II GSK 294/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1166/19 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1166/19, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę M. G. (dalej jako: "Skarżący" lub "Strona") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 marca 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 5 grudnia 2017 r. o godzinie 09:23:45 urządzenie kontrolne (bramownica [...]) zarejestrowało na odcinku drogi krajowej nr [...] - węzeł W. - węzeł Ł. przejazd ciągnika samochodowego (o numerze rejestracyjnym [...]), należącego do Skarżącego - bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazany odcinek drogi krajowej został wymieniony w pkt 13 lit. b załącznika nr I do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 890, ze zm.).

Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 listopada 2018 r. nałożono na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł.

Na skutek wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 7 marca 2019 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że z analizy włączonych w poczet materiału dowodowego dokumentów w postaci zapisu ewidencyjnego z systemu elektronicznego poboru opłat, z pisma Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. nr [...] z 27 czerwca 2018 r. oraz z załączonego do niego wykazu wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 5 grudnia 2017 r. po drodze ekspresowej [...] o godzinie 09:23:45 nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłat był brak środków na koncie użytkownika. Środki zostały wyczerpane tego dnia o godzinie 09:05:53. Operator elektronicznego systemu poboru opłat poinformował, że skarżący nie składał reklamacji wobec działania urządzenia viabox czy też elektronicznego systemu poboru opłat, a operator systemu nie odnotował nieprawidłowości w jego funkcjonowaniu ani działaniu bramownic w dniu przejazdu. Umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu.

Użytkownik doładował konto kwotą 120 złotych w dniu 5 grudnia 2017 r. o godzinie 09:46:04, tj. po zarejestrowanym incydencie. Organ nie stwierdził również zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których mowa w art. 189e ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "k.p.a." i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.

Na powyższą decyzję wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa przez niedopuszczenie dowodu w postaci zapisu rozmowy telefonicznej z pracownikiem infolinii operatora systemu poboru opłat (Viatoll). Wniósł o uchylenie rzeczonej decyzji powołując się na uzyskaną w tej rozmowie informację o braku sankcji z tytułu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c p.p.s.a., obligowałyby Sąd do uchylenia tego aktu. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego.

Sąd I instancji wskazał, iż w myśl z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystanie z dróg publicznych przez pojazdy samochodowe, w tym zespoły pojazdów o dopuszczalnej masie powyżej 3,5 tony podlega obowiązkowi poniesienia opłaty. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. poz. 1406 ze zm.), opłatę elektroniczną wnosi się w drodze przedpłaty albo płatności okresowej z zabezpieczeniem. Opłata pobierana jest automatycznie przez urządzenie, którego instalacja przez użytkowników dróg w pojeździe, którego poruszanie się po drodze wiąże się z naliczaniem opłaty elektronicznej, jest obowiązkowa. Wywiązywanie się z powinności uiszczania opłaty odbywa się w ramach systemu elektronicznego poboru opłat, wymagającego zawarcia przez użytkownika drogi umowy z operatorem tego systemu (§ 3 ust. 1 - 4 rozporządzenia w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych). Uiszczanie opłaty elektronicznej stanowi podstawowy obowiązek użytkowników dróg, którego naruszenie obciążone jest odpowiedzialnością karno-administracyjną, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 i 2 u.d.p. Przy czym, zgodnie z art. 13n u.d.p., możliwość wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary ograniczona jest sześciomiesięcznym terminem od dnia popełnienia naruszenia.

WSA podkreślił, iż w sprawie niniejszej postępowanie zostało wszczęte przed upływem sześciomiesięcznego terminu, o którym stanowi art. 13n u.d.p., bowiem pomiędzy dniem wykrycia naruszenia (5 grudnia 2017 r.) doręczono skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania (23 maja 2018 r.). Nie było zatem przeszkód do prowadzenia postępowania administracyjnego w tej sprawie.

Zdaniem WSA, w sposób prawidłowy przeprowadzono wszystkie kolejne jego fazy. Zakres postępowania wyjaśniającego wyznaczony w sprawie został przez treść art. art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Z danych pozyskanych od operatora systemu poboru opłat wynika, że pojazd skarżącego poruszał się 5 grudnia 2017 r. po drodze, z której korzystanie w świetle przepisów pkt 13 lit. b załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, obciążone jest obowiązkiem ponoszenia opłaty elektronicznej, bez uiszczenia tej opłaty. Z potwierdzenia dokonania przedpłaty wynika, że została ona uzupełniona kwotą 120 złotych już po zarejestrowaniu nieopłaconego przejazdu, bowiem wpłaty dokonano ponad 20 minut po tym fakcie. W dniu popełnienia naruszenia nie odnotowano uchybień w funkcjonowaniu systemu elektronicznego poboru opłat.

