II GW 1/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Wójta Gminy Rudna z dnia 30 grudnia 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Rudna a Prezydentem Miasta Lubina w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazać Wójta Gminy Rudna jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

|Uzasadnienie |

| |

|1. Pismem z dnia 30 grudnia 2024 r. Wójt Gminy Rudna (dalej: Wnioskodawca), działający przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej |

|w Rudnej wniósł na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami |

|administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) oraz art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. |

|Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) o rozstrzygnięcie sporu o właściwość |

|pomiędzy Wnioskodawcą a Prezydentem Miasta Lubina (dalej: Strona przeciwna) w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki |

|zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla Pana G. P. (dalej: Świadczeniobiorca, Uprawniony) poprzez wskazanie Miejskiego Ośrodka|

|Pomocy Społecznej w Lubinie jako organu właściwego do rozpoznania wniosku Regionalnego Centrum Zdrowia w (...)w przedmiocie potwierdzenia |

|prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez okres 90 dni dla Pana G. P.. |

|We wniosku wskazano, że do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Rudnej wpłynął wniosek Regionalnego Centrum Zdrowia w Lubinie przekazany |

|przez Miejski Ośrodek Pomocy Społeczne w Lubinie, dotyczący udzielenia wsparcia w formie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki |

|zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez okres 90 dni dla Uprawnionego, zam. (...), przyjętego w dniu 17.06.2024r. na |

|Specjalistyczny Oddział Ratunkowy w trybie nagłym, a następnie w dniu 21.06.2024r. na oddział Chirurgi, Ogólnej Regionalnego Centrum |

|Zdrowia w (...). |

|Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Rudnej ustalił, że pod wskazanym adresem G.P. nie zamieszkuje od dwóch lat i nie jest w Gminie Rudna |

|zameldowany. Ostatnim stałym adresem zameldowania był Wałbrzych ul. (...), co zostało potwierdzone informacją z rejestru PESEL w Urzędzie |

|Gminy w Rudnej. |

|Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Rudnej zawiadomieniem z dnia 31.07.2024 r. przesłał wniosek Regionalnego Centrum Zdrowia w Lubinie |

|dotyczący potwierdzenia prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych Uprawnionego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu wraz |

|z dokumentami w tej sprawie. Z dołączonej dokumentacji oraz oceny pracownika socjalnego wynika, że Uprawniony, pod adresem wskazanym jako |

|ostatnie miejsce zameldowania tj. ul. (...)Wałbrzych nie zamieszkuje od co najmniej 10 lat. W chwili obecnej nie ma także aktualnego |

|zameldowania na terenie Wałbrzycha. |

|2. Pismem z dnia 7 lutego 2025 r. Prezydent Miasta Lubina wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wydanie |

|decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla Uprawnionego jest Wójt Gminy Rudna. |

|Strona przeciwna wskazała, że w dniu 26 sierpnia 2024r. MOPS w Wałbrzychu przekazał nam zawiadomieniem nr DDPS/07łl/249/2024 z dnia 16 |

|sierpnia 2024r. przedmiotowy wniosek. Powyższe uzasadnił tym, iż Uprawniony pod adresem wskazanym jako ostatnie miejsce zameldowania, tj. |

|ul. (...)Wałbrzych, nie zamieszkuje od co najmniej 10 lat. |

|Strona przeciwna ustaliła, że Uprawniony: |

|- nie przebywał w schronisku dla osób bezdomnych na terenie miasta Lubina ((...) |

|- do 9 września 2024 r. figurował w ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy, gdzie wskazał adres do korespondencji (...)Rudna (zaświadczenie z |

|PUP w Lubinie z dnia 9 września 2024r.), |

|- w dniu 30 kwietnia 2024 r. złożył w Urzędzie Skarbowym w Lubinie zeznanie podatkowe za 2023 rok (pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w |

|Lubinie z dnia 6 września 2024r.) |

|- figuruje w rejestrze podatników prowadzonych przez Urząd Skarbowy w Lubinie i wskazuje od 4 czerwca 2018r. adres zamieszkania (...)Rudna |

|(pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Lubinie z dnia 29 października 2024 r.) |

|W ocenie Strony przeciwnej Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Rudnej nie dopełnił wszelkich starań, aby w sposób nie budzący |

|wątpliwości ustalić, czy podany we wniosku adres zamieszkania świadczeniobiorcy nie stanowi jego faktycznego zamieszkiwania. Przyjęcie od |

|Pani M. F. (brak informacji, co do pokrewieństwa ww. w stosunku do świadczeniobiorcy), która wskazała swój adres R (...), pisemnej |

|informacji, iż Pan P. nie zamieszkuje od dwóch lat pod tym adresem, nie stanowi rzetelnego materiału w sprawie, tym bardziej iż osoba ta |

|nie złożyła oświadczenia pod odpowiedzialnością karną. Celem zebrania danych dotyczących wyjaśnienia rozstrzyganej kwestii byłoby |

|przeprowadzenie przesłuchania ww. osoby jako świadka i szczegółowe przyjęcie informacji w tej sprawie. Poza ww. dowodem istotna jest |

|również ocena pracownika socjalnego, który posiada tytuł ustawowy do rozeznania środowiska w miejscu zamieszkania i weryfikacji, czy dana |

|osoba zamieszkuje pod wskazanym adresem. Takich wniosków nie przedstawiono. |

| |

|Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |

| |

|3. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 |

|z późn. zm.; dalej przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu |

|terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między |

|organami tych jednostek a organami administracji rządowej. |

|Pojęcie sporu, którym w przywołanym przepisie posługuje się ustawodawca, odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy |

|administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór |

|negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji |

|publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy |

|administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t.j. Dz. U. 2024 r., |

