II GZ 220/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R K na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Po 709/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji w sprawie ze skargi R K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [..] marca 2021 r. znak [..] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 13 maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [..] marca 2021 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie.

Sąd I instancji podał w uzasadnieniu, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji wskazując, że prawo jazdy jest mu niezbędne do sprawowania właściwej opieki nad chorą żoną, a wykonanie decyzji zniweczyłoby sens prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego.

WSA w Poznaniu odmawiając wstrzymania wykonania decyzji wskazał, że skierowanie na badania lekarskie nie skutkuje samo w sobie zatrzymaniem prawa jazdy czy cofnięciem uprawnienia do kierowania pojazdem, a zatem nie uniemożliwia sprawowania opieki nad chorą małżonką.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że poddanie skarżącego badaniom lekarskim nie rodzi niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków;

2. nie wzięcie pod uwagę faktu, że wykonanie decyzji niweczy sens prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro bowiem postanowienie sądu administracyjnego o wstrzymaniu -wykonalności ma uchronić stronę przed skutkami wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, to fakt wykonania niweczy cel zastosowania instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a., co oznacza, że wykonanie decyzji niweczy sens postępowania sadowego;

3. nie wzięcie pod uwagę przez Sąd następujących okoliczności faktycznych sprawy:

- Sąd Rejonowy w Pleszewie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich o zastosowanie leczenia odwykowego umorzył postępowanie (sygn. akt III RNs 37/20) przeciwko skarżącemu z wniosku Prokuratora Rejonowego w Pleszewie;

- ww. postanowienie o umorzeniu postępowania zostało wydane przez Sąd po wydaniu opinii na którą powołuje się organ;

- skarżący posiada prawo jazdy od 27.07.1998 roku bezterminowo i nigdy nie spowodował wypadku drogowego, kolizji, nigdy nie kierował pojazdami po alkoholu czy pod wpływem innych środków;

- skarżący jest zdrowym człowiekiem - umysłowo i fizycznie;

- skarżący opiekuje się chorą żona B K - żona choruje na stwardnienie rozsiane (SM), ma włókniaki w głowie oraz choruje na Alzheimera;

- od czasu wydania przez Sąd postanowienia o umorzeniu postępowania nie spożywam alkoholu, co może potwierdzić matka skarżącego;

4. nie wzięcie pod uwagę faktu, że skarżącemu prawo jazdy jest niezbędne do sprawowania opieki nad chorą żoną

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

Zauważyć należy, że skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że skierowanie na badania lekarskie nie skutkuje samo w sobie zatrzymaniem prawa jazdy czy cofnięciem uprawnienia do kierowania pojazdem. Oczywiste jest, że wykonanie zaskarżonej decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia braków przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów może wiązać się z pewnymi trudnościami (konieczność osobistego stawiennictwa na badanie, zaangażowanie czasowe), jednak nie rodzi to powstania wobec skarżącego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, czy trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii możliwości wstrzymania wykonania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami jest jednolite i uznaje, że decyzja taka nie wywołuje ani trudnych do odwrócenia skutków, ani nie powoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, bowiem w sposób bezpośredni nie wpływa na uprawnienia do kierowania pojazdami (vide: postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 98/20). Bezpośrednią konsekwencją decyzji nie jest bowiem cofnięcie posiadanych uprawnień, a jedynie konieczność poddania się badaniu lekarskiemu. To z ewentualną, a więc wciąż hipotetyczną, decyzją o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami można wiązać skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Dotkliwość związana z wykonaniem zaskarżonej decyzji, chociaż nie można jej wykluczyć, jest podyktowana celem, jakim jest bezpieczeństwo ruchu drogowego.

W świetle przedstawionych okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny ze wskazanych powodów oddalił zażalenie, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.