II GSK 1406/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. G., Ł. B.– wspólników spółki cywilnej A. s. c. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2019 r. sygn. akt III SA/Po 328/19 w sprawie ze skargi P. G., Ł. B.– wspólników spółki cywilnej A. s. c. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: 1. umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Ł. B. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej.

I

Pełnomocnik działający w imieniu Ł. B. pismem z dnia 9 marca 2023 r. cofnął skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Po 328/19 wniesioną w imieniu Ł.B. i P. G. – wspólników spółki cywilnej A. s.c. W piśmie tym poinformował także, że P. G. zmarł.

Zarządzeniem z dnia 14 marca 2022 r. tut. Sąd zobowiązał pełnomocnika do nadesłania aktu zgonu P. G. kiego w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania.

Pismem z dnia 22 marca 2023 r. pełnomocnik złożył oryginał aktu zgonu P. G.

II

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2023 r. poz. 200 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu nakładająca na Ł.B. i P. G. – wspólników spółki cywilnej A. s.c. karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że do spadku nie należą prawa i obowiązki wynikające ze stosunków karnoprawnych, administracyjnoprawnych, finansowoprawnych (E. Skowrońska-Bocian, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki, Warszawa 2005, str. 10, podobnie J.S. Piątkowski, H. Witczak, A. Kawałko (w]: System Prawa Prywatnego, Tom 10; Prawo spadkowe, pod. red. B. Kordasiewicza, Warszawa 2009, str. 50-51, wyroki SN z 7 kwietnia 2004 r., sygn. IV CK 215/03, z 26 marca 2002 r., sygn. III CZP 14/02, opubl. OSNC 2002/12/148, a także postanowienie NSA z 11 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 1438/14).

W świetle powyższego stwierdzić należy, że w prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa. Innymi słowy, prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają dziedziczeniu na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Przejście tych praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne z zakresu szeroko rozumianego prawa administracyjnego, co nie oznacza jednak, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 524/10).

Jeśli chodzi o kary pieniężne wymierzane przez organ administracji publicznej w drodze decyzji to zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że kary te nie wchodzą do spadku, ponieważ nie posiadają "charakteru należności cywilnoprawnej" (por. uchwała SN z dnia 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 70/92, z glosą Z. Leońskiego opubl. OSP 1993/3/56; E. Kruk, Sankcja administracyjna, Wyd. UMCS, Lublin 2013, str. 240). Przyjmuje się, że obowiązek uiszczenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego administracyjnego ma charakter publicznoprawny. Tego rodzaju odpowiedzialność administracyjna konkretyzuje się w przypadku naruszenia prawa lub obowiązków nałożonych na określony podmiot. W przypadku stwierdzenia naruszenia tego prawa przez dany podmiot, organ jest zobligowany nałożyć przewidzianą przepisami prawa karę pieniężną.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowiązek uiszczenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych i innych ustaw ma bez wątpienia charakter publicznoprawny. Powstanie tego obowiązku jest bowiem konsekwencją stwierdzenia naruszenia prawa przez określony podmiot. Kara pieniężna nałożona na skarżących, w tym P. G. decyzją administracyjną dotyczy wyłącznie praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.

Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. umorzył postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wobec P. G.

W konsekwencji powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że cofnięcie skargi kasacyjnej jest skuteczne i dopuszczalne, na podstawie art. 60 i art. 161 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. umorzył postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wobec Ł. B.