II KK 267/12

Sygn. akt II KK 267/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Szewczyk (przewodniczący)
‎SSN Rafał Malarski
‎SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca)

w sprawie J. M. K. – Z.
‎ukaranej za wykroczenia określone w art. 54 k.w. w zw. z § 2 i § 5 uchwały nr […] Rady Miasta M. z dnia 13 czerwca 2006r. oraz w art. 145 k.w.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
‎w dniu 20 listopada 2012 r., odbytym w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
‎kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich
‎od wyroku Sądu Rejonowego w G.
‎z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt II W […],

1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. umarza postępowanie prowadzone przeciwko J. M. K.-Z. o zarzucane jej wykroczenia;

2. kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł, na korzyść J. M. K.-Z., kasację od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 9 lutego 2011 r., którym to wyrokiem obwiniona została uznana za winną tego, że:

1.w dniu 4 czerwca 2009 r. w M. przy ul. W., będąc użytkowniczką samochodu osobowego P. […] o numerze rejestracyjnym […] zaparkowała ten pojazd w strefie płatnego parkowania, nie wnosząc przy tym stosownej, należnej za czas parkowania opłaty parkingowej,

2.w miejscu i czasie, jak w pkt. I, zaśmieciła ogólnodostępne miejsce publiczne, wyrzucając na chodnik druk wezwania przez funkcjonariusza Straży Miejskiej w M.,

tj. wykroczeń z art. 54 k.w. w zw. z § 2 i § 5 uchwały nr […] Rady Miasta M. z dnia 13 czerwca 2006 r. oraz z art. 145 k.w., za które to czyny, na podstawie art. 54 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w., Sąd Rejonowy wymierzył jej karę grzywny w kwocie 300 zł.

W kasacji Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił „rażące naruszenie prawa procesowego, mogące mieć wpływ na jego treść, to jest art. 93 § 2 k.p.s.w., wskutek bezzasadnego uznania, iż okoliczności czynów przypisanych ukaranej i jej wina nie budzą wątpliwości, podczas gdy w świetle dowodów dołączonych do wniosku o ukaranie, zarówno wina, jak i okoliczności czynów zarzucanych obwinionej budziły poważne wątpliwości, co winno skutkować skierowaniem sprawy do rozpoznania na rozprawie i wyjaśnieniem wszystkich istotnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia okoliczności”. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz os umorzenie postępowania przeciwko obwinionej – na podstawie art. 5 § 1 pkt. 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. – z powodu ustania karalności zarzucanych jej wykroczeń.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja w pełni zasługuje na uwzględnienie.

Trafnie w jej zarzucie został przywołany, jako rażąco naruszony, przepis art. 93 § 2 k.p.s.w., którego treść zezwala sądowi na orzekanie w trybie nakazowym tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości. Analiza zgromadzonych w sprawie dowodów, wskazywanych w uzasadnieniu kasacji, przekonuje bowiem dobitnie, że wymienione przesłanki nie zostały spełnione.

W pierwszej kolejności celnie podnosi się w skardze, że pierwszą wątpliwość u Sądu rozważającego kwestię wydania wyroku nakazowego wobec J. M. K.-Z., powinna wzbudzić treść jej wyjaśnień, w których nie przyznała się do winy i przedstawiła własną wersję zdarzenia sprowadzającą się do tego, że jej krótkotrwały postój pod sklepem nie uzasadniał wniesienia opłaty parkingowej, a co za tym idzie, obciążenia jej opłatą dodatkową, zaś przypadkowy upadek na ziemię kwitu tejże opłaty, wręczonego przez funkcjonariusza Straży Miejskiej zupełnie z kolei nie świadczył, iż doszło do zaśmiecenia ulicy.

Wprawdzie przyznanie się obwinionego do winy nie stanowi warunku sine qua non rozpoznania sprawy w trybie nakazowym, lecz w takiej sytuacji jest oczywiste, że dowody wskazujące na sprawstwo i winę obwinionego powinny być zbadane z tym większą pieczołowitością.

Z powyższym koreluje drugi, lecz zarazem o wiele bardziej poważny i dalej idący argument kasacji, wskazujący na powierzchowne potraktowanie przez Sąd Rejonowy stanu dowodowego sprawy – w zakresie niezbędnym dla ustalenia podstawy prawnej odpowiedzialności obwinionej za czyn zarzucany jej w pkt. I, zakwalifikowany jako wykroczenie z art. 54 k.w. w zw. z § 2 i § 5 uchwały nr […] Rady Miasta M. z dnia 13 czerwca 2006 r. Rację ma Rzecznik Praw Obywatelskich podnosząc, że przytaczana podstawa prawna, w której uwidoczniony jest akt prawa lokalnego – jako przedmiot odesłania blankietowego unormowania art. 54 k.w. – wymaga od orzekającego sądu uważnego zbadania., czy ów akt rangi podustawowej został wydany na podstawie stosownego upoważnienia ustawowego, a przy tym, czy ustanowiony w ten sposób przepis porządkowy, uzupełniający opis znamion czynu zabronionego, określonego w art. 54 k.w., spełnia normatywny standard w stopniu umożliwiającym przypisanie sprawcy odpowiedzialności karnej. Rażące naruszenie, przy badaniu tej kwestii, przepisów postępowania w sprawach o wykroczenia (w tym wypadku art. 93 § 2 k.p.s.w.) może bowiem doprowadzić, jak podnosi się w orzecznictwie Sądu Najwyższego powstałym na tle bieżącej praktyki (zob. m.in. wyroki SN: z dnia 24 czerwca 1993 r., sygn. akt III KRN 100/93, OSNKW 1993, z. 9-10, poz. 62; z dnia 9 czerwca 2005 r., V KK 41/05,OSNKW 2005 z. 9, poz. 83; z dnia 19 sierpnia 2009 r., III KK 230/09, lex 518141; z dnia 20 października 2009 r., III KK 249/09, lex 529597), do ukarania z uchybieniem fundamentalnych zasad rangi konstytucyjnej i ustawowej, statuujących warunki odpowiedzialności karnej za wykroczenie, to jest art. 42 ust. 1 Konstytucji RP i art. 1 § 1 k.w.