Sąd I instancji zauważył, iż obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej funkcjonuje w systemie prawnym od lat. Obciąża wszystkich właścicieli pojazdów o dopuszczalnej masie powyżej 3,5 tony, które poruszają się po drogach wymienionych w rozporządzeniu w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. To, że niewywiązanie się z powyższego obowiązku obciążone jest sankcją administracyjną także jest okolicznością nienową. Kary administracyjne w tym zakresie obowiązują już bowiem od ponad dziesięciu lat.

WSA stwierdził, że Skarżący jest przedsiębiorcą i warunki prowadzenia transportu drogowego z wykorzystaniem samochodów ciężarowych powinny być mu znane, w tym w szczególności sankcje z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Nie zasługiwały z tej przyczyny na wiarę twierdzenia skarżącego o rzekomym wprowadzeniu w błąd przez pracownika organu. Okoliczności prowadzenia rozmowy telefonicznej, na którą powoływał się zarówno w skardze, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zostały nawet uprawdopodobnione. W świetle zasad doświadczenia życiowego trudno przyjąć, że skarżący prowadzący działalność w zakresie transportu drogowego, który zawarł umowę dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną i zainstalował w pojeździe urządzenie pozostawał w niezawinionej nieświadomości odpowiedzialności z tytułu nieuiszczenia opłaty.

Organ rozważył także problem podlegania karze przez skarżącego oraz przeanalizował przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wykazując, że nie zostały one spełnione (art. 189fe - 189f k.p.a.). Nie zostały zatem naruszone przepisy regulujące nakładanie kar pieniężnych w postępowaniu administracyjnym.

WSA uznał, iż nie zasługiwały na uwzględnienie także zarzuty skierowane przeciwko umowie zawartej z operatorem systemu elektronicznego poboru opłat. Roszczenia wynikające z zobowiązań cywilnych (sprawy materialnie cywilne) poddane są bowiem – o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej - zgodnie z art. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1460) kognicji sądów powszechnych. Z tego powodu nie mogły one zostać rozpoznane przez sąd administracyjny w sprawie ze skargi na decyzję organu wydanej w przedmiocie sankcji administracyjnej.

Pełnomocnik Skarżącego zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniósł o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Stosownie do art. 174 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego tj:,

1. art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, pomimo że z zebranego materiału dowodowego okoliczność ta nie wynikała;

II. przepisów postępowania tj.:,

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia wyroku w sposób nieodpowiadający ustawowemu wzorcowi uniemożliwiając polemikę z treścią wyroku i kontrolę kasacyjną poprzez niedokonanie oceny prawnej i faktycznej oraz lakoniczne, a tym samym niewystarczające uzasadnienia stanowiska Sądu w zakresie oddalenia skargi,

a na wypadek nie uznania przez Sąd ww. zarzutu:

2. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi, pomimo, iż ta podlegała uwzględnieniu z uwagi na uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez organy wydające decyzje w pierwszej i drugiej instancji, a polegające na ocenie zebranego dowodu z przekroczeniem zasady swobody oceny dowodów oraz zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób należyty i braku odniesienia się do wszystkich okoliczności sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do braku precyzyjnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i błędu w ustalenia faktycznych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego.

Sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych uzasadnia ich łączne rozpoznanie.

W rozpatrywanej sprawie spór prawny dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 marca 2019 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.

Wyrok ten bowiem odpowiada prawu. Zwłaszcza, gdy w relacji do stawianych w skardze kasacyjnej zarzutów - o czym mowa dalej - odwołać się do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 184 in fine p.p.s.a., w którego rozumieniu, zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, gdy rozstrzygnięcie sądu administracyjnego I instancji pozostaje w zgodności z treścią uzasadnienia i wnioskami wynikającymi z tego uzasadnienia, natomiast ewentualne błędy w nim zawarte dotyczą wykładni prawa, czy też nawet podstawy prawnej, a nie ulega wątpliwości, że po ich usunięciu - co odnieść trzeba również do deficytów argumentacji prawnej, która może przecież podlegać korekcie - sentencja nie uległaby zmianie (por. w tej mierze np. wyrok i NSA z: 14 października 2020 r., sygn. akt II GSK 428/18; 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 682/15; 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 1334/13; 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 852/12; 13 października 2009 r., sygn. akt I FSK 657/08).

Odpowiadając w punkcie wyjścia na zarzut z pkt 1. pkt II. petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie na zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., tytułem koniecznych uwag wprowadzających trzeba przede wszystkim podnieść, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku sądu administracyjnego I instancji nie dość, że zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., to również, jeżeli nie przede wszystkim, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia i wolne jest także od sugerowanych przez stronę skarżącą wad i deficytów, które można, czy też należałoby kwalifikować, jako naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi jego sporządzenia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Zupełnie inną kwestią jest natomiast - co wymaga podkreślenia w kontekście podejmowanej na gruncie omawianego zarzutu polemiki z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji - siła przekonywania zawartych w nim argumentów.

Brak przekonania Skarżącego kasacyjnie o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa - którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych - czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony, czy też Skarżącego kasacyjnie, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną.

