II KK 248/21

Sygn. akt II KK 248/21

POSTANOWIENIE

Dnia 15 czerwca 2021 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Rafał Malarski

na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.),

po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r.,

sprawy T. W.

skazanego z art. 197 § 3 pkt 2 i 3 k.k. w zw. z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i in.

z powodu kasacji obrońcy

od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)

z dnia 20 lipca 2020 r., sygn. akt II AKa (…),

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w W.

z dnia 11 marca 2019 r., sygn. akt V K (…),

p o s t a n o w i ł:

1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne;

3. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu adw. A.F. – Kancelaria Adwokacka w W. - kwotę 738,00 zł (siedemset trzydzieści osiem), w tym 23 % VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w W., wyrokiem z 11 marca 2019 r., skazał T.W. na karę 12 lat pozbawienia wolności za wielokrotne seksualne wykorzystanie, w tym i zgwałcenie, małoletniej przysposobionej córki W.W. w okresie od 2010 roku do 2016 roku (art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zw. z art. 197 § 1 k.k. w zb. z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.) i na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności za prezentowanie tej pokrzywdzonej treści pornograficznych (art. 202 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 2014 roku); karę łączną pozbawienia wolności ukształtował na zasadzie pełnej absorpcji; orzekł też łączny środek karny z art. 41a § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. na okres 8 lat. Sąd Apelacyjny w (…), po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2020 r. apelacji obrońcy co do winy, utrzymał w mocy pierwszoinstancyjny wyrok.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego w całości złożył obrońca, podnosząc 11 zarzutów rażącego i mogącego mieć istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa procesowego, głównie art. 433 § 2 k.p.k., oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania.

Prokurator Prokuratury Regionalnej w […]. zażądał w pisemnej odpowiedzi na kasację jej oddalenia jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja z racji oczywistej niezasadności nie zasługiwała na uwzględnienie.

Mnogość zarzutów kasacyjnych wcale nie pokrywała się z ilością sugerowanych przez skarżącego uchybień procesowych. W istocie obrońca skoncentrował się na zagadnieniach związanych z kontrolą tez apelacyjnych, które poddawały krytyce sposób przeprowadzenia przez Sąd a quo postępowania dowodowego oraz ocenę zeznań pokrzywdzonej i jej matki. Charakteryzując postąpienie Sądu odwoławczego, autor kasacji posłużył się jednoznacznie negatywnymi zwrotami, pisząc m.in. o bezkrytycznym zaaprobowaniu uchybień Sądu pierwszej instancji (pkt a, c, e), nieprawidłowym czy nienależytym rozważeniu niektórych zarzutów (pkt d, f, g, h, i, j) oraz naruszeniu prawa oskarżonego do obrony i do rzetelnego procesu (pkt b, k). Uważna lektura akt przekonała Sąd Najwyższy, że instancja apelacyjna wywiązała się z ciążących na niej powinności.

Przechodząc do poszczególnych zarzutów – bo tylko w ich zakresie, co do zasady, wolno rozpoznawać kasację (art. 536 k.p.k.) – Sąd Najwyższy, respektując nakaz zwięzłości wyrażony w art. 424 § 1 k.p.k. (mający odpowiednie zastosowanie również w postępowaniu kasacyjnym – art. 458 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.) i wystrzegając się zbytecznych powtórzeń, za celowe uznał zbiorcze odniesienie się do kwestii poruszających tę samą lub zbliżoną do siebie tematykę.

Kluczowe znaczenie skarżący usiłował przydać problematyce związanej z oddaleniem żądania ponownego przesłuchania W. W. (pkt a). Prezentowany przez niego pogląd, że skoro pokrzywdzona w roku 2020 ukończyła 18 lat, to nie miały już do niej zastosowania ograniczenia z art. 185a k.p.k., wymagał krytyki. Jest prawdą, że od 5 października 2019 r. obowiązuje dodany do art. 185c k.p.k. przez ustawę nowelizacyjną z 19 lipca 2019 r. § 1a, niemniej trzeba przyjąć, że jego wykładnia, nacechowana dążeniem do ochrony ofiary przed wtórną wiktymizacją, powinna uwzględniać reguły wypracowane przy interpretacji art. 185a § 1 k.p.k. Wynika z nich jasno, że należy odmówić żądaniu powtórnego przesłuchania, gdy opinia właściwego biegłego wskazuje na niebezpieczeństwo pogorszenia stanu psychicznego ofiary w skutek takiej czynności (zob. wyr. SN z 27 lutego 2020 r., V KK 80/19). Warto dla porządku zaznaczyć, że W. W. uzyskała status osoby pełnoletniej dopiero 5 sierpnia 2020 r., a więc już po zapadnięciu zaskarżonego wyroku.

