczący)
SSN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca)
SSN Andrzej Stępka
w sprawie B. P.
w przedmiocie odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 2 grudnia 2025 r.
kasacji Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego
od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 1 lipca 2025 r., sygn. akt II AKzw 165/25,
utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 11 lutego 2025 r., sygn. akt XI Kow 15/25
1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w
mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie i na
podstawie art. 15 § 1 k.k.w. umarza postępowanie wykonawcze w
przedmiocie odwołania B. P. warunkowego przedterminowego
zwolnienia udzielonego postanowieniem Sądu Okręgowego w
Krakowie z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt V Kow 2014/22;
2. obciąża Skarb Państwa wydatkami postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
II KK 453/25
2
Postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 5 października 2022
r., sygn. akt V Kow 2014/22, B. P. został warunkowo przedterminowo zwolniony z
odbycia reszty kary łącznej 6 lat pozbawienia wolności orzeczonej prawomocnym
wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Żywcu z dnia 21 września 2020 r. o sygn.
akt II K 189/20, której koniec przypadał na dzień 20 marca 2023 r. Na podstawie
art. 80 § 1 k.k. Sąd wyznaczył skazanemu okres próby do dnia 5 października 2024
r. i oddał go w tym czasie pod dozór kuratora sądowego. B. P. został też
zobowiązany do wykonywania pracy zarobkowej, powstrzymania się od
nadużywania alkoholu i używania środków odurzających, informowania kuratora o
każdej zmianie miejsca zamieszkania lub zatrudnienia oraz do spłaty zobowiązań
orzeczonych wyrokami w sprawach karnych.
Postanowienie o warunkowym zwolnieniu było wykonalne z dniem 5
października 2022 r., zaś uprawomocniło się w dniu 13 października 2022 r. (zał. 2,
k. 15 -17).
Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z dnia 11 lutego 2025 r.,
sygn. akt XI Kow 15/25, wydanym na podstawie art. 160 § 3 k.k.w., odwołał
udzielone B. P. warunkowe przedterminowe zwolnienie. W uzasadnieniu Sąd
podał, że skazany nie wykonał ciążących na nim obowiązków naprawienia
wyrządzonych szkód nałożonych wyrokami w sprawach karnych, w tym wyrokiem
Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt IX K
643/15/K, którym B. P. został zobowiązany do naprawienia szkody w łącznej
wysokości 219.882 zł, na poczet której uiścił w ciągu 3 lat próby wyznaczonej tym
wyrokiem oraz pięciu kolejnych lat, tylko kwotę 350 zł. Jednocześnie Sąd zarządził
w stosunku do skazanego wykonanie reszty kary łącznej 6 lat pozbawienia
wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Żywcu, sygn. akt II K
189/20, co skutkowało osadzeniem go w jednostce penitencjarnej w dniu 10 marca
2025 r. (zał. 2, k.: 62, 110, 111).
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez obrońcę B. P. . W
środku odwoławczym skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych wywodząc,
iż skazany nie wykonał ciążących na nim obowiązków finansowych z powodów
obiektywnych (problemów zdrowotnych i trudnej sytuacji rodzinnej), a przy tym
twierdząc, że świadczenia należne pokrzywdzonym zostały uiszczone przez
II KK 453/25
3
„głównego sprawcę” (zał. 2, k. 65-66).
Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 1 lipca 2025 r., sygn.
akt II AKzw 165/25, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W dniu 10 lipca 2025 r. B. P. został zwolniony na mocy wydanego w tym
dniu przez Sąd Okręgowy w Warszawie na podstawie art. 9 § 3 i 5 k.k.w.,
postanowienia w sprawie sygn. akt XI Kow 15/25/owz o wstrzymaniu wykonania
wskazanego wyżej postanowienia z dnia 11 lutego 2025 r. (zał. 2, k.: 117-118,
128).
Kasację od opisanego postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 11 lipca
2025 r. wniósł Prokurator Generalny zarzucając rażące i mające istotny wpływ na
treść postanowienia naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 82 § 1 k.k. w
zw. z art. 160 § 3 k.k.w., polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia Sądu
Okręgowego w Warszawie z dnia 11 lutego 2025 r., sygn. akt XI Kow 15/25, o
odwołaniu warunkowego przedterminowego zwolnienia udzielonego skazanemu B.
