II GZ 149/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców od zarządzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5957/23 w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 września 2023 r., nr BP.702.2263.2023.E.2060.BKOE.5609 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie

Wyrokiem z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5957/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 września 2023 r. nr BP.702.2263.2023.E.2060.BKOE.5609 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej: "Rzecznik"), jako uczestnik postępowania, złożył wniosek o uzasadnienie wyroku, przy czym nie uiścił opłaty kancelaryjnej od tego wniosku.

Zarządzeniem z 12 lutego 2024 r., Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na podstawie art. 234 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), wezwał Rzecznika, reprezentowanego przez r.pr. K. K., do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek, w kwocie 100 zł, określonej na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1090) w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem jej ściągnięcia.

W zażaleniu na to zarządzenia, Rzecznik na podstawie art. 227 § 1 p.p.s.a, w związku z art. 9 ust. 1 pkt 8 i art. 1 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (Dz. U. 2023 r. poz. 1668 ze zm., dalej: ustawa o Rzeczniku), zaskarżył to zarządzenie w całości i wniósł o jego uchylenie.

Zaskarżonemu zarządzeniu Rzecznik zarzucił naruszenie:

1) art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Rzecznik nie mieści się w katalogu podmiotów, które nie mają obowiązku uiszczenia kosztów, skutkiem czego Przewodniczący VI Wydziału WSA w Warszawie błędnie wezwał Rzecznika do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek, pomimo że Rzecznik jest zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych,

2) § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wezwanie Rzecznika do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, podczas gdy Rzecznik, podobnie jak prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka, ze względu na pełnioną funkcję w demokratycznym państwie prawnym związanym z ochroną praworządności zwolniony jest z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, a tym samym wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej należy uznać za nietrafne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Na podstawie art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka. Jest to przepis szczególny ustanawiający wyjątek od reguły, dlatego nie można interpretować tej regulacji rozszerzająco. W związku z powyższym, w celu uznania danego podmiotu za ustawowo zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, dany przepis szczególny musi wprost wskazywać zwolnienie podmiotowe.

Przepis art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o Rzeczniku, upoważnia Rzecznika do zwrócenia się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wniesienia skargi i skargi kasacyjnej do sądu administracyjnego, a także uczestniczenia w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi. W opinii Sądu z przytoczonej regulacji nie wynika jednak zwolnienie Rzecznika od ponoszenia kosztów sądowych.

Należy przy tym podkreślić, że uprawnienia Rzecznika zostały uregulowane analogicznie do uprawnień Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka określonych w art. 8 § 1 i § 2 p.p.s.a., którzy uczestniczącą w postępowaniu na prawach strony. Zarówno jednak Rzecznik Praw Obywatelskich, jak i Rzecznik Praw Dziecka, zostali wprost wskazani w art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jako podmioty zwolnione od kosztów sądowych z mocy ustawy.

W związku z powyższy, zdaniem Sądu, Rzecznik powinien zgodnie z art. 199 p.p.s.a ponosić koszty postępowania związane ze swoim udziałem. Podobny pogląd jest utrwalony w orzecznictwie i wyrażony m.in. w postanowieniach tego Sądu z dnia 21 marca 2024 r., sygn. II GZ 77/24 oraz 7 marca 2024 r., sygn. II GZ 60/24, II GZ 27/24, II GZ 28/24 oraz II GZ 29/24.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.