W sposób zwięzły, ale wystarczający, Sąd Apelacyjny w [...] ustosunkował się do wyartykułowanego w środku odwoławczym twierdzenia o niezasadnym oddaleniu wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ginekologii i położnictwa. Zarzut kasacyjny w tej materii bazował na czysto hipotetycznych założeniach (pkt e), podobnie zresztą jak zarzut forsujący pogląd o nienależytym rozważeniu przez Sąd ad quem tezy autora apelacji o dokonaniu dowolnej oceny zeznań pokrzywdzonej (pkt h).

Uwagi Sądu odwoławczego nie uszły zastrzeżenia obrońcy co do zaniechania przesłuchania B.W. z udziałem biegłego psychologa (pkt c), a wręcz poddania tego świadka badaniom psychologicznym (pkt d). Tę problematykę Sąd drugiej instancji rozważał i doszedł do właściwych wniosków, czemu dał wyraz w motywacyjnej części zaskarżonego wyroku. Takie badanie świadka – jak tego wymaga art. 192 § 2 k.p.k. – mogłoby wchodzić w grę tylko w razie istnienia wątpliwości co do stanu psychicznego tej osoby, jej stanu rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub odtwarzania przez nią postrzeżeń. Taka sytuacja in concreto nie miała miejsca.

Celne uwagi do zarzutu kasacyjnego formułującego pretensje pod adresem Sądu odwoławczego, iż ten przeszedł do porządku nad zarzutem apelacyjnym naruszenia art. 167 k.p.k. przez nieprzeprowadzenie dowodów z opinii biegłego lekarza pediatry, który miałby zanegować ustalenie o samookaleczeniu się ofiary (pkt f), wyraził w odpowiedzi na kasację prokurator.

Zasadnie Sąd odwoławczy zdyskredytował zarzut odnoszący się do relacji intymnych między skazanym a jego żoną, które mógłby scharakteryzować biegły seksuolog i psycholog (pkt i). Autor kasacji nie był w stanie wykazać, że w tej mierze doszło do naruszenia prawa.

Podnosząc samodzielny zarzut obrazy art. 457 § 3 k.p.k. (pkt g) oraz zarzut dotyczący w istocie wymiaru kary (pkt j), skarżący – jak się wydaje – przeoczył już to treść art. 537a k.p.k. (wszedł on w życie z dniem 5 października 2019 r.), już to unormowanie z art. 523 § 1 zd. drugie k.p.k.

Na koniec, niejako w podsumowaniu, trudno powstrzymać się od konstatacji, że Sąd Okręgowy w W. wręcz wzorcowo wywiązał się z ciążących na nim obowiązków. Przeprowadził postępowanie dowodowe skrupulatnie i rzetelnie, respektując wszystkie przysługujące T. W. prawa i uwzględniając prawnie chronione interesy pokrzywdzonej przy jednoczesnym poszanowaniu jej godności. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę wybitnie polemiczny charakter apelacji, zadanie Sądu odwoławczego było w niemałym stopniu ułatwione, co jednak nie stało się impulsem do zastosowania niedopuszczalnych z punktu widzenia rudymentarnych zasad uproszczeń. Dlatego twierdzenia skarżącego o rażącym naruszeniu prawa do obrony (pkt b) i do rzetelnego procesu (pkt k) wypadało ocenić jako ewidentnie chybione.

Tylko na marginesie warto odnotować, że sporządzenie uzasadnienia wyroku na formularzu, o którym mowa w art. 99a § 1 k.p.k., nie narusza automatycznie konwencyjnego standardu rzetelnego procesu. Jeśli właściwy sąd nabrałby przekonania odmiennego, powinien – stosując art. 91 ust 2 Konstytucji – odstąpić od sporządzenia uzasadnienia na formularzu; jest znamienne, że takie podejście – wyłożone w wyroku Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I KA 1/20 – zyskało uznanie w oczach autora odpowiedzi na kasację.

W tym stanie rzeczy Sądowi Najwyższemu nie pozostawało nic innego, jak tylko oddalić kasację w trybie określonym w art. 535 § 3 k.p.k., a kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne obciążyć skazanego (art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.).