Dlatego - co należy podkreślić - polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).

Z przedstawionych powodów zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało więc uznać za nieusprawiedliwiony.

Skutku oczekiwanych przez skarżącego kasacyjnie nie może również odnieść zarzut naruszenia art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, pomimo, że z zebranego materiału dowodowego okoliczność ta nie wynikała oraz zarzut naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegający na ocenie zebranego dowodu z przekroczeniem zasady swobody oceny dowodów oraz zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób należyty i braku odniesienia się do wszystkich okoliczności sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do braku precyzyjnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i błędu w ustalenia faktycznych.

W ocenie NSA - wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie - ustalone w sprawie okoliczności faktyczne stanowiły dostateczną podstawę nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej.

Art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. przewiduje, że "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za (...) przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej." Należy zatem podkreślić, że to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności by uczynić zadość wymogom wykonywania tego przejazdu tak, aby zapewnić efektywne uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd.

Zdaniem NSA w rozpoznawanej sprawie nie ma usprawiedliwionych podstaw, aby podważać zgodność z prawem zaskarżonego wyroku z pozycji zarzutów naruszenia przepisów art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., ani też przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego (pkt 2. II. petitum skargi kasacyjnej) w sposób, w jaki zarzuca to Skarżący. Należy zauważyć, iż skarżący kasacyjnie nie kwestionował, ani na etapie postępowania administracyjnego przed organem administracji, ani w skardze do WSA w Warszawie, okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie dotyczących tego, że sporny przejazd odbywał się pojazdem ciężarowym po drodze krajowej S8 oraz, że Skarżący nie uiścił opłaty elektronicznej. Dopiero na etapie skargi kasacyjne podważono zaakceptowane przez Sąd I instancji ustalenia organu, iż przejazd ciągnika samochodowego (o numerze rejestracyjnym [...]), należącego do Skarżącego - bez uiszczenia opłaty elektronicznej miał miejsce na drodze krajowej [...] w dniu 5 grudnia 2017 r.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż nie można organowi przypisać wad w gromadzeniu bądź ocenie dowodów ani też dokonywaniu ustaleń faktycznych. Nie można mieć wątpliwości co do tego, że Skarżący jest właścicielem pojazdu ciężarowego wraz z naczepą, w stosunku do którego zarejestrowano przejazd bez uiszczenia obowiązkowej opłaty elektronicznej. Ustalenia te poczyniono na podstawie przeprowadzonej 15 maja 2018 r. kontroli, danych uzyskanych z systemu elektronicznego systemu poboru opłat oraz innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, m.in. dowodu rejestracyjnego pojazdu i trzech fotografii pojazdu (zarejestrowano początek przejazdu na km 188,1, trasy [...] w dniu 5 grudnia 2017 r. o godz. 09:23:44 na pierwszej fotografii stanowiącej załącznik do protokołu kontroli; natomiast na drugiej fotografii z przejazdu widnieje dalszy czas przejazdu podany w treści zaskarżonej decyzji tj. godz. 09:23:45 km 188,1, trasy [...]). Tym samym wbrew argumentacji kasatora zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż nie było podstaw do uznania, że w dniu 5 grudnia 2017 r. o godz. 09:23:45 Skarżący poruszał się przez węzeł W. - węzeł Ł. bez uiszczonej opłaty, w sposób prawidłowy ustalono, że sporny przejazd miał miejsce na drodze krajowej [...].

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w przedmiotowej sprawie nie zostały również spełnione wszystkie przesłanki z art 189f § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

W relacji do treści sankcjonowanego obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 tej ustawy, sprzeczne z nim zachowanie ma z całą pewnością charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem, na braku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Nawet gdyby hipotetycznie założyć, że o znikomej wadze naruszenia prawa działaniem przypisanym stronie można i należałoby wnioskować na tej podstawie, że wobec jednorazowego zachowania naruszającego prawo, zachowanie to wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to zastosowaniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. sprzeciwiał się brak zaktualizowania się w rozpatrywanej sprawie drugiej koniecznej przesłanki, o której mowa w tym przepisie prawa, a mianowicie "zaprzestania naruszania prawa". Jeżeli tak, to w świetle przedstawionych argumentów, w odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania, co siłą rzeczy skutkuje brakiem podstaw, a zarazem możliwości stosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za ten przejazd. Określone nim przesłanki muszą bowiem ziścić się łącznie (zob. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19).

Wobec bowiem konwencji językowej stosowanej przez ustawodawcę dla potrzeb opisu omawianej przesłanki - "strona zaprzestała naruszania prawa" - za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że odnosi się ona, gdy chodzi o zakres jej zastosowania, wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena odnośnie do jej zaistnienia nie może odnosić się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5 - 6, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2022; A. Celera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II (red. H. Knysiak - Sudyka), WKP 2019).

Z przedstawionych powodów zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły być więc uznane za zasadne i odnieść skutek oczekiwany przez stronę skarżącą.

W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.