II KK 278/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 6 sierpnia 2025 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie T.M.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 6 sierpnia 2025 r.,
wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN A.B. od udziału w rozpoznaniu
sprawy II KK 278/25,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
wyłączyć SSN A.B. od udziału
w rozpoznaniu sprawy II KK 278/25.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynęła sprawa z kasacji obrońcy skazanego T.M., która
została zarejestrowana pod sygn. akt II KK 278/25. W kasacji podniesiono jeden
zarzut, dotyczący nienależytej obsady Sądu II instancji, albowiem w jego składzie
zasiadała sędzia powołana do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS) – SSO A.B.
Do rozpoznania tej sprawy został wyznaczony SSN A.B. Pismem z dnia 16
lipca 2025 r. obrońca skazanego złożyła wniosek o wyłączenie SSN A.B. od udziału
w rozpoznaniu tej sprawy. Wskazała na powołanie ww. sędziego Sądu
II KK 278/25
2
Najwyższego na ten urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej
w trybie określonym przepisami ustawy nowelizującej KRS, z powołaniem się na
stosowne orzecznictwo Sądu Najwyższego. W ocenie obrońcy wyłączenie tego
Sędziego od rozpoznania tej sprawy jest konieczne aby zapobiec wydaniu
orzeczenia dotkniętego uchybieniem z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Po drugie, obrońca
wskazał również na fakt, że w kasacji został sformułowany zarzut orzekania przez
sędziego powołanego do pełnienia urzędu w tożsamej procedurze co SSN A.B.
Wobec tego obrońca podsumował, że T.M. „nie może zgodzić się na to, aby ww.
Sędzia rozpoznawał jego sprawę przed Sądem Najwyższym”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek okazał się zasadny i doprowadził do wyłączenia sędziego Sądu
Najwyższego A.B. od udziału w rozpoznaniu sprawy II KK 278/25.
Wniosek należało uwzględnić przede wszystkim z uwagi na konieczność
zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i
bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87
ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą połączonych Izb Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz.
7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana
na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że
jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały
połączonych Izb stanu rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z
dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz.
376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w
postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r. I KO 79/21 i I KO
80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23;
II KK 278/25
3
czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd
Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela.
Stanowisko zawarte w uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego zostało
następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
dnia 2 czerwca 2022 r. I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Jest ono także
aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z
dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia
Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia
2023 r., I KK 240/22; z dnia 14 stycznia 2025 r., III KK 436/24; z dnia 15 stycznia
2025 r., I KO 127/24; z dnia 17 stycznia 2025 r., IV KK 458/24; wyroki Sądu
Najwyższego: z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23; z dnia 18 grudnia 2024 r., II
KO 84/24; z dnia 16 stycznia 2025 r., II KK 322/24).
Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej:
„ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga
nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu
ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności (dalej: „EKPC”, „Konwencja”), udział w
procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie
ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od
władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak
powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i
bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt
284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16
września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z
dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr
49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp.
z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia
23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).
Wyłączając SSN A.B. od orzekania w tej sprawie Sąd Najwyższy miał na względzie
także orzecznictwo ETPCz, w którym aprobowane są kolejne ugody zawierane ze
skarżącymi wskazującymi na naruszenie ich prawa do sądu ustanowionego ustawą
II KK 278/25
4
na skutek wydawania orzeczeń przez Sąd Najwyższy z udziałem wadliwie
powołanych sędziów. Trzeba odnotować, że w ramach zawartych ugód rząd
zobowiązał się do wypłacenia skarżącym zadośćuczynień w kwocie po 10.000 euro
(por. m.in. decyzje ETPCz z dnia 5 grudnia 2024 r.: Cupał i inni przeciwko Polsce,
skarga nr 30049/22; Zieliński przeciwko Polsce, skarga nr 3423/22; Łabudek
przeciwko Polsce, skarga numer 43727/21).
Wobec powyższego ma rację obrońca skazanego, że orzekanie w tej sprawie przez
SSN A. B. prowadziłoby do tego, że orzeczenie Sądu Najwyższego byłoby wydane
przez sąd nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Niezależnie od tego bez uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego doszłoby do
naruszenia sedna zakazu nemo iudex in causa sua. Rozpoznanie kasacji w tej
sprawie przez Sąd Najwyższy z udziałem SSN A.B. mogłoby wzbudzić
uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tego sędziego u postronnego
obserwatora, skoro miałby on oceniać zaistnienie w tej sprawie uchybienia z art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k., którego podstawy odnoszą się do niego w takim samym
stopniu, jak do sędziego, którego bezpośrednio dotyczy zarzut kasacyjny
wskazujący na bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[WB]
[a.ł]
II KK 278/25
5