Przykładem powyższego może też być i niniejsza sprawa. Analiza dołączonej do akt uchwały nr […] Rady Miasta M. z dnia 13 czerwca 2006 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz sposobu pobierania tych opłat przekonuje, że akt ten został wydany na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jedn.tekst: Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591). Przekonuje też, że w uchwale tej uregulowano związane z płatnym parkowaniem, określone w przytoczonym jej tytule zagadnienia, wśród których ujęto także kwestię konsekwencji wiążących się z nieuiszczeniem opłaty za parkowanie oraz opłaty dodatkowej. Bliższe przyjrzenie się omawianym zapisom tejże uchwały prowadzi do wniosku, że spełnienie w niej wskazanych wyżej standardów legislacyjnych nasuwa wątpliwości.

Wytknięty w kasacji fakt powołania się w uchwale na przepis art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy o samorządzie gminnym (stanowiący ogólnie o kompetencjach rady samorządu terytorialnego), a nie na art. 40 tej ustawy (dający radzie upoważnienie do stanowienia przepisów porządkowych, sankcjonowanych w sposób określony w kodeksie wykroczeń) stanowi uchybienie poprawnej legislacji, jednak ma znaczenie drugoplanowe. Istotne jest to, że żaden z zapisów omawianej uchwały nie przewiduje, aby za naruszenie któregokolwiek z zakazów lub nakazów, wiążących się z płatnym parkowaniem w wyznaczonej strefie (także określonych w § 2 i § 5 tejże uchwały – powołanych w podstawie ukarania) miała grozić odpowiedzialność karnoadministracyjna. Przeciwnie, w § 6 pkt. 5 omawianej uchwały wręcz stwierdza się, że nieuiszczone opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowe podlegają egzekucji administracyjnej.

Słusznie wobec tego zauważa Rzecznik Praw Obywatelskich, że wymienione przepisy porządkowe uchwały, mogły wypełnić blankietową dyspozycję art. 54 k.w. Jednakże skoro zabrakło w nich odesłania do tego przepisu – jako podstawy odpowiedzialności za wykroczenie, jak i do określonej w nim sankcji – kary grzywny do 500 zł lub kary nagany, a wręcz nawet w ogóle nie zastrzeżono w nich żadnych karnoadministracyjnych konsekwencji sprzecznego z tymi przepisami postępowania, to nie sposób uznać, by kwestia odpowiedzialności obwinionej na omawianej płaszczyźnie rysowała się w sposób niewątpliwy.

W powyższym świetle, zarzucane w kasacji, rażące naruszenie przez Sąd Rejonowy przepisu art. 93 § 2 k.p.s.w. jawi się jako wręcz oczywiste, gdyż w opisanych warunkach nie było podstaw do uznania, że okoliczności czynu zarzucanego J. M.K.-Z. w pkt. I nie budzą wątpliwości, skoro czyn ten nie został, jak należy, oceniony w kontekście omawianych przepisów prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, przy uwzględnieniu wcześniejszych uwag co do dokonanej w sprawie oceny innych dowodów (także faktu, iż wymierzenie obwinionej kary nastąpiło na zasadzie określonej w art. 9 § 2 k.w.), kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich podlegała uwzględnieniu w całości, w trybie określonym przepisem art. 535 § 5 k.p.k.

Uchylając zaskarżony wyrok, Sąd Najwyższy uznał również za zasadny wniosek kasacji co do orzeczenia następczego. Trafnie bowiem wskazuje się w skardze, że od daty opisanych w zarzutach czynów upłynął okres ponad 2 lat, co w myśl art. 45 § 1 k.w. oznacza, że doszło do przedawnienia karalności za zarzucane obwinionej wykroczenia. Stwierdzenie, że karalność ta ustała z dniem 4 czerwca 2011 r., a więc przed wydaniem niniejszego wyroku, jednocześnie przesądza, że dyspozycja art. 45 § 2 k.w. nie ma zastosowania. Z tych zatem powodów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w., umorzył wobec J. M. K.-Z. postępowanie o zarzucane jej wykroczenia. O kosztach sądowych postępowania w sprawie orzeczono na podstawie art. 118 § 2 k.p.s.w.

aw