|poz. 572 ze zm., dalej przywoływana jako: "k.p.a."), a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed |

|organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź w innej prawnej formie działania administracji |

|publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 listopada 2006 r. |

|sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r. sygn. akt I OW 180/09). Spory te Naczelny Sąd |

|Administracyjny rozstrzyga na wniosek, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. |

|W rozpoznawanej sprawie zaistniały spór pomiędzy organami jest negatywnym sporem o właściwość, żaden z pozostających w sporze organów nie |

|uznaje się bowiem za właściwy do rozpoznania wniosku placówki medycznej o potwierdzenie prawa Uprawnionego do świadczeń opieki zdrowotnej |

|finansowanych ze środków publicznych. |

|4. Odnosząc się do istoty sprawy trzeba podkreślić, że właściwość organu do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki |

|zdrowotnej reguluje art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków |

|publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.; dalej: u.ś.o.z.), z którego wynika, że dokumentem potwierdzającym prawo do |

|świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce |

|zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. |

|Zagadnienie ustalenia organu właściwego do wydania decyzji, o której mowa w przywołanym przepisie prawa, stanowiło przedmiot licznych |

|wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rezultacie których doszło do wypracowania ugruntowanego już podejścia do tej kwestii (por.|

|np. postanowienia NSA z: 21 czerwca 2022 r. sygn. akt II GW 8/22; 27 maja 2022 r. sygn. akt II GW 5/22; 17 maja 2022 r. sygn. akt II GW |

|1/22; 10 listopada 2021 r. sygn. akt II GW 86/21; 20 sierpnia 2021 r. sygn. akt II GW 41/21; 27 lipca 2020 sygn. akt II GW 13/20; 18 maja |

|2020 r. sygn. akt II GW 4/20; 19 marca 2020 r. sygn. akt II GW 43/18; 17 stycznia 2020 r. sygn. akt II GW 30/19; 3 października 2019 r. |

|sygn. akt II GW 19/19; 25 stycznia 2019 r. sygn. akt II GW 40/18; 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GW 6/18; 19 grudnia 2017 r. sygn. akt |

|II GW 65/17; 26 września 2017 r. sygn. akt II GW 25/17). |

|Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie podziela wyrażany w przywołanych wyrokach pogląd, że art. 54 |

|ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ustawy |

|z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nie regulując jednak kwestii właściwości organu w sytuacji braku |

|możliwości ustalenia miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. |

|W tej zaś mierze brak jest podstaw do stosowania ustawy o pomocy społecznej, w szczególności jej art. 101 ust. 1 i 2, zgodnie z którym |

|właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby |

|bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Jakkolwiek bowiem art. 54 ust. |

|3 pkt 3 u.ś.o.z. przewiduje, że decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się między innymi po stwierdzeniu spełniania kryterium |

|dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, to jednak treść tego przepisu nie daje podstaw, aby wnioskować o dalej |

|jeszcze idących jej konsekwencjach niż te, które wyraźnie z niej wynikają. |

|Innymi słowy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że przywołany przepis nie stanowi odesłania do ustawy o pomocy społecznej w zakresie, |

|który można byłoby uznać za pomocny do ustalenia właściwości organu. W analizowanym zakresie nie sposób jest również posiłkować się art. |

|101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, gdyż przedmiot regulacji tej ustawy odnosi się do właściwości organów w sprawach świadczeń z pomocy|

|społecznej. |

|5. W sytuacji, gdy na podstawie przepisów szczególnych nie można wskazać organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, trzeba odwołać się do |

|przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących ogólne zasady ustalania właściwości miejscowej organu administracji |

|publicznej. Skoro zatem art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. nie pozwala na określenie właściwości organu w przypadku braku możliwości ustalenia |

|miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, a brak jest jednocześnie w odniesieniu do tej kwestii także innych przepisów szczególnych, które |

|wyłączałyby stosowanie k.p.a., to ustalanie właściwości miejscowej organu następuje z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 21 § 1 i 2|

|k.p.a. |

|Biorąc pod uwagę treść oraz wszystkie konsekwencje wynikające z art. 21 § 1 i 2 k.p.a., należy przyjąć, że warunkiem prawidłowego |

|stosowania art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. jest uwzględnienie tego, że art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. wiąże właściwość miejscową organu wyłącznie z |

|miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy, nie zaś – jak stanowi przywołany przepis k.p.a. – ewentualnie także z miejscem pobytu strony. W |

|związku z tym, w sytuacji braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, właściwość miejscową organu |

|właściwego do wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z., ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania |

|świadczeniobiorcy. |

|Przepisy k.p.a., ani przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie definiują pojęcia |

|"miejsca zamieszkania". Przy ustaleniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy za uzasadnione trzeba zatem uznać posiłkowanie się treścią |

|art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem |

|stałego pobytu. W rozumieniu przywołanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki, a mianowicie zewnętrzny (fakt |

|przebywania) oraz wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest |

|czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności |

|życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na |

|pobyt stały w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. |

|6. Przenosząc powyższe na tę sprawę Sąd wskazuje, że ostatnie miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy było w R (...). Wynika to z |

|okoliczności faktycznych przedstawionych przez Organy administracji oraz z załączonych dokumentów. |

|W świetle przedstawionych argumentów oraz okoliczności wynikających z akt sprawy, za w pełni uzasadnione trzeba zatem uznać twierdzenie, |

|że organem właściwym do rozpoznania sprawy o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków|

|publicznych i wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. jest zatem Wójt Gminy Rudna, jako organ właściwy ze względu na |

|ustalone ostatnie miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. |

|7. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 |

|p.p.s.a |

| | |

Wszystkie przywołane orzeczenia pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl