II GZ 90/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S.A. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2756/20 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. S.A. we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 26 lutego 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2756/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S.A. we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z [...] października 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki oraz zwrócił wpis od skargi.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że pełnomocnik skarżącej, zarówno przy skardze, jak i na wezwanie Sądu o uzupełnienie braków formalnych skargi, nadesłał pełnomocnictwo datowane na 2 marca 2020 r., podpisane wyłącznie przez Prezes Zarządu Spółki – E.C. oraz informacje odpowiadające pełnemu odpisowi z KRS, obejmujące wpisy z daty udzielenia pełnomocnictwa. We wspomnianych informacjach z KRS w dziale 2 w rubryce 1 zatytułowanej "Organ uprawniony do reprezentacji podmiotu" pod lp. 1.1. "Nazwa organu uprawnionego do reprezentacji podmiotu" widnieje zapis "Zarząd", a w lp. 1.2. "Sposób reprezentacji podmiotu" zapisano: "Dla skuteczności oświadczeń woli składanych w imieniu spółki konieczne jest współdziałanie dwóch członków zarządu lub członka zarządu i prokurenta łącznie". Z dokumentu rejestrowego wynika również, że na dzień udzielenia pełnomocnictwa, tj. 2 marca 2020 r., powołani byli: Prezes Zarządu – E.C. (od 6 grudnia 2017 r.) oraz prokurent samoistny – B.P. (od 7 maja 2018 r.).

Zdaniem WSA, z zapisów w KRS wynika, że do reprezentacji spółki uprawnionych jest dwóch członków zarządu działających łącznie lub współdziałający członek zarządu z prokurentem. Wpis ten został dokonany 27 marca 2001 r. Spółka nie przedstawiła zmiany statutu, która odmiennie regulowałaby kwestię jej reprezentacji. Sąd zauważył, że do chwili wpisu E.C. jako Prezesa Zarządu, tj. 6 grudnia 2017 r., jako Zarząd Spółki były ujawnione równocześnie co najmniej dwie osoby. W świetle tych wpisów, widniejący w KRS wymóg złożenia oświadczenia woli w imieniu spółki przez dwóch członków zarządu wydawał się logiczny. Jednakże za zmianą w składzie Zarządu spółki (faktycznie stał się jednoosobowy) nie poszły zmiany w statucie skarżącej. Dlatego nadal obowiązujący był wymóg współdziałania dwóch członków zarządu spółki albo jednego członka zarządu i prokurenta samoistnego wobec jednoznacznych zapisów w KRS.

W tej sytuacji Sąd uznał, że udzielenie 2 marca 2020 r. pełnomocnictwa (wbrew zapisanej w KRS reprezentacji) wyłącznie przez Prezes Zarządu, w sytuacji ustanowionej od maja 2018 r. prokurent samoistnej, nie wypełniało braku formalnego skargi. Na dzień sporządzenia skargi, tj. 23 listopada (bez daty rocznej, wpływ do organu 26 listopada 2020 r.), skarżąca mogła udzielić pełnomocnictwa zgodnie z reprezentacją wynikającą z jej KRS. Mimo to, pełnomocnik, będąc profesjonalistą, zarówno do skargi jak i w wykonaniu wezwania Sądu do uzupełnienia jej braków, za każdym razem składał pełnomocnictwo z tej samej daty (2 marca 2020 r.) udzielone wbrew reprezentacji wynikającej z KRS skarżącej, przedkładając przy tym za każdym razem pełny odpis z rejestru sądowego, z którego wynika dwuosobowy sposób reprezentacji.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 373 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526; dalej "k.s.h.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy zarząd spółki jest jednoosobowy, a niniejszy przepis stosuje się w przypadku zarządu wieloosobowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania, a to art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez bezpodstawne odrzucenie skargi, pomimo prawidłowego uzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym przez Sąd terminie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, mające zdolność sądową, dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby upoważnione do działania w ich imieniu. Stosownie natomiast do art. 29 p.p.s.a., te organy lub osoby, przy pierwszej czynności w postępowaniu mają obowiązek wykazać umocowanie do działania, składając stosowny dokument. Z kolei w myśl art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.

Jak wynika z kolei z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła okoliczność uzasadniająca odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bowiem nie była ona obarczona brakiem formalnym.

Skarga została podpisana w imieniu skarżącej spółki przez adw. T.K.. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że pełnomocnik ten był upoważniony do występowania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi w niniejszej sprawie.

Otóż 2 marca 2020 r. E.C., działająca jako Prezes Zarządu spółki A. S.A., ustanowiła adw. T.D. pełnomocnikiem spółki do wszelkich czynności faktycznych i prawnych przed wszystkimi sądami we wszystkich instancjach, w tym również przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnictwo substytucyjne zostało udzielone m.in. adw. T.K. (por. k. 11 akt sądowych). Tak samo podpisane pełnomocnictwo pełnomocnik skarżącej wysłał w wykonaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jak z kolei wynika z nadesłanych do Sądu: odpisu KRS, uchwały Rady Nadzorczej A. S.A. z dnia 23 czerwca 2017 r. nr 2/06/2017 oraz oświadczenia B.P. z dnia 31 października 2017 r., w dniu udzielenia pełnomocnictwa zarząd spółki A. S.A. był jednoosobowy, a jedynym członkiem zarządu była E.C..

Należy zauważyć, że okoliczność ta nie była kwestionowana przez Sąd pierwszej instancji, który jednak upatruje wadliwości udzielenia pełnomocnictwa w niezgodności z reprezentacją skarżącej wynikającą z załączonego do skargi odpisu Krajowego Rejestru Sądowego.

To stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie znajduje jednak potwierdzenia w przepisach normujących zasady reprezentacji spółki akcyjnej.

Jak bowiem wynika z art. 368 § 1 k.s.h., zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Przepis ten wyznacza zatem zarząd spółki jako organ upoważniony do jej reprezentowania, a więc również do składania oświadczeń woli, w tym udzielania pełnomocnictw w imieniu spółki. Z kolei art. 368 § 2 k.s.h. stanowi, że zarząd składa się z jednego albo większej liczby członków. Ustawodawca przewidział więc możliwość ustanowienia w spółce akcyjnej zarządu jednoosobowego.

Powoływany przez skarżącą w zażaleniu art. 373 § 1 k.s.h. reguluje sposób reprezentacji spółki w przypadku powołania zarządu wieloosobowego, stanowiąc, że sposób reprezentowania spółki określa jej statut. Jeżeli statut nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. W doktrynie wskazuje się, że w przypadku, gdy w spółce pozostał jeden członek zarządu, oświadczenia woli może złożyć samodzielnie (por. np. Andrzej Kidyba [w:] Komentarz aktualizowany nr art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych, Lex/el 2011).

Z oczywistych względów powoływany przepis będzie miał zastosowanie wyłącznie do zarządu wieloosobowego. Gdy bowiem w skład zarządu spółki akcyjnej wchodzi tylko jedna osoba, wówczas na mocy art. 368 § 1 k.s.h., będzie ona upoważniona, działając jako zarząd spółki, do składania oświadczeń woli w imieniu spółki, w tym również do podpisywania pełnomocnictw. Jak słusznie zauważyła skarżąca, w takiej sytuacji bez znaczenia pozostają wpisy w Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczące sposobu reprezentacji spółki, nie mogą one bowiem ograniczać podstawowej reguły reprezentacji spółki akcyjnej przez zarząd (por. np. postanowienie z 22 października 2020 r., sygn. akt II GZ 302/20).

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że złożona przez skarżącą skarga nie była obarczona brakiem formalnym, a więc wezwanie skarżącej przez Sąd pierwszej instancji do jej uzupełnienia należy ocenić jako nieprawidłowe. W konsekwencji odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było niezasadne.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do zawartego wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, NSA wyjaśnia, że nie może być on na tym etapie uwzględniony, albowiem w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określono podstawy prawnej do zasądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23), a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi.