II GZ 329/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia C. Rz. S.A. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2203/20 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej i zwrotu uiszczonego wpisu w sprawie ze skargi C. Rz. S.A. we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 6 sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie niezgodnej z przepisami reklamy apteki ogólnodostępnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 7 lipca 2021 r., odrzucił skargę kasacyjną C. Rz. S.A. we W. od wyroku tego Sądu z dnia 29 stycznia 2021 r. w sprawie skargi tejże spółki na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 6 sierpnia 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie niezgodnej z przepisami reklamy apteki ogólnodostępnej. Zwrócił również stronie uiszczony od skargi kasacyjnej wpis sądowy w kwocie 450 złotych.

Sąd I instancji wskazał w motywach, że w związku z wniesiona skargą kasacyjną pełnomocnik spółki powołał się na pełnomocnictwo dołączone do wniesionej skargi podpisane wyłącznie przez Prezes Zarządu skarżącej spółki. Badając reprezentację skarżącej Sąd ustalił, że załączone pełnomocnictwo zostało udzielone wbrew zasadom reprezentacji wynikającym z KRS, z którego wynikało, że do reprezentacji spółki uprawnionych jest dwóch członków zarządu działających łącznie lub współdziałający członek zarządu z prokurentem.

Wobec tego wezwano pełnomocnika spółki - do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez przedstawienie prawidłowo podpisanego pełnomocnictwa do reprezentowania strony w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi pełnomocnik przedłożył uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa z 2 marca 2020 r. udzielonego wyłącznie (jednoosobowo) przez Prezes Zarządu skarżącej dla adwokata T. D. do reprezentowania spółki przed sądami administracyjnymi.

Sąd I instancji wskazał, że z danych zawartych w KRS wynikało, że dla skuteczności oświadczeń woli składanych w imieniu spółki konieczne jest współdziałanie dwóch członków zarządu lub członka zarządu i prokurenta łącznie. Wynikało również z niego, że w dniu udzielenia pełnomocnictwa, które pełnomocnik skarżącej dołączył w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej - 2 marca 2020 r., powołani byli: Prezes Zarządu – E. C. oraz prokurent samoistny – B. P..

Przywołują art. 304, art. 368 § 1, art. 371 § 1ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526; dalej: k.s.h.) oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1500 ze zm.), Sąd I instancji stwierdził, że udzielone w dniu 2 marca 2020 r. pełnomocnictwa (wbrew zapisanej w KRS reprezentacji) wyłącznie przez Prezes Zarządu, w sytuacji ustanowionej prokurent samoistnej, nie wypełniało braku formalnego skargi kasacyjnej. Zarówno w dacie udzielenia pełnomocnictwa, jak i na dzień sporządzenia skargi kasacyjnej - 5 maja 2021 r. Stwierdził również, że skarżąca mogła udzielić pełnomocnictwa zgodnie z reprezentacją wynikającą z jej KRS-u. Mimo to, pełnomocnik zarówno do skargi jak i w wykonaniu wezwania Sądu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, za każdym razem składał pełnomocnictwo udzielone wbrew reprezentacji wynikającej z KRS-u skarżącej.

Taki stan powodował, w ocenie Sądu, że strona nie uzupełniła skutecznie braków skargi kasacyjnej.

C. Rz. S.A., zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a to art. 373 § 1 k.s.h. poprzez jego niewłaściwe, zastosowanie w sytuacji, gdy zarząd spółki jest jednoosobowy i niniejszy przepis stosuje się w przypadku zarządu wieloosobowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania, a to art. 58 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne odrzucenie skargi pomimo prawidłowego uzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym przez Sąd terminie.

Podnosząc te zarzuty storna wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, mające zdolność sądową, dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby upoważnione do działania w ich imieniu. Stosownie natomiast do art. 29 p.p.s.a., te organy lub osoby, przy pierwszej czynności w postępowaniu mają obowiązek wykazać umocowanie do działania, składając stosowny dokument. Z kolei w myśl art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.

Jak wynika z kolei z p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła okoliczność uzasadniająca odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a., bowiem nie było ona obarczona brakiem formalnym.

Sąd I instancji upatruje wadliwości udzielenia pełnomocnictwa w niezgodności z reprezentacją skarżącej spółki, wynikającą z załączonego do skargi i nadesłanego w wykonaniu wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej odpisu Krajowego Rejestru Sądowego.

To stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie znajduje potwierdzenia w przepisach normujących zasady reprezentacji spółki akcyjnej.

Jak bowiem wynika z art. 368 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526; dalej: k.s.h.), zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Przepis ten wyznacza zatem zarząd spółki jako organ upoważniony do jej reprezentowania, a więc również do składania oświadczeń woli, w tym udzielania pełnomocnictw w imieniu spółki. Z kolei art. 368 § 2 k.s.h. stanowi, że zarząd składa się z jednego albo większej liczby członków. Ustawodawca przewidział więc możliwość ustanowienia w spółce akcyjnej zarządu jednoosobowego.

Powoływany przez skarżącą w zażaleniu art. 373 § 1 k.s.h. reguluje sposób reprezentacji spółki w przypadku powołania zarządu wieloosobowego, stanowiąc, że sposób reprezentowania spółki określa jej statut. Jeżeli statut nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. W doktrynie wskazuje się, że w przypadku, gdy w spółce pozostał jeden członek zarządu, oświadczenia woli może złożyć samodzielnie (por. np. Andrzej Kidyba (w:) Komentarz aktualizowany nr Kodeksu spółek handlowych, Lex/el 2011).

Z oczywistych względów powoływany przepis będzie miał zastosowanie wyłącznie do zarządu wieloosobowego. Gdy bowiem w skład zarządu spółki akcyjnej wchodzi tylko jedna osoba, wówczas na mocy art. 368 § 1 k.s.h., będzie ona upoważniona, działając jako zarząd spółki, do składania oświadczeń woli w imieniu spółki, w tym również do podpisywania pełnomocnictw. Jak słusznie zauważyła skarżąca, w takiej sytuacji bez znaczenia pozostają wpisy w Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczące sposobu reprezentacji spółki, nie mogą one bowiem ograniczać podstawowej reguły reprezentacji spółki akcyjnej przez zarząd (por. postanowienia: z 22 października 2020 r., sygn. akt II GZ 302/20, z dnia z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GZ 305/21).

Udzielone adwokatowi T. K. pełnomocnictwo przez Prezes Zarządu Spółki E. C., będącą jedynym członkiem zarządu (zarząd jednoosobowy) nie nosiło zatem wad, jakie wytknął Sąd I instancji.

Wobec powyższego złożona przez spółkę skarga kasacyjna nie była obarczona brakiem formalnym, a więc wezwanie strony przez Sąd I instancji do jej uzupełnienia należy ocenić jako nieprawidłowe. W konsekwencji odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a. było niezasadne.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, NSA wyjaśnia, że nie może być on na tym etapie uwzględniony, albowiem w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określono podstawy prawnej do zasądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, Nr 2, poz. 23), a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.