P. na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 5 października
2022 r., sygn. akt V Kow 2014/22, z odbycia reszty kary pozbawienia wolności,
której koniec przypadał na dzień 20 marca 2023 r., pomimo upływu z dniem 5
kwietnia 2025 r. okresu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby wyznaczonego
tym postanowieniem, co winno było doprowadzić Sąd odwoławczy do uznania, że
kara pozbawienia wolności została przez skazanego odbyta z chwilą warunkowego
zwolnienia i skutkować umorzeniem postępowania w przedmiocie odwołania
warunkowego przedterminowego zwolnienia na podstawie art. 15 § 1 k.k.w.
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie
zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu I
instancji i umorzenie postępowania wykonawczego na podstawie art. 15 § 1 k.k.w.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co
umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Tytułem wstępu zaznaczyć należy, iż czas stanowiący okres próby w
przypadku udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia został
precyzyjnie określony w art. 80 § 1 k.k. Przepis ten stanowi, że w razie
warunkowego zwolnienia czas pozostały do odbycia kary stanowi okres próby,
II KK 453/25
4
który jednak nie może być krótszy niż 2 lata ani dłuższy niż 5 lat. Wyjątki od
powyższej reguły wskazane zostały w pozostałych jednostkach redakcyjnych
cytowanego przepisu, które zastosowania w niniejszej sprawie niewątpliwie nie
miały.
Koniec odbywania orzeczonej wobec skazanego B. P. kary pozbawienia
wolności upłynąć miał 20 marca 2023 roku. W dniu wydania przez sąd
penitencjarny postanowienia o udzieleniu warunkowego zwolnienia, tj. w dniu 5
października 2022 roku, okres pozostały skazanemu do odbycia kary był zatem
krótszy od dwóch lat. W tej sytuacji okres próby wyznaczany był wprost przez art.
80 § 1 k.k. i wynosił dwa lata (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 30
lipca 2009 r., II KK 95/09; z dnia 24 kwietnia 2013 r., II KK 257/12 oraz z dnia 13
lutego 2014 r., II KK 271/13).
Procedujący w przedmiocie odwołania warunkowego zwolnienia Sąd
Okręgowy w Warszawie oraz rozpoznający zażalenie skazanego Sąd Apelacyjny w
Warszawie były związane wydaniem wobec B. P. postanowienia Sądu Okręgowego
w Krakowie z dnia 5 października 2022 roku, sygn. akt V Kow 2014/22,
udzielającego mu warunkowego przedterminowego zwolnienia i ustalającego
dwuletni okres próby, który skazanemu upływał 5 października 2024 r., zaś
prawomocne postanowienie w przedmiocie odwołania warunkowego
przedterminowego zwolnienia zapadło 1 lipca 2025 r. Oznacza to, że prawomocna
decyzja o odwołaniu warunkowego zwolnienia zapadła później niż 6 miesięcy po
zakończeniu okresu próby, co tym samym czyniło ją prawnie niedopuszczalną. W
tym stanie rzeczy zarzut kasacji jawi się jako oczywiście zasadny. To oznacza
konieczność uchylenia postanowień Sądów obu instancji.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że Sąd Apelacyjny – tak procedując –
rażąco uchybił przywołanym w zarzucie kasacji przepisom, co zważywszy na
charakter tego uchybienia i jego procesowe skutki, nie tylko mogło, ale miało rażący
wpływ na treść zaskarżonego postanowienia.
Wobec faktu, iż na obecnym etapie postępowania nie jest już możliwe
wydanie merytorycznej decyzji w przedmiocie odwołania warunkowego
przedterminowego zwolnienia, Sąd Najwyższy – na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. –
II KK 453/25
5
umorzył postępowanie wykonawcze w tym przedmiocie, po uchyleniu obu
zapadłych wcześniej postanowień.
Wobec faktu, że zasadność podniesionego zarzutu kasacji prowadzi do
konieczności umorzenia postępowania wykonawczego we wskazanym zakresie,
zbędne jest odnoszenie się w takim układzie do kwestii zwiazanej z art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k. (por. m. in. orzeczenia Sądu Najwyższego wydane w sprawach o
sygnaturach akt: IV KK 327/23, IV KK 28/24 oraz II KO 144/24).
Na podstawie art. 638 k.p.k. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego
obciążono Skarb Państwa.
[J.J.]
[a.ł]
Jacek Błaszczyk Jarosław Matras Andrzej Stępka
