II GSK 40/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 1714/19 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 17 września 2020 r. II SA/Gl 1714/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniesionej w imieniu [...] zarzucono:

1. na podstawie art. 174 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 103 ust. 1 pkt 1) lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1268, dalej u.k.p.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zaszły podstawy do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. C z powodu istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, pomimo braku wydania w sprawie ostatecznego orzeczenia lekarskiego co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem przez skarżącego;

2. na podstawie art. 174 pkt 2) p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z:

a) przepisem art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.) poprzez brak uchylenia decyzji SKO oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia 23 września 2019 roku) pomimo zaniechania podjęcia przez Prezydenta czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

b) przepisem art. 8 § 1 k.p.a., poprzez brak uchylenia decyzji SKO oraz decyzji Prezydenta pomimo prowadzenia przez Prezydenta postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącego do władzy publicznej;

c) przepisem art. 9 k.p.a., poprzez brak uchylenia decyzji SKO oraz decyzji Prezydenta pomimo prowadzenia przez Prezydenta postępowania w sposób, który nie zapewniał należytego i wyczerpującego informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków.

W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i uchylenie w całości decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania; w przypadku uwzględnienia skargi -zasądzenie od SKO zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; w przypadku oddalenia skargi - przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., który stanowi, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania wydawana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi przez osobę, która takiemu badaniu została poddana, właściwy miejscowo organ administracji jest bezwzględnie zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia tej osobie posiadanych przez nią uprawnień do kierowania pojazdami (por. np. wyroki NSA z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2195/16, z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1883/18).

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji przez organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p.. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają podstaw do kwestionowania okoliczności objętych tymi orzeczeniami (por. np. wyroki NSA z 16paźzdiernika 2013 r., I OSK 952/12, z 22 czerwca 2009 r., I OSK 840/08, z 17 marca 2005 r., I OSK 1273/04). Zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego możliwe jest jedynie przy zastosowaniu procedury określonej w art. 79 ust. 4 u.k.p. zgodnie z którym osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 u.k.p.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było sporne, że skarżący kasacyjnie nie złożył wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w związku z orzeczeniem lekarskim Poradni dla Kierowców w Sosnowcu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., którym stwierdzono bezterminowo istnienie w odniesieniu do jego osoby przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, D1+E, D i D+E, które to orzeczenie zawierało prawidłowe pouczenie co do możliwości złożenia przez osobę badaną w podanym terminie i trybie, wniosku o przeprowadzenie ponownego badania. W tej sytuacji, jak to wskazano wyżej, organ związany treścią tego orzeczenia miał nie tylko prawo lecz i bezwzględny obowiązek wydać decyzję o treści określonej w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p.. W tej sytuacji zarzut skargi kasacyjnej naruszenia tego przepisu należy uznać za nieuzasadniony.

Przechodząc do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania należy zaakcentować, że postępowanie administracyjne dotyczące weryfikacji uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia kierowcy odbywa się dwuetapowo. Najpierw prowadzone jest postępowanie diagnostyczno-orzecznicze przez lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje , którego celem jest ocena stanu zdrowia kierowcy. Na tym etapie strona może przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie, w tym zgromadzone wyniki innych badań mających znaczenie w sprawie, a także może kwestionować orzeczenie lekarskie organu I instancji występując z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego, o czym była mowa wyżej. W drugim etapie organ w oparciu o orzeczenie lekarskie wydaje decyzję, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p.. Na tym etapie postępowania obowiązek, o jakim mowa w art. 9 k.p.a., nie obliguje organu orzekającego o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami do informowania strony o możliwości kwestionowania orzeczenia lekarskiego. Wymaganie udzielenia przez organ takich informacji cofałoby bowiem postępowanie do poprzedniego etapu. W związku z tym zarzut skarżącego kasacyjnie, że organ naruszył art. 9 k.p.a., poprzez brak poinformowania o możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego, nie był zasadny. Również z uwagi na wskazane wyżej zasady obowiązujące w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p., brak poinformowania skarżącego przez orzekający organ o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego, nie stanowiło o naruszeniu przytoczonych w skardze kasacyjnej przepisów art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.