II KK 275/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 marca 2026 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie M. R. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 11 marca 2026 r.,
wniosku obrońcy skazanego M. R.
o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Anny Dziergawki
od udziału w rozpoznaniu sprawy II KK 275/24,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł:
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Annę Dziergawkę od
rozpoznania sprawy kasacyjnej II KK 275/24.
UZASADNIENIE
Obrońca M. R. w piśmie z dnia 30 grudnia 2025 r. (k. 202 i n.), złożył
wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Anny Dziergawkę od
rozpoznania sprawy kasacyjnej II KK 275/24, sygnalizując, że w stosunku do tego
sędziego występują okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości
co do jego bezstronności w niniejszej sprawie, a mianowicie fakt powołania przez
Prezydenta RP na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wyniku uchwały
Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z
dnia 8 grudnia 2017 r., zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). W tym kontekście odwołano się
II KK 275/24
2
do uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-
4110-1/20) i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Sądu
Najwyższego.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Jeśli chodzi o kwestię wadliwości powołania sędziów, związaną z udziałem w
procesie nominacyjnym Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3), to zagadnienie to było
przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej
oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020
r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794) oraz w
uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I
KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360), co czyni zbędnym
czynienie szerszych rozważań w tym zakresie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „sędzia
ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że
mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1
k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie
mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki
skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu
ustanowionego ustawą” (postanowienia SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22,
LEX nr 3405631 z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia
2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22).
Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle
powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co uzasadnia
wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Anny Dziergawki od rozpoznania kasacji.
Wyłączenie sędziego jest tym bardziej uzasadnione, jeśli zważy się dodatkowo na
fakt, że w kasacji obrońcy drugiego skazanego podniesiono zarzut dotyczący takiej
samej wadliwości powołania troje sędziów Sądu odwoławczego, co SSN Anny
Dziergawki, która – w konsekwencji przydzielenia jej niniejszej sprawy – orzekałaby
z naruszeniem zasady nemo iudex idoneus in propria causa.
II KK 275/24
3
Na marginesie należy wskazać, że udział w rozpoznawaniu spraw sędziów
Sądu Najwyższego, powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w
składzie ukształtowanym w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. może rodzić
odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za naruszenie art. 6 EKPC
(zob. skargi w sprawach Dudek i Lazur i I.G. przeciwko Polsce i 19 innych skarg, nr
41097/20, 42668/21 i 19 innych).
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[J.J.]
[a.ł]
